آثار فردی و اجتماعی انفاق

انفاق
انفاق در لغت به معنای اخراج مال از ملک و در اصطلاح قرآن اعم از مال و غیرمال و از واجب و غیر واجب است دراین مدخل انفاق به معنای عام بررسی می شود و موارد خاص آن هریک در جایگاه ویژه خود بحث می شود دراین مدخل از واژه های « اعطی » « انفاق » « ایتاحق » « ایتامال » و « صدقات » استفاده شده است .
اهم عناوین : آثار انفاق آداب انفاق انفاق علما انفاق متقین انفاق مومنان بطلان انفاق پاداش انفاق ترک انفاق زمینه های انفاق مصارف انفاق .
آثار انفاق
1 ـ آثار اجتماعی انفاق
1 ـ.1 امنیت اجتماعی
1. انفاق مال در جهت تقویت بنیه دفاعی در پی دارنده امنیت اجتماعی برای جامعه مسلمانان :
وانفقوا فی سبیل الله ولاتلقوا بایدیکم الی التهلکه ... بقره (2 ) 195
واعدوالهم مااستطعتم من قوه و من رباط الخیل ترهبون به عدوالله وعدوکم و آخرین من دونهم لاتعلمونهم الله یعلمهم و ماتنفقوا من شی فی سبیل الله یوف الیکم ... انفال (8 )60
1 ـ.2 رفع مشکلات اقتصادی
2. لزوم انفاق در راه خدا برای رفع مشکلات اقتصادی جامعه از سوی ثروتمندان.
ولایاتل اولو .المهنجرین الفضل منکم و السعه ان یوتوا اولی القربی و المسکین و المهاجرین فی سبیل الله ... نور (24 )22
2. آثار فردی انفاق
2 ـ 1 آرامش درونی
3. آرامش درونی دستاوردی از انفاق در راه خدا:
الذین ینفقوه اموالهم فی سبیل الله ... و لاخوف علیهم و لاهم یحزنون . بقره (2 ) 262
و مثل الذین ینفقون اموالهم ابتغا مرضات الله و تثبیتا من انفسهم ... بقره (2 ) 265
الذین ینفقون اموالهم بالیل و النهار ... و لاخوف علیهم و لاهم یحزنون بقره (2 ) 274
2 ـ 2. آسانی کار
4. انفاق زمینه‌ساز تسهیل امور دنیوی و اخروی:
فاما من اعطی و اتقی ـ فسنیسره للیسری لیل (92 ) 5 و 7
2 ـ 3. آمرزش
5 ـ انفاق موجب بخشش گناهان:
یاایهاالذین امنوا انفقوا من طیبت ماکسبتم و مما اخرجنا لکم من الارض و لاتیموا الخبیث منه تنفقون و لستم باخذیه الا ان تغمضوا فیه و اعلموا ان الله غنی حمیدةالشیطن یعدکم الفقر و یامرکم بالفحشاوالله یعدکم مغفره منه و فضلا والله وسع علیم . بقره (2 ) 267 و 268
الذین ینفقون فی السرا و الضرا...ة اولئک جزاوهم مغفره من ربهم ... .آل عمران (3 ) 134 و 136
و قال الله انی معکم لئن اقمتم الصلوه و اتیتم الزکوه و امنتم برسلی و عزرتموهم و اقرضتم الله قرضا حسنا لاکفرن عنکم سیئاتکم.مائده (5 )12
الذین یقیمون الصلوه و مما رزقنهم ینفقون*... لهم ... مغفره ...
انفال (8 ) 3 و 4 و من الاعراب من یومن بالله والیوم الاخر و یتخذما ینفق قربت عندالله و صلوت الرسول الا انها قربه لهم سید خلهم الله فی رحمته ان الله غفور رحیم. توبه (9)99
ان تقرضوا الله قرضا حسنا یضعفه لکم و یغفرلکم والله شکور حلیم. تغابن (64)17
2 ـ4ـ از زمره صالحان
6ـ وارد شدن در زمره صالحان در پی انفاق مال:
و انفقوا من ما رزقنکم من قبل ان یاتی احدکم الموت فیقول رب لولا اخرتنی الی اجل قریب فاصدق و اکن من الصلحین.
