معاون رییس جمهوری در نامهای رسمی به مدیر کل یونسکو رای دادگاه آمریکا را منشا بدعتی ناخوشایند و مانعی در مسیر گسترش همکاریهای فرهنگی در جهان دانست و پیگیری این سازمان بین المللی را برای پایان دادن به این مناقشه خواستار شد.
اسفندیار رحیم مشایی، رییس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری 2 روز پیش با کوچیرو ماتسورا مدیر کل یونسکو دیدار کرد. هر چند که این دیدار چند ساعته موضوعات مختلفی چون در پیش گرفتن راهکارهایی برای مرمت میراث مشترک در کشوهای همسایه از طریق راه اندازی صندوقی در یونسکو آموزش و بالا بردن ظرفیت نیروی انسانی در منطقه در جهت توسعه پایدار در زمینه میراث فرهنگی و گردشگری و پرونده بم و چغازنبیل مورد بررسی قرار گرفت اما اصلیترین درخواست ایران از یونسکو مداخله این سازمان برای احقاق حقوق ایران در پرونده مربوط به الواح گلی ایران در آمریکا است که در هفتههای اخیر همه محافل رسانهای را تحت تاثیر خود قرار داده است. دادگاه فدرال ایالت ایلی نوی آمریکا روز 28 ژوئن گذشته (هفتم تیر) حکم داد که آثار تاریخی متعلق به دولت ایران که در دانشگاه شیکاگو در ایالت ایلی نوی به امانت گذاشته شده است حراج شود تا از درآمد حاصله به خانوادههای پنج شهروند آمریکایی که 9 سال پیش در انفجاری در بیتالمقدس جان باختند، غرامت پرداخت شود. دولت ایران به طور رسمی به این حکم اعتراض و اعلام کرده که به مراجع داوری بینالمللی شکایت میکند.
با این همه جدا از این پیگیری های حقوقی رحیم مشایی راهکار دیگری را نیز در دستور کار خود قرار داده و در نامهای رسمی به یونسکو ورود این سازمان بین المللی به این پرونده را خواستار شده است. کوچیرو ماتسورا مدیر کل یونسکو در واکنش به این اقدام اعلام کرد که سازمان متبوعش پیگیریهای لازم را در این زمینه انجام میدهد. مشایی در دیدار با مدیر کل یونسکو که در حاشیه برگزاری سی امین کمیته میراث جهانی در لیتوانی صورت گرفت اعلام کرد که ایران آماده انتقال تجربیات خود به کشورهای منطقه از طریق یونسکو است. معاون رییس جمهوری همچنین پیشنهاد راهاندازی صندوقی در یونسکو را ارائه کرد که از محل اعتبارات این صندوق برای مرمت میراث فرهنگی کشورهای منطقه چون افغانستان استفاده شود. ماتسورا با استقبال از پیشنهاد ایران در خصوص ایجاد صندوق در یونسکو این پیشنهاد را گامی مثبت برای حفاظت و مرمت آثار تاریخی در جهان دانست. رحیم مشایی پیش از این نیز اعلام کرده بود که اگر لازم باشد ایران برای احقاق حقوق خود در این پرونده بر اساس کنوانسیون 1970 با گرفتن وکیل و استفاده از همه ابزارهای قانونی موجود به دادگاه لاهه شکایت میکند. رای دادگاه آمریکا برای به حراج گذشتن الواح گلی باستانی متعلق به ایران واکنشهای مقامات رسمی کشور را به دنبال داشته است. چنانچه حمید رضا آصفی سخنگوی وزارت امور خارجه نیز اعلام کرد که نمایندگان ایران در آمریکا این پرونده را پیگیری میکنند. پیش از این نیز رییس موزه ملی ایران در نامهای رسمی به دانشگاه شیکاگو خواستار امانتداری گنجینه ایران شد. که در پی آن مسئولان دانشگاه نیز برای دومین بار درخواست خود را برای لغو حکم دادگاه فدرال برای حراج اشیای تاریخی متعلق به ایران مطرح کردند.
در ادامه پیگیری و اعتراضهای هفته گذشته گیل استاین مدیر موسسه خاورشناسی دانشگاه شیکاگو که لوحهای گلی ایرانی در موزه آن نگهداری میشود نیز در نامهای به رییس سازمان گردشگری و میراث فرهنگی ایران این لوحهها را مجموعه تحقیقاتی غیرقابل جایگزینی خواند و تأکید کرد تلاش خود را برای شکستن رأی دادگاه آمریکا ادامه میدهد. گنجینه باستانی ایران شامل هزاران لوح گلی باستانی را که حاوی اطلاعاتی در مورد زبانها و زندگی روزمره مردم در امپراتوری هخامنشی ایران است و 2500 سال قدمت دارند. این مجموعه در سال 1933 توسط باستانشناسان مؤسسه شرقشناسی در حفاریهای تختجمشید کشف شد، در همان سال جهت بررسی و پژوهش از ایران به همراه تعدادی از اشیای تاریخی ایران به این دانشگاه منتقل شد. موسسه خاورشناسی دانشگاه شیکاگو دو سال پیش 300 لوحه گلی هخامنشی را به ایران بازگرداند. این گل نوشتهها به زبان عیلامی و خط میخی و حاوی اطلاعاتی درباره زندگی روزمره نظیر جیره روزانه کارگران و دستمزد آنها هستند. همچنین نام سرزمینهایی که این کارگران از جمله مصر و هند و یونان از آن آمده بودند و در آن زمان بخشی از شاهنشاهی عظیم ایران بود در این لوحهها ثبت شده است.