انتخابات مجلس خبرگان در حالی آرام آرام در فضای سیاسی ایران از راه می رسد اما هنوز صفآرایی مشخصی در این سو و آن سوی میدان صورت نگرفته است. هر چند فعالیت اصولگرایان و اصلاح طلبان برای حضور در انتخابات از مدتها قبل آغاز شده است اما هنوز یاران هر گروه به صورت مشخص در جایگاه خود مستقر نشدهاند. با این حال، هم اکنون هر یک از گروههای سیاسی در نشستهای درون حزبی و نیز دیدارهای مشترک با دیگر احزاب به دنبال تعیین استراتژی اصلی خود در انتخابات آتی خبرگان که قرار است 26 آبان ماه 85 برگزار شود، هستند.
تشکلهای روحانی دو جناح اصلاحطلب و اصولگرا که اکنون میاندار اصلی رقابتهای انتخاباتی شدهاند و گروههای سیاسی در پشت آنها قرار گرفتهاند پس از تاکید بر حضور در انتخابات در حال انتخاب نامزدان تاثیرگذار و نیروهای پیرامونی آن هستند.
چنان که در تهران، مجمع روحانیون مبارز در جبهه اصلاحطلبان از چندی پیش در این جهت حرکت کرد و تشکل همزاد خود در قم، مجمع محققان و مدرسان حوزه علمیه قم را همراه خود نمود. در این سوی میدان رقابتها، جامعه روحانیت مبارز همراه جامعه مدرسان حوزه علمیه قم در حال تصمیمگیری است.
علاوه بر این دو جریان، جریانهای دیگر نیز حول محور مهدی کروبی، اکبر هاشمی رفسنجانی و محمدتقی مصباح یزدی در حال شکلگیری است.
بر اساس آخرین اخبار منتشر شده تاکنون حضور در انتخابات اکبر هاشمی رفسنجانی، محمدتقی مصباح یزدی، محمود هاشمی شاهرودی حسن روحانی، مجید انصاری، احمد جنتی، محمد یزدی قطعی است اما در مقابل چهرههایی چون مهدی کروبی، محمد خاتمی، محمدرضا مهدوی کنی، علی اکبر ناطق نوری، محمد موسوی خوئینیها در انتخابات شرکت نخواهند کرد.
اما این نامها، چه آنانکه میآیند و چه آنانکه نمیآیند، همگی درشت رده در حال تلاش برای حضور فعالانه همراهان خود در انتخابات هستند. مهدی کروبی دبیر کل حزب اعتماد ملی به دلیل حضور پرسابقه در مجمع روحانیون مبارز اینک خود در حزب جدیدش، بر حضور بدون پیش شرط و البته همه جانبه در انتخابات تاکید کرد. اکبر هاشمی رفسنجانی که از پایهگذاران و اعضای شورای مرکزی جامعه روحانیت است اکنون از سوی تندترین و میانهروترین گروههای سیاسی به دنبال او هستند. چنان که مجمع روحانیون مبارز در فهرست مقدماتی خود نام هاشمی رفسنجانی را قرار داده است. سید محمد رضوی یزدی عضو شورای مرکزی مجمع روحانیون مبارز گفت: گروه 3 نفره ای که از سوی اعضای مجمع روحانیون مبارز برای تهیه لیست این تشکل روحانی در انتخابات خبرگان مشخص شدهاند، لیست ابتدایی خود را به شورای مرکزی ارائه کردند.
این عضو شورای مرکزی مجمع روحانیون مبارز با اشاره به اینکه اسامیای چون هاشمی رفسنجانی، حسن روحانی و نورمفیدی در این لیست قرار دارند گفت: آقای خاتمی اخیر با هاشمی رفسنجانی ملاقات داشته و آقای هاشمی اگر تصمیم شرکت در انتخابات خبرگان چهارم را داشته باشد تمایل خود را برای اینکه در لیست مجمع قرار بگیرد اعلام کرده است.