منافقون(63)10
2 ـ 5ـ از زمره نیکوکاران
7 ـ انفاق موجب قرار گرفتن در زمره نیکوکاران :
الذین ینفقون فی السرا و الضرا... والله یحب المحسنین .
آل عمران (3 ) 134
2 ـ 6 ـ امداد خدا
8 ـ برخورداری از یاری و امداد الهی از آثار انفاق مال :
و ما انفقتم من نفقه او نذرتم من نذر فان الله یعلمه و ماللظلمین من انصار . بقره (2 ) 270
2 ـ 7 ـ برخورداری از سود
9 ـ انفاق در راه خدا موجب بازگشت سود آن به انسان :
...و ما تنفقوا من خیر فلانفسکم و ما تنفقون الا ابتغا وجه الله ...
بقره (2 ) 272
هانتم هولا تدعون لتنفقوا فی سبیل الله فمنکم من یبخل و من یبخل فانما یبخل عن نفسه والله الغنی و انتم الفقرا... .
محمد(47 )38
فاتقواالله ... وانفقوا خیرا لانفسکم و من یوق شح نفسه فاولئک هم المفلحون . تغابن (64 )16
2 ـ 8 ـ برکت
10 ـ انفاق کننده در راه خدا بهره مند از سود و پاداش کامل انفاق بی هیچ ستمی در حق وی :
...و ما تنفقوا من خیر یوف الیکم و انتم لاتظلمون .
بقره (2 )272
11 ـ انفاق در راه خدا موجب برکت در مال :
من ذاالذی یقرض الله قرضا حسنا فیضعفه له اضعافا کثیره والله یقبض و یبصط والیه ترجعون . بقره (2 ) 245
مثل الذین ینفقون امولهم فی سبیل الله کمثل حبه انبتت سبع سنابل فی کل سبنله مائه حبه والله یضعف لمن یشا...
بقره (2 )261
و مثل الذین ینفقون امولهم ابتغا مرضات الله و تثبیتا من انفسهم کمثل جنه بربوه اصابها وابل فائت اکلها ضعفین فان لم یصبها وابل فطل ... . بقره (2 ) 265
یایهاالذین امنوا انفقوا من طیبت ماکسبتم و مما اخرجنالکم من الارض ... .بقره (2 )267
... والله یعدکم مغفره منه و فضلا والله وسع علیم . بقره (2 )268
و ما ذا علیهم لو... انفقوا مما رزقهم الله ...ةان الله لا یظلم مثقال ذره و ان تک حسنه یضعفها و یوت من لدنه اجرا عظیما . نسا(4 )39 و 40
من ذاالذی یقرض الله قرضا حسنا فیضعفه له و له اجرکریم
حدید(57 )11
ان المصدقین و المصدقت و اقرضواالله قرضا حسنا یضعف لهم و لهم اجرکریم . حدید (57 )18
... وانفقوا خیرالانفسکم و من یوق شح نفسه فاولئک هم المفلحون ة ان تقرضواالله قرضا حسنا یضعفه لکم ...
تغابن (64 ) 16 و 17
2 ـ .9 تزکیه
12 ـ تزکیه روح و روان از آثار انفاق خالصانه :
الذی یوتی ماله یتزکی ة و ما لاحد عنده من نعمه تجزی ةالا ابتغا وجه ربه الاعلی
لیل (92 ) 18 ـ 20
2 ـ.10 تجارت زوال ناپذیر
13 ـ انفاق در راه خدا موجب برخورداری از تجارت زوال ناپذیر :
ان الذین یتلون کتب الله و اقاموا الصلوه و انفقوا مما رزقنهم سرا و علائیه یرجون تجره لن تبور . فاطر (35 )29
2 ـ 11 ـ تشکر خدا
14 ـ انفاق در راه خدا در پی دارنده سپاسگزاری خداوند :
ان الذین یتلون کتب الله و اقامواالصلوه و انفقوا مما رزقنهم سرا و علانیه یرجون تجره لن تبورة لیوفیهم اجورهم و یزیدهم من فضله انه غفور شکور . فاطر(35 )29 و 30
ان تقرضواالله قرضا حسنا یضعفه لکم و یغفرلکم والله شکور حلیم . تغابن (64 )17
2 ـ 12 ـ تقرب به خدا
15 ـ انفاق خالصانه در پی دارنده تقرب به خداوند :
و من الاعراب من یومن بالله والیوم الاخر و یتخذ ما ینفق قربت عندالله و صلوت الرسول الا انها قربه لهم ...
