علی قنادی
نبرد اسراییل و لبنان در حالى وارد دومین هفته خود مى شود که مهره هاى شطرنج بازى در خاورمیانه بزرگ یکى بعد از دیگرى جابه جا مى شود و واقعیت هاى جدیدى در سطح منطقه در حال شکل گیرى است. شاید کمتر کسى فکر مى کرد حادثه اى به کوچکى اسارت دو سرباز اسراییلى، منطقه را آبستن تحولاتى این چنین عمیق کند.
رمضان عبدالقادر سردبیر روزنامه انگلیسى زبان Egyption Gazette مى گوید: «به نظر من، آن چه اکنون در لبنان اتفاق مى افتد، درها را به روى تغییرات بزرگ در خاورمیانه خواهد گشود.» او مى افزاید: «عملیات نظامى اسراییل در لبنان گویاى یک واقعیت است و آن این که تا وقتى حزب الله خلع سلاح نشود، اسراییل به این عملیات خاتمه نخواهد داد.»
این موضوع وقتى شکل و شمایل واقعى به خود مى گیرد که بدانیم چند روز پیش ایهود اولمرت در جلسه کابینه اسراییل گفت که بحران لبنان ممکن است مدت زیادى طول بکشد.
روزنامه پرفروش اسراییلى یدیعوت آحارونوت از قول اولمرت نقل کرد: «ارتش نباید از عملیات نظامى خود دست بردارد.»
رمضان عبدالقادر مى گوید:«کاندولیزا رایس وزیر خارجه امریکا سفر خود به منطقه را در شرایطى آغاز کرده که از نقشه جدید خاورمیانه صحبت مى کند.» با این حال، عبدالقادر معتقد است: «نسخه امریکایى خاورمیانه بر پایه بحران و ویرانى بنا شده و شما مى توانید این موضوع را خیلى خوب در عراق مشاهده کنید.»
احمد هانى حسنین کارشناس مسایل خاورمیانه در قاهره نیز معتقد است نبرد جارى بین حزب الله و اسراییل فصل جدیدى را در مسایل خاورمیانه گشوده است. او مى گوید: «خیلى از استراتژى هاى قدیمى منسوخ شدند و مولفه هاى جدیدى به قواعد بین المللى اضافه شده است.»
مهم ترین و جدیدترین مسأله این بود که تابوى امنیتى- استراتژیک اسراییل براى این که در سرزمین خود مورد حمله قرار نگیرد، شکسته شد. از زمان شروع بحران تاکنون حزب الله صدها راکت به شمال اسراییل پرتاب کرد. حتى حیفا سومین شهر بزرگ اسراییل هم هدف قرار گرفت و چندین تن در آن جا کشته شدند.
هانى حسنین معتقد است که اسراییل مجبور است سیاست هاى خود را بر اساس واقعیت هاى امنیتى و استراتژیک جدیدى بعد از جنگ ظهور مى کند، تغییر دهد.
از نظر استراتژیست ها، این واقعیت ها حتى در حالى که اسراییل برنده میدان نبرد نباشد نیز، تغییرى نخواهد کرد.
هانى حسنین مى افزاید: چون ایران به واسطه روابط تنگاتنگ با سوریه و حزب الله در کشمکش صاحب نقش بود، قادر خواهد بود از این کارت براى مذاکره با قدرت هاى غربى بر سر مساله هسته اى خود استفاده کند. حسنین معتقد است که بعد از عقب نشینى ارتش سوریه از لبنان، اکنون سوریه هم خواهان شکل گیرى فرمول جدیدى براى ایفاى نقش بیشتر در لبنان است.
ریچارد هاس رییس شوراى روابط خارجى امریکا پا را از این هم فراتر مى گذارد و معتقد است که على رغم میل امریکا، نقش بازیگران منطقه خاورمیانه افزایش خواهد یافت. او با اشاره به نقش ایران مى گوید:
«احساس من این است که خاورمیانه در حال وارد شدن به دوران جدیدى است؛ دورانى که در آن قدرت هاى خارجى امتیازهاى کمتر و بازیگران محلى- دولت ها، گروه هاى نظامى- امتیازهاى بیشترى خواهند داشت»
هاس مى گوید: «این تغییر جهت خیلى مهم است و مى تواند در بلند مدت مناسبات را در دوران منطقه پیچیده و در عین حال ناپایدارتر کند.» برخى ناظران سیاسى حتى معتقدند که جنگ کنونى لبنان جایگاه حکومت هاى عرب سنى منطقه را نیز دچار تزلزل و بى ثباتى خواهد کرد.
رابرت ورث، طى مقاله اى در روزنامه پرتیراژ اینترنشنال هرالدتریبون مى نویسد: «رهبران عرب در خیابان هاى کشورهاى عربى، یعنى جایى که حملات حزب الله به اسراییل تا در حد چشمگیرى از حمایت برخوردار است، مورد انتقاد خواهند بود و در معرض ضربه پذیرى بیشترى قرار خواهند گرفت. مارک لینچ، کارشناس مسایل اعراب در دانشکده ویلیام ماساچوست با اشاره به همین موضوع مى گوید: «من فکر مى کنم این موضوع حاوى این خطر خواهد بود که برخى از این رژیم ها به حمایت از دموکراسى در خاورمیانه پایان دهند.» آن ها به امریکایى ها به طعنه خواهند گفت: «خوب دیدید که ما چقدر مفید بودیم!»
لینچ معتقد است که تحت چنین شرایطى ایران پرقدرت تر خواهد شد: «اگر ایران به عنوان یک دولت قدرتمند ظهور پیدا کند، سایر کشورهاى منطقه و قدرت هاى خارجى مانند چین و روسیه را وادار خواهد کرد که على رغم اهداف امریکا، همکارى بیشترى با این کشور به ویژه در زمینه انرژى داشته باشند.»