* حزب اعتماد ملی پس از انتخابات نهم و با حضور اطلاح طلبانی که از دیگر احزاب این جناح جدا شده بودند، تشکیل شد. هدف از ایجاد چنین حزبی در آن مقطع زمانی خاص چه بود؟
** در انتخابات نهم، طیفی از اصلاحطلبان با عنوان «اصلاح طلب عملگرا» با کاندیدای مشخصی وارد عرصه رقابت نشدند اما برخلاف نظرسنجیهای جهتداری که در آن مقطع صورت گرفت و افقهای کاذبی که از این جریان در جامعه ترسیم شد، اصلاحطلبان عملگرا توانستند بیشترین موفقیت را نسبت به دیگر احزاب و گروههای این جناح به خود اختصاص دهند؛ به طوری که یکی از نامزدهای این طیف توانست در آن شرایط بیش از 5 میلیون رای را به خود اختصاص دهد. اما پیش از این واقعه به خصوص در مرحله دوم انتخابات و در شرایط غیر شفاف و عجیب یک فرد نسبتا ناشناس در انتخابات برنده شد. شرایط موجود و بررسی چشم انداز آینده کشور نشان دهنده این مسئله بود که وضعیت ایجاد شده در انتخابات ادامه پیدا خواهد کرد.
بنابراین ضرورت ساماندهی نیروهای اصلاح طلب و هوادارانی که بیش از 5 میلیون از آرای ماخوذه را در انتخابات نهم به خود اختصاص دادند، احساس شد. در حقیقت همان تیم انتخاباتی سعی کرد با وجود فردی مثل آقای کروبی به نوعی اصلاح طلبان و هواداران خود را به منظور جلوگیری از شرایط عجیب و معماگونه منجر به انتخابات 3 تیر 1384 سازمان دهد. البته این حرکت در چارچوب قانون اساسی و آرمان بلند حضرت امام (ره) شروع و با تاسیس حزب «اعتماد ملی» ادامه پیدا کرد.
* از اظهارات شما چنین بر میآید که فقدان حزبی در قد و قواره حزب اعتماد ملی در جریان اصلاحطلب دیده میشود و همین مسئله انگیزهای برای تشکیل حزب متبوع شما بود. آیا گروههای هجدهگانه اصلاحات با تغییر رویکرد و بدون تشکیل گروه جدید نمیتوانستند در شرایط حاضر اهداف خود را محقق کنند؟
** فعالیتهای حزب قبل از تاسیس آن در مقطع زمانی انتخابات مهم و اعتمادی که مردم با آرای خود به کاندیدای آن نشان دادند، گواه وجود این کمبود و جای خالی آن در میان جریان اصلاحطلب بود. در بین جمعیتها و احزاب هجدهگانه، ضریب نفوذ احزاب در میان توده مردم و نیز ارزیابی عملکرد آنها به لحاظ فعالیتهای حزبی نشان میدهد تنها یک یا دو حزب در میان این جریان توانستند از این ملاکها بهرهمند باشند و به صورت سازمان یافته عمل کنند. همان طور هم که آقای خاتمی، رئیس جمهوری سابق کشور اظهار داشت، اعتماد ملی حزبی است که بیرون از مناسبات دولت و با حمایت توده مردم شکل گرفته است. بنابراین حمایت مردم از یک جهان اصلاح طلب، همچنین وزن این حزب به لحاظ ترکیب، تعداد اعضای شورای مرکزی و حضور در مناطق مختلف کشور در مقایسه با دیگر احزاب این جریان نشان میدهد جای اعتماد ملی در جریان اصلاح طلب خالی بود. اعتماد ملی سعی میکند آفتهای شکست انتخابات گذشته را در قالب حزب در جریان اصلاحات بررسی کرده و به بازسازی این جریان بپردازد.