رضوی گفت: بعد از نهایی شدن فهرست مجمع روحانیون، جلسه مشترکی را با تشکلهای سیاسی همسو برای رسیدن به فهرست مشترک جبهه اصلاحات تشکیل خواهیم داد. عضو شورای مرکزی مجمع روحانیون مبارز گفت به یقین لیست ما با حزب اعتماد ملی نیز مشترکات زیادی خواهد داشت.
وی گفت: اسامی افرادی چون حضرات موسوی بجنوردی، موسویخوئینیها، مجید انصاری، امام جمارانی، نورمفیدی، توسلی، مقدم و ولایی از اعضای مجمع نیز میتوانند در فهرست ما قرار بگیرند اما بسیاری از این افراد هنوز اظهار تمایل نکردهاند.
از سوی دیگر، جامعه روحانیت مبارز، اعضای شورای مرکزی با آیت الله مهدوی کنی دبیر کل این تشکل برای حضور در انتخابات خبرگان مذاکراتی را داشته و با توجه به گفته سید رضا اکرمی عضو شورای مرکزی جامعه روحانیت مبارز، رضایت نسبی وی در این ارتباط جلب شده است. علاوه بر جامعه روحانیت، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم نیز رایزنیهای خود را برای چیدن فهرست انتخاباتی خود آغاز کرده است.
غروی سخنگوی شورای مرکزی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم میگوید: در کمیسیونی که در جامعه مدرسین تشکیل شده بود، افرادی از سوی این کمیسیون برای حضور در انتخابات خبرگان مشخص و شناسایی شدهاند و در حال حاضر این افراد در جلسات شورای مرکزی جامعه مدرسین مطرح شده و اعضای شورای مرکزی دیدگاهها و نظرات قطعی خود را با رایگیری در ارتباط با این اشخاص اعلام میکنند. همزمان برخی اخبار حکایت از دیدار اعضای این کمیسیون با برخی اعضای جامعه روحانیت دارد. به این ترتیب گروههای سیاسی قبل از تبیین و اعلام استراتژیها و برنامههای خود به راضی کردن چهرهها برای حضور در انتخابات میپردازند چرا که شاید از دیدگاه آنان اولین گام موفقیت برای حضور در این انتخابات، حضور چهرههای با سابقه و شناخته شده است.
آنسوی دیگر این میدان چهرههای هستند که بر اساس آخرین اخبار به نظر در انتخابات خبرگان شرکت نخواهند کرد. برخی از شاخصترین اصلاح طلبانی که در این راستا به صراحت موضع خود را اعلام کردهاند، "سیدمحمد خاتمی" رئیس جمهور سابق " مهدی کروبی" رئیس مجلس ششم شورای اسلامی، "محمدرضا توسلی" مسئول دفتر بنیانگذار جمهوری اسلامی و بسیاری دیگر از چهرههای مطرح روحانی جناح دوم خرداد هستند. جناحی که در دهه 60 و در زمان حیات امام خمینی (ره) به سبب قرابت فکری و سیاسی با رهبر جمهوری اسلامی به جریان خط امام شهرت داشتند و در منازعات فی ما بین با جناح راست سنتی که در جامعه روحانیت مبارز و جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و نیز احزابی مانند موتلفه اسلامی متشکل بودند از حمایتهای صریح رهبر انقلاب برخوردار بودند. خبرهای دیگری نیز حاکی است که آیت الله سیدمحمد موسوی خوئینیها دبیر کل مجمع روحانیون مبارز، مخالف شرکت اصلاحطلبان خصوصا مجمع روحانیون در انتخابات خبرگان است.
