معاون قضایی و حقوقی سازمان قضایی نیروهای مسلح، گفت: همه مشاغل در جامعه از حق بیمه بهرهمند هستند که افراد تحت تکفل آنان را نیز پوشش میدهد و اطمینان خاطر برای ایشان به ارمغان میآورد. در نتیجه سربازان نیز هم چون دیگر اقشار جامعه، باید از امکانات خدمات بیمه بهرهمند باشند. خوشبختانه با پیشنهاد سازمان قضایی و تلاش نیروهای مسلح اخیرا اقداماتی در این زمینه صورت گرفته است.
حجتالاسلام محمد مصدق در با اشاره به وظایف و مسوولیتهای معاونت قضایی و حقوقی سازمان قضایی، اظهار داشت: سازمان قضایی تنها مرجع قضایی اختصاصی است که در اصل 172 قانون اساسی جهت رسیدگی به جرایم خاص نظامی و انتظامی نیروهای مسلح پیشبینی شده است و براساس فرامین حضرت امام (ره) و مقام معظم رهبری و هم چنین مصوبه مجمع تشخیص مصلحت نظام، به جرایم عمومی حین خدمت نظامیان و برخی جرایم کارکنان وزارت اطلاعات و جرایم امنیتی نیروهای مسلح نیز رسیدگی میکند. وی ادامه داد: کلیه فعالیتهای سازمان قضایی از جمله معاونت قضایی و حقوقی سازمان در راستای تحقق اهداف برنامه دوم توسعه قضایی و اجرای برنامه راهبردی پنج ساله اول منطبق با سند چشم انداز بیست ساله کشور است. معاونت قضایی و حقوقی از سه اداره کل تشکیل شده است که هر کدام وظایف و مسوولیتهای خاص خودشان را دارند. مصدق، یادآور شد: اداره کل آموزش و تحقیقات مسوولیت آموزش کارکنان سازمان قضایی اعم از قضات، کارمندان و حتی سربازان وظیفه سازمان را بر عهده دارد و آموزش پرسنل نیروهای مسلح را در راستای پیشگیری از وقوع جرم برنامهریزی میکند. اداره کل حقوقی، مسوولیت تدوین لوایح، اصلاح و بازنگری قوانین و مقررات قضایی و پاسخگویی به استعلامات قضایی سراسر کشور را به عهده دارد. اداره کل عفو و پیشگیری از وقوع جرم، مسوولیت ساماندهی سجل کیفری کلیه عفوهای مربوط به دادگاههای نظامی سراسر کشور را به عهده دارد و در خصوص پیشگیری از وقوع جرم در نیروهای مسلح برنامههایی را با رویکرد آسیبشناسی و آسیبزدایی با صبغه جرمشناسی به مرحله اجرا میگذارد. معاون حقوق و قضایی سازمان قضایی نیروهای مسلح، در تشریح فعالیتهای آموزشی سازمان قضایی برای قضات اظهار داشت: برای قضات سه نوع آموزش در نظر گرفته شده است که عبارتند از، آموزشهای عمومی، آموزشهای تخصصی قضایی و آموزش توجیهی و نظامی. در آموزشهای عمومی سال گذشته دورههای آموزش چهار مهارت از هفت مهارت فناوری اطلاعات، برنامهریزی و اجرا شده است. در سال جاری نیز بر اساس برنامههای مصوب، سه مهارت باقیمانده از مهارتهای هفت گانه اجرا خواهد شد.
برگزاری دورههای بررسی جرایم اختلاس، جعل، حبس و توقیف غیرقانونی برای قضات کشور
وی، تصریح کرد: در بعد آموزشهای تخصصی نیز دورههای بررسی جرایم اختلاس، جعل و استفاده از سند مجعول و حبس و توقیف غیرقانونی برای قضات سراسر کشور برگزار شده و در سال جاری نیز برگزاری دورههای آموزش بررسی جرایم سرقت و تبانی در معاملات دولتی و قرارهای تامین کیفری به صورت غیر حضوری در دستور کار قرار دارد. مصدق، افزود: کلیه قضات سازمان تاکنون در یک دوره توجیهی نظامی ویژه شرکت کردهاند که دوره پانزدهم در سال 84 و دوره شانزدهم در اردیبهشت ماه سال جاری برگزار و طی شش ماهه دوم سال جاری نیز یک دوره دیگر برگزار خواهد شد.