توبه (9 )99
2 ـ13 ـ تقوا
16 ـ رسیدن به مقام پرهیزگاران و راستگویان در گرو انفاق از اموال مورد علاقه :
...ولکن البر من امن بالله ... و اتی المال علی حبه ذوی القربی ... اولئک الذین صدقوا واولئک هم المتقون .
بقره (2 )177
.17 انفاق از مال موجب رسیدن به مقام پرهیزکارترین افراد :
و سیجنبها الاتقی الذی یوتی ماله یتزکی .
لیل (92 ) 17 و 18
2 ـ.14 تکامل
.18 رشد تکاملی انسان در سایه انفاق در راه خدا :
مثل الذین ینقون امولهم فی سبیل الله کمثل حبه انبتت سبع سنابل فی کل سنبله ماته حبه والله یضعف لمن یشا ... بقره (2 ) 261
ومثل الذین ینفقون امولهم ابتغا مرضات الله و تثبیتا من انفسهم کمثل جنه بربره اصابها و ابل فئاتت اکلها ضعفین ... بقره (2 ) 265
2 ـ.15 توشه آخرت
.19 انفاق ره توشه اخروی مومنان :
یایهاالذین امنوا انفقوا مما رزقنکم من قبل ان یاتی یوم لا بیع فیه ولاخله ولاشفعه والکفرون هم الظلمون . بقره (2 ) 254
قل لعبادی الذین امنوا یقیمواالصلوه و ینفقوا مما رزقنهم سرا و علانیه من قبل ان یاتی یوم لابیع فیه ولاخلل . ابراهیم (14 ) 31
وانفقوا من ما رزقنکم من قبل ان یاتی احدکم الموت فیقول رب لولا اخرتنی الی اجل قریب فاصدق واکن من الصلحین .
منافقون (63 ) 10
2 ـ.16 جبران مال انفاق شده
.20 جبران و جایگزینی مال انفاق شده از سوی خداوند :
... و ماانفقتم من شی فهو یخلفه و هو خیر الرزقین .
سبا (34 ) 39
2 ـ.17 جلب دعای محمد(ص )
.21 انفاق موجب تقرب به خدا و جلب دعای رسول (ص ) در حق انفاق کننده :
و من الاعراب من یومن بالله و الیوم الاخر و یتخذ ما ینفق قربت عندالله و صلوت الرسول ... توبه (9 ) 99
2 ـ.18 رحمت خدا
.22 بهره مندی از رحمت الهی از آثار انفاق در راه خدا :
ومن الاعراب من یومن بالله و الیوم الاخر و یتخذ ما ینفق قربت عندالله و صلوت الرسول الا انها قربه لهم سیدخلهم الله فی رحمته ان الله غفور رحیم . توبه (9 ) 99
2 ـ.19 رستگاری
.23 انفاق دست مایه ای برای وصول به فلاح و رستگاری :
الذین ... مما رزقنهم ینفقون ... اولئک هم المفلحون .
بقره (2 ) 3 و 5
فاتقوا الله ... وانفقوا خیرالانفسکم و من یوق شح نفسه فاولئک هم المفلحون .
ثغابن (64 ) 16
2 ـ.20 صداقت
.24 انفاق مال مورد علاقه زمینه ای برای وصول به صداقت :
... و اتی المال علی حبه ذوی القربی والیتمی والمسکین و ابن السبیل و السائلین و فی الرقاب ... اولئک الذین صدقوالله بقره (2 ) 177
2 ـ.21 فرجام نیک
.25 انفاق های پیدا و پنهان از عوامل نیک فرجامی :
والذین ... انفقوا مما رزقنهم سرا و علانیه و یدرمون بالحسنه السیئه اولئک لهم عقبی الدار . رعد (13 ) 22
2 ـ.22 محبت خدا
.26 انفاق در راه خدا و تامین نیازهای جهاد در پی دارنده محبت و دوستی خداوند :
وانفقوا فی سبیل الله و لاتقلوا بایدیکم الی التهلکه واحسنوا ان الله یحب المحسنین . بقره (2 ) 195
الذین ینفقون فی السرا والضرا... والله یحب المحسنین .
