علیاکبر اعتمادی
در کنار تحولات جاری عراق نکته قابل تامل کارشکنی اشغالگران در انتخاب مجدد ابراهیم جعفری به پست نخستوزیری میباشد. مهمترین دلایل و اهداف آنان از چنین موضعگیریهایی را در چند بعد میتوان مورد بررسی قرار داد.
1- اشغالگران همواره از سیاست تفرقه برای تحقق اهداف خود بهرهبرداری میکنند. در شرایط کنونی نیز که اشغالگران بسیاری از اهداف خود را شکست خورده میبینند، سعی دارند تا برای استمرار حضور و مداخله در امور داخلی عراق از این سیاست برای بقاء و استمرار اهدافشان استفاده کنند. در این چارچوب مداخله آنها در تعیین نخستوزیر از مهمترین بخشهای این سناریو را تشکیل میدهد، چرا که این مساله اولا، موجب تشدید اختلاف میان اکراد، اهل سنت و شیعیان برای پایان دادن به بحران کنونی و تشکیل دولت میگردد. ثانیا، آنچه در عملکرد اشغالگران مشهود است، ابراز تمایل آنها به معرفی نامزدی دیگر از سوی ائتلاف یکپارچه نظیر عادل عبدالمهدی میباشد، با توجه به اینکه ائتلاف شیعیان از چندین گروه مختلف تشکیل شده، لذا این اظهارات را میتوان توطئهای برای فروپاشیدن ائتلاف یکپارچه و ایجاد چالش درونی میان اعضاء آن دانست که میتوان بحران داخلی را تشدید و مانع از حضور فعال و همه جانبه شیعیان در تحولات آینده عراق گردد. به عبارتی دیگر اشغالگران سعی دارند تا با اختلافافکنی در میان ائتلاف سیاست و طرحهای خود مبنی بر شکلگیری دولتی لائیک و سکولار را عملی سازند در حالی که با دامن زدن به بحران نخستوزیری، حمایت شیعیان از جعفری را نیز کاهش میدهند، که انفجارهای روزهای اخیر در نجف و بغداد را که به شهادت و زخمی شدن صدها تن منجر گردید، را میتوان بخشی از این سناریو ارزیابی نمود.
2- اشغالگران این روزها با بحرانهای شدیدی در حل بحرانهای امنیتی، اجتماعی عراق مواجه هستند که از یک سو انزجار شدید مردم این کشور را در پی داشته و از سوی دیگر افکار عمومی جهان سازمانهای بینالمللی و حتی مردم ایالات متحده به انتقاد شدید از اشغالگران میپردازند. این بحرانها در حالی تشدید میشود که دولتمردان کاخ سفید در درون نیز با چالشها و اختلافات بسیاری مواجه شده که رسواییها و عدم هماهنگی میان جمهوریخواهان بخشی از آن میباشد. با توجه به پیامدهای این بحران برای اشغالگران آنها با دامن زدن به بحران نخستوزیری جعفری، سعی دارند تا افکار عمومی را از سایر تحولات عراق بویژه ابوغریب، جنایات نظامیان در عملیاتهای نظامی، فعالیتهای نیروهای انگلیسی در بصره و در نهایت بحران در کادر رهبری آمریکا به تحولات سیاسی عراق معطوف نمایند.
3- اشغالگران به خوبی آگاهند که تشکیل دولت در حال حاضر به معنی، شکلگیری فرایند سیاسی عراق برای چهار سال آینده بدون تغییر میباشد. با توجه به اینکه شیعیان رهبریت این دولت را بر عهده دارند که عملکرد و مواضع منطقهای و عقیدتی آنها مغایر با اهداف اشغالگران است، لذا برآنند تا با افزایش فشارها بر جعفری، وی را وادار به کنارهگیری نمایند، در غیر این صورت شرایط را برای تعدیل مواضع او در برابر خواستههای خود و نیز سیاستهای آینده بویژه در قبال کشورهای منطقه و خروج اشغالگران فراهم آورند در حالی که بخش اصلی سیاستهای آنها را وادار نمودن او به تشکیل کابینهای متعادل و هماهنگ با خواست و نظرات آنها تشکیل میدهد.
در نهایت میتوان گفت که اشغالگران که اهداف و سیاستهای توسعه طلبانه خود را در عراق پایان یافته و شکست خورده میبینند سعی دارند تا با بحرانآفرینی در تعیین جعفری در پست نخستوزیری، با اختلافافکنی میان گروههای سیاسی از یک سو و گروههای تشکیل دهنده ائتلاف یکپارچه از سوی دیگر به تحقق مهمترین هدف خود که استمرار حضور و مداخله در تصمیمات دولت عراق است دست یابند. لذا حضور جعفری در قدرت میتواند عامل شکست این سیاستها باشد در حالی که گروههای سیاسی با پذیرش وی میتوانند این روند را تسریع نمایند.