از قرار معلوم در سلسله جلساتی که این مجمع برگزار کرده است، آقای خوئینیها مخالفت خود را به صراحت بیان کرده و معتقد است که توان اصلاحطلبان برای شرکت در این انتخابات، آنچنان که برخی غلو میکنند، نیست. ضمن آن که احتمال بسیار زیادی وجود دارد که نامزدهای اصلاحطلبان در خبرگان به دلایلی مختلف، رد صلاحیت شوند. با این حال، چپ سنتی یا خط امام پس از فوت بنیانگذار جمهوری اسلامی تسلط خود را بر بسیاری از نهادهای انقلاب از دست داد هر چند که همچنان سعی میکرد تا حضور خود را در مجلس خبرگان رهبری که طبق قانون اساسی وظیفه نظارت بر عملکرد رهبری را بر عهده دارد، حفظ نماید. اما در آن جناح نیز وضعیتی مشابه حاکم است. علی اکبر ناطق نوری رئیس دو دوره مجلس شورای اسلامی از جمله افرادی است که در این باره که آیا در انتخابات مجلس خبرگان رهبری کاندیدا می شود؟ تنها به گفتن کلمه "نه" بسنده کرد.
رقیب خاتمی در انتخابات دور هفتم ریاست جمهوری گویی قصد دارد بر تعهد خود پس از دوم خرداد 76 همچنان وفادار بماند: "تا قیامت کاندیدا نخواهم شد." عضو 62 ساله جامعه روحانیت مبارز در حالی از عدم کاندیداتوری خود میگوید که تشکل متبوعش به همراه جامعه مدرسان حوزه علمیه قم در حال تکمیل لیست کاندیداهای خود برای انتخابات خبرگان هستندا انتخاباتی که ناطق نوری درباره آن گفته است: "اگر قرار باشد اعضای جامعه روحانیت جایی حضور داشته باشند، آن خبرگان است. " این در حالی است که اعضای جامعه روحانیت درصددند تا محمدرضا مهدوی کنی دبیر کل این تشکل را به کاندیداتوری ترغیب کنند تا در صورت امتناع علی مشکینی از ورود به خبرگان، مهدوی کنی را رئیس مجلس کنند. ناطق نوری در حال حاضر عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام است. در انتخابات مجلس هفتم و ریاست جمهوری نهم، ریاست شورای هماهنگی نیروهای انقلاب را بر عهده داشت، پس از اختلافاتی که در این شورا به وجود آمد، در جلسات شورای هماهنگی شرکت نکرد و در اوج انتخابات به شهرستان نور (محل تولدش) رفت. طی این مدت وقتی از او درباره شورای هماهنگی سوال شد به ذکر این نکته اکتفا کرد که این شورا به کارش ادامه میدهد. تحصیلات حوزوی وی در حد خارج فقه و اصول است و لیسانس فلسفه اسلامی دارد. 5 دوره نماینده مجلس شورای اسلامی از حوزه انتخابیه تهران بوده و در دورههای چهارم و پنجم به ریاست مجلس برگزیده شد.
انتخابات مجلس خبرگان رهبری بنا به دلایل مختلف هیچ گاه شاهد حضور گسترده مردمی ماننند آن چه که در انتخابات ریاست جمهوری، مجلس و این اواخر شوراهای شهر و روستا اتفاق میافتد، نبوده است اما انتخابات آینده خبرگان از این نظر با انتخابات گذشته متفاوت است که اصولگرایان بارها و بارها از "برداشتن گام چهارم" در این عرصه خبر دادهاند. گامی که پس از پیروزی در انتخابات دوره دوم شوراها، مجلس هفتم و ریاست جمهوری نهم، گام چهارم نامیده شد تا بر اساس آن اصولگرایان موفق شوند با بهرهگیری از فضای سیاسی کشور که اکنون از هر لحاظ برای آنها مساعد است، چهرههای جوانتر خود را همانند شوراها، مجلس و دولت در مجلس خبرگان رهبری هم وارد نمایند. اصلاح طلبان، این چهرههای جوان را شاگردان و از نحله فکری آیت الله مصباح یزدی میدانند و بدین علت سخت از نفوذ و قدرت گرفتن این طیف در مجلس خبرگان احساس نگرانی میکنند.