سازمان قضایی نیروهای مسلح دورههای خاصی را برای آموزش ضابطان در نظر گرفته است
معاون قضایی و حقوقی سازمان قضایی نیروهای مسلح، با اشاره به فعالیتهای آموزشی سازمان قضایی درنیروهای مسلح، خاطر نشان کرد: این نوع آموزش برای نیروهای مسلح در سه گروه آموزشی طراحی و اجرا میشود. ابتدا، آموزش ضابطان نیروهای مسلح؛ آموزش ضابطان قضایی، به لحاظ نقش ویژهای که در تشکیل پروندههای قضایی دارند، از اهمیت بسزایی برخوردار است. به همین خاطر سازمان قضایی نیروهای مسلح دورههای خاصی را برای آموزش ضابطان در نظر گرفته و در سال 1384، طی 116 دوره مختف 14522 نفر از آنها را تحت آموزش مسائل قضایی مرتبط قرار داده است که این تعداد 18 درصد بیش از افراد آموزش دیده در سال 1383 است. میزان آموزشها بر حسب نفر ساعت نیز حدود سه برابر سال 1383 است. وی افزود: از سوی دیگر تاکنون هفده دوره آموزشی در قالب دورههای عالی قضایی ویژه ضابطان نیروهای مسلح برگزار شده و در سال جاری دورههای هجدهم و نوزدهم آن نیز برگزار میشود. مدت دورههای مذکور حدود 7 ماه و 700 ساعت آموزش برای هر فراگیر است و در این راستا میتوان به برگزاری کارگاههای آموزشی جهت اجرایی کردن راهکارهای پیشیگیری از وقوع جرم در نیروهای مسلح اشاره کرد.
معاون سازمان قضایی نیروهای مسلح، درباره برنامههای این سازمان در زمینه پیشگیری از وقوع جرم در سال جاری، گفت: با توجه به تعیین ظرفیت جنایی برای عناوین جزایی خاص در نیروهای مسلح که در مرحله آسیب زدایی برای نخستین بار در کشور در سطح ملی به آن دست یافتیم و اینکه برخی از راهکارها هنوز به مرحله اجرا نرسیده، طبیعی است که برنامه سال جاری ما متمرکز به آگاهسازی و توانمندسازی نیروهای مسلح در زمینه ظرفیت جنایی و مدیریت عملیاتی و سختافزاری پیشگیری کیفری و فراکیفری باشد که خوشبختانه با تکمیل نقشه جنایی که در حال حاضر در شرف تولید آن هستیم، زمینه مدیریت فنی اجرای تمامی راهکارها در سراسر کشور مساعد خواهد شد.
