مهدی قنواتی
«جمعیت فدائیان اسلام» در اوایل اسفند 1324 با انتشار اعلامیهای تحت عنوان «دین و انتقام» اعلام موجودیت کرد. این اعلامیه «که همانند اعلامیههای بعدی جمعیت فداییان اسلام با هوالعزیز آغاز میشود، نگرش جمعیت به وضع موجود، اهداف و آرمانهای جمعیت و ابزار و روشهای دستیابی به آنها را روشن میکند.
در اعلامیه مورد بحث تصویر عرضه شده از وضع موجود، تصویر خودخواهی، شهوترانی، ظلم، خیانت و دزدی و جنایت، بدبختی و سرگردانی، حقیقتپوشی و حقکشی، ذلت و بدبختی نفاق و فساد اخلاق است که نه تنها جامعهی ایران بلکه همه ممالک اسلامی و پانصد میلیون مسلمین عالم را فرا گرفته است. عاملان اینگونه سوء اخلاق و جهل و بیایمانی و اختلاف هم مفسدین جنایتکار، چماق به دستان حکومت، خائنین حقیقتپوش و از رنگبازان منافق هستند که هر یک به نام و رنگی پشت پردههای سیاه خزیدهاند، البته بر پایه مقاله دین و انتقام، خود مردم هم در شکلگیری و تداوم چنین وضعی موثرند، چرا که مانند گوسفند بیچارهای سرگردان و پریشان روزگار سبزرنگان را سبزه پندارد و مسموم گرد و چماق به دستان حکومت را حامی پندارد و سرکوب شود. هدف و آرمان فداییان اسلام پایان دادن به اینگونه نابسامانیهای اجتماعی و گسستن زنجیرهای رقیب و اسارت و بازستاندان حقوق مسلمین عالم بود.
جمعیت فداییان اسلام راهکاری دوگانه را بر حسب شرایط زمان برای تحقق اهدافش برگزید که یکی مبارزه مسلحانه و دیگری هشدار و انذار و به عبارت بهتر امر به معروف و نهی از منکر بود.
این جمعیت چنانکه در اعلامیه دین و انتقاد بعد در «کتاب رهنمای حقایق» آشکار ساخت، سخت به سلامت اجتماع و زدودن مظاهر فساد و بیدینی علاقمند بود. تا آغازین سالهای دهه سی یک از چند دستور کار و از سالهای 32 تا 34 یکی از مهمترین کارهای این جمعیت صیانت اجتماع مسلمین از رواج مظاهر فساد بود و بدحجابی را در کنار برخی مفسدههای دیگر توامان رد و نفی میکردند و به آن میتاختند. «در پاییز 1326 اقدامات عملی برای جلوگیری از بدحجابی را شروع کردند و با نصب پرده بزرگی در جلو مسجد سلطانی تهران ورود زنان بیحجاب به مسجد سلطانی را اکیدا ممنوع کردند. برای اجرای این حکم شرعی نیز مامورینی از جوانان غیور و متدین تعیین کرده بودند تا از صبح تا شب مقابل مسجد پاس بدهند و از ورود زنان بیحجاب جلوگیری کنند.
پس از کودتای 28 مرداد؛ جمعیت در احیای امر به معروف و نهی از منکر مصرتر شد. در پاییز سال 1332 به دستور نواب صفوی عموم فداییان فعالیت خصوصی برای گذراندن حجاب به عمل میآوردند. یکسال بعد به مناسب فرا رسیدن ایام ماه محرم به افراد فداییان اسلام دستور داده شده بود که در جلسات عزاداری و روضهخوانی ضمن بحث درباره حجاب زنان و زیان مصرف نوشابههای الکلی، مطالبی علیه دولت بیان و مردم را وادار نمایند که از دولت بخواهند قانون مربوط به منع استعمال نوشابههای الکلی را مورد اجرا قرار دهد. در شهرهای دیگر نیز فداییان اسلام راجع به زنهای بیحجاب و مشروب و قمار سخن میگفتند و از این طریق در اصلاح جامعه و رفع مفاسد میکوشیدند و از راهی چون امر به معروف و نهی از منکر و آگاه ساختن مردم تلاش داشتند حقوق مسلمین را باز ستانند و به بخشی از آرمانهای خود جامعه عمل پوشند.