آل عمران (3 ) 134
2 ـ.23 مقام بر
.27 رسیدن به مقام بر در پی انفاق از مال مورد علاقه :
لن تنالوا البر حتی تنفقوا مما تحبون ...
آل عمران (3 ) 92
2 ـ.42 مقام مخبتین
.28 وصول به مقام مخبتین از آثار انفاق مال :
... وبشر المخبتین الذین ... ممارزقنهم ینفقون
حج (22 ) 34 و 35
2 ـ.25 هدایت
.29 انفاق از زمینه های راه یابی به هدایت پروردگار :
الذین ... مما رزقنهم ینفقون اولئک علی هدی من ربهم ...
بقره (2 ) 3 و 5
ث آسیب پذیری انسان
.1 امان آسیب پذیری و سقوط انسان از برترین مرتبه به بدترین مرتبه :
لقد خلقنا الانسن فی احسن تقویم ... ثم ردناه اسفل سافلین
تین (95 ) 4 و 5
عوامل آسیب پذیری انسان
.1 ترک عمل
.2 ترک عمل به آموزه های الهی زمینه سقوط و آسیب پذیری انسان :
مثل الذین حملوا التورئه ثم لم یحملوها کمثل الحمار یحمل اسفارا بئس مثل القوم الذین کذبوا بایت الله والله لایهدی القوم الظلمین .
جمعه (62 ) 5
.2 تعدی به حدود خدا
.3 سرکشی و تعدی در برابر فرمان الهی سبب از دست دادن هویت انسانی :
ولقد علمتم الذین اعتدوا منکم فی السبت فقلنا لهم کونوا قرده حسنین .
بقره (2 ) 65
قل هل انبئکم بشر من ذلک مثوبه عندالله من لعنه الله و غضب علیه و جعل منهم القرده والخنازیر و عبدالطغوت اولئک شر مکانا واضل عن سوا السبیل .مائده (5 ) 60
وسلهم عن القریه التی کانت حاضره البحراذ یعدون فی السبت ... فلما عتوا عن ما نهوا عنه قلنا لهم کونوا فرده خسئین .
اعراف (7 ) 163 و 166
.3 تکذیب آیات خدا
.4 تکذیب آیات الهی عامل از دست دادن هویت انسانی :
واتل علیهم نباالذی اتینه ایتنا فانسلخ منهالله ولو شئنا لرفعئه بهالله فمئله کمثل الکلب ان تحمل علیه یلهث اوتترکه یلهث ذلک مثل القوم الذین کذبوا بئایتنالله سا مثلاالقوم الذین کذبوا یئایتنالله
اعراف (7 ) 175 ـ 177
مثل الذین حملوا التوریه ثم لم یحملوها کمثل الحمار یحمل اسفارا بئس مثل القوم الذین کذبوا بایت الله و الله لایهدی القوم الظلمین
جمعه (62 )5
4 ـ تمایلات شهوانی
5 ـ آسیب پذیری انسان در برابر تمایلات شهوانی :
... فان اتین بفحشه فعلیهن نصف ما علی المحصنت من العذاب ...ة و یرید الذین یتبعون الشهوات ان تمیلوا میلا عظیماة ... و خلق الانسن ضعیفا. نسا (4 ) 25 و 27 و 28
5 ـ دنیا طلبی
6 ـ دنیا گرایی زمینه ساز سقوط از مقام انسانیت :
و اتل علیهم نبا الذی اتینه ایتنا فانسلخ منها فاتبعه الشیطن فکان من الغاوین ة و لو شئنا لرفعنه بها و لکنه اخلد الی الارض و اتبع هویه فمثله کمثل الکلب ان تحمل علیه یلهث او تترکه یلهث ذلک مثل القوم الذین کذبوا بایتناللهاعراف (7 ) 175 و 176
6 ـ شیطان
7 ـ شیطان زمینه آسیب پذیری انسان در مسیر هدایت :
... فسجدوا الا ابلیس ...ة قال فبما اغویتنی لاقعدن لهم صرطک المستقیم . اعراف (7 ) 11 و 16
قال رب بما اغویتنی لازینن لهم فی الارض و لاغوینهم اجمعین .