زمان ارائه لایحه آیین دادرسی نیروهای مسلح منوط به تصویب آیین دادرسی کیفری دادسراها و دادگاههای انقلاب
وی، درباره اینکه آیین دادرسی کیفری جدید نیروهای مسلح در چه مرحلهای قرار دارد، اظهار داشت: پیشنویس مقدماتی لایحه در سالهای 82 و 83 توسط کارشناسان و قضات معاونت قضایی حقوقی، با 200 نفر ساعت کار کارشناسی تدوین شد و پیشنهادها و نظرات قضات سازمانهای قضایی سراسر کشور در مورد این پیشنویس با 350 نفر ساعت کار در سال 83 جمعآوری و در همان سال با برپایی یک همایش سراسری، در 5 کمیسیون تخصصی با حدود 680 نفر ساعت کار مورد بررسی قرار گرفت و در نهایت لایحه اولیه آیین دادرسی نیروهای مسلح در 110 ماده و 50 تبصره تنظیم و در همایش سراسری مسوولان سازمان قضایی در سال 84 مورد بررسی مجدد قرار گرفت. مصدق، درباره این که این لایحه چه زمانی جهت طی مراحل قانونی ارایه خواهد شد، گفت: با عنایت به اینکه لایحه آیبن دادرسی نیروهای مسلح ناظر بر مقررات اختصاصی این نیروهاست و مسائل عمومی و قواعد کلی آن با مقررات آیین دادرسی کیفری دادسراها و دادگاههای انقلاب منطبق است، لذا زمان ارایه آن منوط به زمان تصویب قانون آیین دادرسی کیفری دادسراها و دادگاههای انقلاب است که بلافاصله پس از تصویب قانون مزبور و هماهنگیهای لازم از لحاظ مقررات عمومی، لایحه آیین دادرسی نیروهای مسلح نیز در سیر مراحل تصویب قرارخواهد گرفت. معاون سازمان قضایی نیروهای مسلح ادامه داد: سازمان قضایی در یک برنامه مدون، 16 عنوان جزایی مهم و شایع را در دستور کار پژوهشی خود قرار داد و با انجام تحقیقات میدانی و کتابخانهای کار آسیبشناسی را در یک ظرف زمانی میان مدت پنج ساله به پایان برد که ما حصل آن تولید 16 عنوان پژوهشی – کاربردی، 6 عنوان تحقیقات تکمیلی و 643 راهکار اجرایی بوده است.
با تهیه کامل نقشه جنایی، مدیریت سختافزاری پیشگیری از وقوع جرم به مرحله اجرا در میآید
وی یادآور شد: این 16 عنوان پژوهشی عبارتند از:-1 بررسی علل و عوامل ارتکاب جرم فرار از خدمت سربازی، -2 رشاء و ارتشاء، -3 سرقت، -4 اختلاس، -5 سهل انگاری منجر به ایراد خسارت به اموال دولتی، 6-جعل، -7خودزنی، -8 قتل عمد و غیر عمد،-9 ایراد ضرب و جرح، -10خوابیدن سر پست، -11 ترک پست، -12 لغو دستور، -13 اهانت به مافوق، مادون و قانون، -14 مواد مخدر، -15 اخاذی و –16 سهل انگاری منجر به فرار زندانی. مصدق، با اشاره به طرح مباحث جدید در زمینه تهیه نقشه جنایی و تولید ظرفیت جنایی، خاطرنشان کرد: مهمترین شاخصی که میتوان با استفاده از آن، میزان موفقیت اقدامات پیشگیرانه را اندازهگیری کرد، ظرفیت جنایی است. این شاخص خطکشی است که حد ارتکاب جرم را در محیطهای مختلف جغرافیایی و در هر نیرو یا یگان نیروهای مسلح، در ظرف زمانی و مکانی معین، مشخص میکند. خوشبختانه سازمان با استفاده از نرخ رشد جرایم، پراکندگی و تراکم نیروها و متغیرهای دیگر و با استفاده از روش آماری پیچیده به این شاخص رسیده است که انشاءالله با تهیه کامل نقشه جنایی، مدیریتی عملیاتی و سختافزاری پیشگیری از وقوع جرم در هر نیرو و منطقه جغرافیایی با تصویب هیات عالی سیاستگذاری نیروهای مسلح به مرحله اجرا در میآید.
کار اصلاح و بازنگری آییننامه انضباطی نیروهای مسلح در دست اقدام است
معاون قضایی حقوقی سازمان قضایی نیروهای مسلح درباره تهیه پیشنویس آیین نامه انضباطی نیروهای مسلح و هم چنین پیشنویس لایحه قانون رسیدگی به تخلفات کارکنان نیروهای مسلح، اظهار داشت: کار اصلاح و بازنگری آییننامه انضباطی نیروهای مسلح در کمیته تخصصی قوانین و مقررات حقوقی ستاد کل نیروهای مسلح با حضور نمایندگان نیروهای مسلح و نماینده سازمان قضایی در دست اقدام است و مراحل پایانی خود را طی میکند و پیشنویس قانون رسیدگی به تخلفات کارکنان نیروهای مسلح در 56 ماده تهیه و تدوین و جهت بررسی و سیر مراحل قانونی تصویب به ستاد کل نیروهای مسلح ارسال شده که کار بررسی آن در ستاد کل با حضور نمایندگان نیروهای مسلح و سازمان قضایی شروع شده است.