* شما میگویید اعتماد ملی برای بازسازی جریان اصلاح طلب شکل گرفت، اما این جریان معتقد است این حزب از بدو تاسیس تنها به نقد این جریان پرداخته است، انگیزه و هدف حزب از تداوم روند انتقادی از جریان اصلاحطلبی را چگونه ارزیابی میکنید؟
** ما هنوز نقد خود را به جریان اصلاح طلب به صورت روشن در جامعه مطرح نکردهایم. نقد از جریان اصلاح طلب یک بحث خانوادگی است که باید در درون این جریان بررسی شده و به آفتهای آن پرداخت. حتی آقای کروبی به آقای خاتمی و موسوی خوئینیها توصیه کرد قدم پیش گذاشته و به آسیب شناسی اصلاحات بپردازند که البته این اقدام تاکنون عملی نشده است. امروز بحث ائتلاف در این جریان مطرح است. ما از ابتدای تاسیس خود بحث ائتلاف را در دستور کار نداشتیم، اما در زمان مقتضی استراتژی خود را نسبت به این مسئله اعلام خواهیم کرد. اما در خصوص نقد، اعتماد ملی هنوز نقدی را به صورت بیانیه یا در یک موضع سیاسی نسبت به جریان اصلاحات بیان نکرده است.
اصلاح طلبان باید در درون خود، آفتهایی را که منجر به شکستشان شد، بررسی کرده و در یک نقد منصفانه سهم خود را از شکست بپذیرند و سعی کنند به بازسازی این جریان بپردازند.
* مرز نقد کجاست؟ شما از بدو تاسیس تاکنون تنها اصلاح طلبان را زیر تیغ نقد گذاشتهاید و شعاع نقد در دایره نگاه اعتماد ملی تا عدم پذیرش و رد یکدیگر است یا برای اصلاح؟
** حد و مرز نقد از درون تا زمانی است که همه جریانات اصلاح طلب به ضعفها و عمل ناکافی خود پی برده و دست به اصلاح روند گذشته بزند، مثلا این استراتژیای که مرتبط توسط تنها چند نقد طراحی میشد و بقیه اصلاحطلبان محکوم به اجرا بودند باید نقد شود. این روند تا زمانی که اصلاح نشود حد و مرز انتقاد باز خواهد بود. باید واقف باشیم حزب اعتماد ملی و نامزد انتخاباتی آن با حداقل آرا میتوانست پیروزی را نصیب اصلاح طلبان کند، اما محدودنگری در این جریان شکست را نصیب تمامی جریان اصلاح طلب کرد. در حالی که اصلاح طلبان می توانستند با کمی درایت در این جناح، شاهد پیروزی نامزدی باشند که امروز در حزب اعتماد ملی است. درست به همین دلیل حزب مدعی این است که باید علل شکست را مورد بررسی قرار دهد. چنانچه این مسئله محقق شود، اصلاح طلبان میتوانند به طور طبیعی به اجماع دست یافته و در سایه وحدت پیروز شوند. اعتماد ملی هم بیگمان به اجماع یا ائتلاف معتقد است، اما زمینه آن را کسانی باید ایجاد کنند که نقش بیشتری در شکست اصلاحات داشتند.
* اصلاحات باید نقد شود و همه به آن معقتدند، اما انتقاد تا چه زمانی باید ادامه پیدا کند، با توجه به اینکه تا انتخابات آینده فرصت زیادی نمانده و اصلاح طلبان هم در تلاش برای تشکیل ائتلاف هستند. چه زمانی نتایج نقدهای شما معلوم میشود؟ در حالی که شما اعلام کردهاید ائتلاف نخواهید کرد و حتی برای خبرگان لیست مستقل ارائه میدهید.
