در حالی که خطر گسترش خشونتها در خاورمیانه موجب نگرانی بینالمللی شده، فرانسه در مراکز تلاشهای شدید دیپلماتیک برای دستیابی به آتشبس در لبنان قرار گرفته است. آیا کلید صلح در خاورمیانه در دست فرانسه است؟ اکنون فرانسه همراه با آمریکا نقش اساسی را در به ثمر رساندن قطعنامه آتشبس لبنان در شورای امنیت بر عهده دارند. دیپلماتهای فرانسوی میگویند در قطعنامه آتشبس باید مخالفتهای لبنان و دیگر کشورهای عرب با برخی مواد این قطعنامه و همچنین درخواستهای اسرائیل مدنظر قرار داده شود. اما برقراری سازش میان دو طرف لبنانی و اسرائیلی وظیفهای بسیار سنگین برای اعضای شواری امنیت خواهد بود. شرایط کنونی همچنین بزرگترین آزمونی است که سیاست خارجی فرانسه با آن روبروست سیاست خارجی فرانسه همواره گفته است که آمریکا با خطاهایی که مرتکب شده- مانند حمله نظامی به عراق- منطقه خاورمیانه را متزلزل کرده اما فرانسه قادر است که با تکیه بر یک استراتژی اروپایی وضعیت خاورمیانه را بهبود بخشد. وجهه ژاک شیراک، رییس جمهور فرانسه، نیز در خطر است. سیاستهای او از حمایت زیادی در میان مردم فرانسه برخوردار نبوده است با این حال موضع دولت آقای شیراک در قبال بحران لبنان باعث شده که محوبیت وی افزایش یابد. موفقیت یا شکست وی در مورد بحران لبنان میتواند برای وی حامل افتخار یا شرم در صحنه سیاسی باشد.
به چالش گرفتن آمریکا
در حالی که جهان با نگرانی نظارهگر تازهترین دور از یک جنگ ریشهدار میان اسرائیل و لبنان است، یک رقابت سابقهدار میان آمریکا و فرانسه نیز احیا شده است. فیلیپ دوستبلازی، وزیر امور خارجه فرانسه، به تازگی افشا کرد که این رقابت تا چه حد برای دولت فرانسه اهمیت دارد. وی موافق بودن وزیران خارجه اتحادیه اروپا با نظر فرانسه را، که خواسته است درگیریها در لبنان فورا پایان یابد، یک پیروزی برای دیپلماسی فرانسه توصیف کرده است. فرانسه تاکید کرده که بحران لبنان راه حل نظامی ندارد و اسرائیل و حزب الله باید حملات خود را فورا متوقف کنند. فرانسه همچنین رهبری اعتراضات اروپاییان به آنچه که واکنش نامتناسب اسرائیل به تحریکی از سوی حزب الله خوانده شده، را در دست داشته است. اما در صدر اولویتهای آمریکا، که از پشتیبانی بریتانیا هم برخوردار بوده، فرصت دادن به اسرائیل برای تضعیف کامل حزب الله بوده تا اسرائیل بتواند امنیت طولانی مدت خود را تامین کند. با در نظر گرفتن چنین منطقی بنابراین اسرائیل پیش از دستیابی به هدفش وادار به آتشبس فوری نخواهد شد. همین شرایط، که در واقع وضعیتی منحصر به فرد را ایجاد کرده، باعث شده است که بسیاری موافق نقش محوری فرانسه در حل بحران لبنان باشند:
1- فرانسه از قدرتهای استعماری سابق در لبنان بوده و از جمله دوستان اعراب به شمار میآید؛ فرانسه تنها کشور غربی است که توانسته با دولتهای مختلف عرب ارتباط نزدیک برقرار کند.
2- آمریکا به لحاظ سیاسی تضعیف شده است: نیروهای نظامی این کشور در عراق تحت فشار هستند و به طور گستردهای این تصور وجود دارد که آمریکا اختیارات اخلاقی لازم برای هدایت وقایع در خاورمیانه را از دست داده است.
3- نگرش جهان عرب به انگلیس، که یکی دیگر از قدرتهای سابق در منطقه خاورمیانه است، به خاطر نزدیکی این کشور با آمریکا مکدر شده است. انگلیس حاضر نشده بخشی از صلحبانان بینالمللی در نظر گرفته شده برای اعزام به جنوب لبنان باشد و به این ترتیب فرانسه رهبری این نیروها را بر عهده خواهد گرفت.
در هر صورت فرانسه در موقعیت خوب قرار گرفته است. دیپلماسی این کشور در قبال لبنان همچنین به ترمیم رابطهاش با آمریکا کمک خواهد کرد. با این حال، وزیر خارجه فرانسه علنا گفته است که کشورش به دنبال رسیدن به یک آرزوی دیرینه و گرفتن قدرت امور جهانی از ید آمریکاست. وی گفته است که رخدادهای اخیر نشان داده که اروپای سیاسی زنده است و ما در جهانی چندقطبی زندگی میکنیم. این همان اظهاراتی است که ژاک شیراک در مخالفت با حمله نظامی آمریکا به عراق در سال 2003 بیان کرد.
حمایت اروپا
اتحادیه اروپا از موضع فعالی که فرانسه در مورد بحران لبنان در پیش گرفته استقبال گستردهای کرده است. بسیاری از رهبران اروپا از آنچه که آنها آن را شکست آمریکا در پیشبرد روند صلح میان اسرائیلیان و فلسطینیان- عنصر اصلی در ثبات درازمدت خاورمیانه- میدانند یا مایوس شدهاند یا خشمگین هستند. غالب کشورهای عرب نیز از حضور و نقش بزرگتر اروپا در امور منطقه خاورمیانه استقبال میکنند. در ضمن اروپا بار دیگر پیشنهاد کرده که آماده کمک به بازسازی لبنان پس از خاتمه درگیریهاست. به طور غیررسمی گفته شده که فرانسه پس از آتشبس احتمالا 5000 سرباز در اختیار نیروهای حافظ صلح بینالمللی برای استقرار در جنوب لبنان قرار خواهد داد. اما، فرانسه باید ریسکهای نظامی و دیپلماتیک در دست داشتن رهبری تلاشهای خارجی برای حل بحران لبنان را نیز در نظر بگیرد. فرانسه به خاطر تمایلش به رهبری تلاشهای صلح در مورد بحران لبنان به طور عمومی مورد ستایش بوده اما دشوارترین بخش از این تلاشها هنوز در راه است.