سازمان زندانها نظارت کامل بر زندانهای نیروهای مسلح دارد
وی درباره وضعیت بازداشتگاهها و بندهای نظامی و زندان های نیروهای مسلح، اظهار داشت: ندامتگاههای نیروهای مسلح و بندهای نظامی، متناسب با امکانات موجود به طور نسبی در وضعیت مناسبی است و تلاش زیادی میشود تا بازداشتگاهها در تمام ابعاد از استانداردهای لازم و تعریف شده برخوردار شوند. در زمینه نظارت بر فعالیت آنها و بررسی مشکلات زندانیان، روسای سازمان های قضایی به دادستانهای نظامی و قضات ناظر زندان به طور مرتب از زندانها بازدید میکنند و در حد امکانات موجود نسبت به رفع اشکالات و نواقص اقدام میشود. در ضمن سازمان زندانها نیز نظارت کامل بر زندانهای نیروهای مسلح دارد. مصدق درباره اینکه عفو محکومان نظامی در سازمان قضایی با چه شرایطی اعمال میشود، تصریح کرد: لیست افراد برابر مقرارت خاص خود در سازمان های قضایی سراسر کشور تهیه شده و به مرکز پیشنهاد میشود و با بررسی و تصویب اداره عفو و بخشودگی سازمان قضایی به کمیسیون عفو قوه قضاییه ارجاع و با موافقت ریاست قوه قضاییه و فرماندهی معظم کل قوا در مناسبتهای مختلف اعمال میشود. معاون سازمان قضایی نیروهای مسلح در توضیح فعالیتهای پژوهشی این سازمان در حوزه سربازی و سربازان ، خاطر نشان کرد : در حوزه عملکرد و کارکرد خدمت سربازی شش عنوان پژوهشی کاربردی صورت پذیرفته که بخش زیادی از راهکارهای مربوط، به مرحله اجرا درآمده است. این شش عنوان عبارتند از: 1- بررسی موضوع خرید خدمت سربازی،2- بررسی موضوع سازگاری یا ناسازگاری سربازان وظیفه در محیط خدمتی، 3- هنجاریابی آزمون عزت نفس، 4- بررسی عوامل موثر در خوشایند سازی محیط خدمت سربازی، 5-بررسی عوامل درون سازمانی موثر بر عزت نفس سربازان وظیفه و 6- آزمون هنجاریابی شخصیت سربازان وظیفه (MMPI)
حقوق باید کفاف هزینههای مختلف سربازان را بدهد
وی ادامه داد: در بررسی عوامل موثر در خوشایندسازی محیط خدمت سربازی نتایجی به دست آمده که یکی از این نتایج. تاثیر بسزا امکانات در خوشایند سازی محیط خدمت سربازی است. این امکانات را میتوان به سه دسته تقسیم کرد: 1- امکانات مالی و حقوقی، 2- امکانات محیطی و رفاهی و 3- امکانات خدمتی، تحقیقات جامع و دقیق سازمان قضایی نشان میدهد که در زمینه امکانات مالی و حقوقی،مهمترین عامل، مساله حقوق است. حقوق باید کفاف هزینههای مختلف سربازان را بدهد. به گونهای که سرباز کاملا احساس استقلال مالی از خانوادهاش داشته باشد. در این صورت خدمت سربازی نه تنها به عنوان یک امر اجباری به نظر نمیرسد بلکه به عنوان یک موقعیت موقت تلقی میشود که امکان کسب و تحصیل درآمد برای وی متصور است و در نتیجه در کنار سایر متغیرهای مثبت و رضایت بخش که به آمادگی رزمی او خللی وارد نسازد، رضایت و خوشایندی وی از خدمت، بیشتر میشود.