حجر (15 ) 39
قال اریتک هذا الذی کرمت علی لئن اخرتن الی یوم القیمه لاحتنکن ذریته الا قلیلا . اسرا (17 ) 62
قال فبعزتک لاغوینهم اجمعین . ص (38 ) 82
8 ـ آسیب پذیری انسان از راه ها و شکل های متعدد به وسیله شیطان :
فسجدوا الا ابلیس ...ة قال فبما اغویتنی لاقعدن لهم صراط المستقیم ة ثم لاتینهم من بین ایدیهم و من خلفهم و عن ایمنهم و عن شمائلهم و لاتجد اکثرهم شکرین ة یبنی ادم لایفتننکم الشیطن کما اخرج ابویکم من الجنه .... انه یریکم هو و قبیله من حیث لا ترونهم ... اعراف (7 ) 11 16 و 17 و 27 و استفزز من استطعت منهم بصوتک و اجلب علیهم بخیلک و رجلک و شارکهم فی الامول و الاولد وعدهم و ما یعدهم الشیطن الا غرورا . اسرا (17 ) 64
9 ـ اغوا پذیری انسان از ناحیه شیطان :
واتل علیهم نبا الذی اتینه ایتنا فانسلخ منها فاتبعه الشیطن فکان من الغاوین ة لو شئنا لرفعنه بها و لکنه اخلد الی الارض و اتبع هویه فمثله کمثل الکلب ان تحمل علیه یلهث او تترکه یلهث .... اعراف (7 ) 175 و 176 کمثل الشیطن اذ قال للانسن اکفر فلما کفر قال انی بری منک انی اخاف الله رب العلمین . حشر (59 ) 16
نیز همین مدخل انسان و شیطان
7 ـ ظلم
10 ـ ظلم عامل از دست دادن هویت انسانی :
واتل علیهم نبا الذی اتینه ایتنا فانسلخ منهاللهة سا مثل القوم الذین کذبوا بایتنا و انفسهم کانوا یظلمون . اعراف (7 ) 175 و 177
مثل الذین حملوا التوریه ثم لم یحملوها کمثل الحمار یحمل اسفارا بئس مثل القوم الذین کذبوا بایت الله و الله لایهدی القوم الظلمین .
جمعه (62 ) 5
8 ـ کفر
11 ـ کفر ورزی عامل سقوط آدمی از انسانیت :
قل هل انبئکم بشر من ذلک مثوبه عندالله من لعنه الله و غضب علیه و جعل منهم القرده و الخنازیر و عبد الطغوت اولئک شر مکاناواضل عن سوا السبیل ة و اذا جاوکم قالوا امنا و قد دخلوا بالکفر و هم قدخرجوا به والله اعلم بما کانوا یکتمون . مائده (5 ) 60 و 61
9ـ گرایش به طاغوت
12ـ گرایش به طاغوت از عوامل آسیب پذیری انسان :
قل هل انبئکم بشر من ذلک مثوبه عندالله من لعنه الله و غضب علیه و جعل منهم القرده و الخنازیرو عبد الطغوت اولئک شر مکانا و اضل عن سوا السبیل . مائده (5 ) 60
10ـ هواپرستی
13ـ پیروی از هوای نفس زمینه از بین رفتن حقیقت انسان :
واتل علیهم نبا الذی اتینه ایتنا فانسلخ منها فاتبعه الشیطن فکان من الغاوین ة و لو شئنا لرفعنه بها و لکنه اخلد الی الارض و اتبع هویه فمثله کمثل الکلب ان تحمل علیه یلهث او تترکه یلهث ذلک مثل القوم الذین کذبوا بایتنا فاقصص القصص لعلهم یتفکرون . اعراف (7 ) 175 و 176
ترک عمل صالح تعدی به حدود خدا تکذیب آیات خدا تمایلات شهوانی دنیا طلبی اغواپذیری از شیطان ظلم کفر گرایش به طاغوت هواپرستی و... از آسیب پذیری انسان است
امنیت اجتماعی آرامش درونی آسانی کار آمرزش برکت در زمره صالحان و نیکوکاران قرار گرفتن امداد خدا تزکیه روان تقوا تکامل رحمت خدا و... ازآثار مثبت انفاق است.