** قبل از انتخابات، بیشترین اصرار برای ائتلاف از سوی کروبی مطرح میشد. در حالی که بقیه جریان اصلاح طلب از ائتلاف فرار میکردند. کروبی شش ماه در جلسه گروههای هجدهگانه برای ائتلاف تلاش کرد. هر قدر که او برای اجماع تلاش کرد، به همان اندازه هم دیگر دوستان سعی کردند چنین اجماع و ائتلافی صورت نگیرد. در انتخابات خبرگان به طور قطع لیست اعتماد ملی با مجمعتین مشترک خواهد بود. تلاش ما این است که در انتخابات خبرگان تلاش کنیم که سایر اصلاح طلبان هم در لیست باشند، اما قرابت ما با جمع روحانیون مبارز بیشتر از دیگر فعالان سیاسی است. آقای کروبی تلاش زیادی را آغاز کرده و ما خود که خط مقدم ورود نامزدهای انتخاباتی خبرگان به عرصه رقابتهای انتخاباتی هستیم، قطعا خواستار ائتلاف بر روی کاندیداهایی هستیم که ما زمینه و صلاحیت آنان را برای ورود به انتخابات قبول داریم.
* شرایط مورد نظر شما برای ایجاد ائتلاف چگونه فراهم میشود؟
** مقدمات باید توسط جریانهای سیاسی که سهم بیشتری در ترسیم استراتژی گذشته داشتند، مهیا شود. ما یک حزب سیاسی هستیم و طبیعتا باید برای انتخابات لیست ارائه دهیم. نمیتوانیم از نامزدهای دیگر اصلاحطلبان حمایت کنیم چرا که خود در قالب حزب دارای مرامنامه و اساسنامه هستیم. بنابراین نامزدهای مورد نظر خود را رصد، دعوت و حمایت میکنیم. چنانچه نامزدهای انتخاباتی ما با دیگر کاندیداها مواضع نزدیکی داشته باشند، ممکن است برای ارائه لیست مشترک به توافق برسیم. در هر حال باید شرایط را بسنجیم. اگرچه لیست مشترکی ارائه نمیدهیم، اما از ابتدا اعلام کردهایم که تحت هر شرایطی در انتخابات آتی شرکت میکنیم، اما احزابی وجود دارند که هنوز حتی معلوم نیست در انتخابات حضور مییابند یا خیر. حتی مشخص نیست که لیست ارائه خواهند کرد یا نه. در چنین شرایطی که هنوز حضور و عدم حضور اصلاح طلبان مبهم است، چگونه اقدام به ائتلاف کنیم. با ابهام که نمیشود ائتلاف کرد. به هر حال ما حمایت خود را از اصلاحطلبان انجام میدهیم. به عنوان نمونه، اگر حزب کارگزاران سازندگی لیستی ارائه دهد، با این حزب در انتخابات خبرگان ائتلاف میکنیم، اما با جریانهایی که هنوز حضورشان در انتخابات قطعی نشده، ائتلاف بعید است.
* به عنوان فردی که نماینده مجلس نیز هست، طرح تجمیع انتخابات را چگونه ارزیابی میکنید. با توجه به اینکه این طرح چندی پیش هم مطرح شد، اما با توجه به زمان اندک تا انتخابات این طرح جدیتر شده است؟
** معتقدم اگر این اقدام دوماه گذشته صورت میگرفت، منفعت بیشتری داشت چرا که منجر به کاهش هزینهها میشد و هم فرصت لازم برای تعیین خط مشی احزاب سیاسی به اندازه کافی وجود داشت، اما جریان اصولگرا در مجلس و دولت به یکباره ادغام و همزمانی دو انتخابات را مطرح کردند. لذا قصد دارند تا در راستای این طرح که اهداف سیاسی دارد از این فرآیند در جهت استفاده بیشتر از مشارکت مردم برای انتخابات خبرگان بهرهمند شوند. علاوه بر این زمان را برای بازسازی و تصمیمگیری نیروها از بین ببرند و مقدمات را در این فرصت کوتاه برای پیروزی خود فراهم کنند.
* کمی هم درباره حزب اعتماد ملی، دفاتر و کنگره آن صحبت کنید؟
** تا امروز دفاتر حزب در 17 استان افتتاح شده است. هفته جاری هم دفاتر اصفهان و کردستان را بازگشایی خواهیم کرد. در آینده 15 استان دیگر نیز افتتاح میشود. 25 تیر ماه سال جاری نیز پایان بازگشایی دفاتر استانی حزب اعتماد ملی است و اول مرداد ماه هم نخستین همایش دبیران استانها برگزار میشود.