اعطای وام میتواند به دلگرمی سرباز در محیط خدمت منجر شود
مصدق، تصریح کرد : از جهت دیگر، همه مشاغل در جامعه از حق بیمه بهرهمند هستند که افراد تحت تکفل آنان را نیز پوشش میدهد و اطمینان خاطر برای ایشان به ارمغان میآورد. در نتیجه سربازان نیز هم چون دیگر اقشار جامعه، باید از امکانات خدمات بیمه بهرهمند باشند. خوشبختانه با پیشنهاد سازمان قضایی و تلاش نیروهای مسلح اخیرا اقداماتی در این زمینه صورت گرفته است. از سوی دیگر، کارکنان سازمانها و دستگاهها در صورتی که با مشکلی مواجه شوند. امکان بهرهجویی از وام در محل کار، برای آنها وجود دارد و این امر معمولا تحت عنوان صندوق قرضالحسنه در سازمان ها و ادارات مختلف صورت میگیرد. در صورتی که بتوان چنین امکانی را مثلا از طریق وزارت تعاون، برای سربازان پدید آورد، اعطای وام میتواند به دلگرمی سرباز در محیط خدمت منجر شود.
اگر فضاهای نظامی از حداقل امکانات بهرهمند نباشد، فشارهای زیادی به سربازان وارد میشود.
معاون سازمان قضایی نیروهای مسلح، افزود: اما در زمینه امکانات محیطی و رفاهی ، نکته حائز توجه آن است که هر سرباز طی مدت سربازی، باید چند ماهی را در محیط های مشخص و معین، خدمت کند. اگر این فضاهای نظامی از حداقل امکانات بهرهمند نباشد، فشارهای زیادی را به سربازان وارد میسازند. بدیهی است، در صورت تامین امکانات مناسب، میتوان جلوی بسیاری از عوامل ناخوشایند را گرفت. در این زمینه میتوان به ویژگیها و امکانات محلهای نگهبانی اشاره کرد. در صورتی که محلهای نگهبانی از سرما و گرما و تهاجمهای احتمالی تا حدودی ایمن باشند، اشتغال سرباز به امر نگهبانی راحت تر و ایمنتر است. وی در خصوص امکانات خدمتی گفت: اگر محیط پادگانها و دیگر محیطهای نظامی از نظر ساخت و ساز، بهداشت و زیبایی دارای استانداردهای معینی باشد، این عوامل باعث ترغیب سرباز به اقامت در این فضاها و بهرهجویی از آن میشود و میل بیشتری را برای خدمت در این مکانها در وی ایجاد میکند. در غیر این صورت ، سرباز از اقامت و سپری کردن اوقات خود در چنین فضایی، احساس خوبی پیدا نمیکند.
سربازان باید در اوقات فراغت از انواع امکانات ورزشی و فرهنگی برخوردار باشند
مصدق ، اظهار داشت: از سوی دیگر، از آنجا که خیل عظیم جوانان، پس از سپری کردن دوران سربازی باید چرخهای این مملکت را به گردش درآوردند، توجه به آموزش فنی و حرفهیی این نیروی انسانی در طول مدت سربازی و اوقات فراغت آنان، میتواند نیروی انسانی مورد نیاز بخشهای مختلف صنعتی، کشاورزی و حرفهیی را تأمین کند. از دیگر جنبههای خدمت سربازان، غنیسازی اوقات فراغت آنان است. سربازان باید در اوقات فراغت از انواع امکانات ورزشی و فرهنگی برخوردار باشند تا روحیه آنها شاداب بماند. هم چنین برگزاری اردوهای زیارتی و سیاحتی برای سربازان سبب میشود سرباز احساس خستگی نکند و محیط خدمت برای او جذاب باشد. معاون سازمان قضایی نیروهای مسلح، تصریح کرد: در آخر این که اعمال تشویق یکی از عوامل مؤثر در خوشایندسازی محیط خدمت است. در حال حاضر تشویق عمدتاً به صورت مرخصی به سربازان اعطا میشود. لیکن تحقیقات نشان میدهد که مرخصی به تنهایی کافی نیست، بلکه از طریق ارایه پاداش نقدی یا اعطای درجه، میتوان تاثیر این عامل را افزایش داد و سطح خوشایندسازی سربازان را بالا برد. بدیهی است که افزایش خوشایندسازی سربازان، باعث افزایش بهرهوری آنان و همچنین کاهش رفتار ناسازگارانه و نابهنجار میشود. وی افزود: بررسی و مطالعه روشهای گذران اوقات فراغت سربازان در درون مجموعههای نظامی، بررسی و مطالعه راههای آموزش فنی و حرفهیی سربازان، بررسی و مطالعه در زمینه به کارگیری سربازان دارای مهارت و بخشهای مختلف صنعتی، کشاورزی و حرفهیی ، بررسی و مطالعه روشهای نوین تشویق سربازان، بررسی و مطالعه درباره استاندارد ساعات کار و استراحت سربازان و بررسی و مطالعه استاندارد جیره قضایی مناسب سربازان به عنوان تحقیقات تکمیلی در این زمینه مطرح هستند که مراکز آموزش عالی و مراکز مطالعاتی و تحقیقاتی نیروهای مسلح میتواند در این زمینه همکاری کنند.
قانون در مورد عذر موجه برای جرایمی مانند فرار از خدمت سربازان تاکید دارد
مصدق، اظهار داشت: بعد از انقلاب اسلامی، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران به پیروی از موج انقلاب، در خدمت آرمانهای اسلامی درآمدند و سربازان با هدف حراست از میهن اسلامی وارد پادگانها شدند و نوعی هدف و آرمان مقدس وارد موضوع سربازی شد. در گذشته برخوردهای اهانتآمیز سبب بیاحترامی به شخصیت سربازان میشد، در حالی که بعد از انقلاب هر گونه اهانت به زیر دست ممنوع شد. طبق آییننامه انضباطی نیروهای مسلح، هیچ کس حق اهانت به زیر دست را ندارد، به طوری که قانون تنها برای مادون تعیین مجازات نکرده است بلکه اهانت را در هر صورت جرم تلقی کرده است.
وی خاطر نشان کرد: از دیگر ویژگیهای قابل توجه، تاکید قانون در مورد عذر موجه برای جرایمی مانند فرار از خدمت سربازان است. در حالی که در قانون قبلی، مجازات شدیدی به ویژه در زمان جنگ بدون هیچگونه انعطافی اعمال میشد. معاون حقوقی و قضایی سازمان قضایی نیروهای مسلح، یادآور شد: توجه به برخی رفتارهای سازمانی باید درباره سربازی تقویت شود که این رفتارها عبارتند از: حمایت کافی از سربازان متأهل و خانوادههایشان، توقعات متناسب با توان سربازان، اعطای مسئولیت با توان سربازان، تعیین مقررات صحیح جهت احقاق حقوق سربازان در جامعه، برخوردهای متناسب و یگانه با سربازان، تعیین مقررات صحیح برخورد با سربازان و امثال آن. مصدق، ادامه داد: در صورتی که رفتارهای سازمانی اشاره شده، روز به روز بیشتر مورد توجه و عنایت قرار گیرند، فرهنگ خدمت در مجموعه سازمان نیروهای مسلح، برای سربازان ارتقا یافته و در این صورت سربازی برای سربازان توام با احساس مسئولیت و وظیفه اجتماعی میشود.
اجرای طرحهایی مانند خرید خدمت سربازی ، نوعی تبعیض را به وجود میآورد
وی در پایان اشاره به اثرات خرید خدمت سربازی، اظهار داشت: اجرای طرحهایی مانند خرید خدمت سربازی، نوعی تبعیض را در جامعه به وجود میآورد. چون امکان تساوی در برخورداری از امکانات موجود در جامعه برای افراد وجود ندارد. جوانی که با این وضع به جامعه نظامی پا میگذارد حساسیت و مسئولیتپذیری خود را نسبت به انجام خدمت سربازی از دست میدهد و به همین لحاظ انگیزه خدمتی وی کاهش مییابد و احساس بیعدالتی در وی به وجود میآید و سازگاری وی با محیط نظامی و خدمت سربازی کاهش مییابد که خوشبختانه با پژوهشی که در این زمینه صورت پذیرفت در حال حاضر با نگاه مثبت مسئولان به یافتههای این تحقیق زمینه بروز چنین آسیبی به طور کامل از بین رفته است.