به دنبال تاکید ایران بر ادامه فعالیتهای هستهای و نادیده گرفتن ضربالاجل شورای امنیت برای تعلیق غنی سازی اورانیوم ایالات متحده و سه متحد اروپاییاش در حال تهیه فهرستی از تحریمهایی هستند که قصد دارند در شورای امنیت علیه ایران به تصویب برسانند. به گزارش روزنامه نیویورک تایمز این تحریمها شامل محدودیتهایی برای واردات تجهیزات و ادواتی است که با تکنولوژی هستهای ارتباط دارد و همچنین اعمال محدودیتهایی برای سفر مقامات ایرانی به خارج از کشور و نیز دستیابی ایران به بازارهای مالی جهانی خواهد بود. علاوه بر شورای امنیت دولت بوش در نظر دارد سازمانهای تجاری و مالی اروپایی را وادار کند که مراودات اقتصادی خود با ایران را خاتمه دهند.
به گفته مقامات واشنگتن تعدادی از بانکهای سوئیس با اعمال این محدودیتها موافقت کردهاند. با این حال اعمال تحریمهای شدید احتمالا با مخالفت روسیه و چین در شورای امنیت روبرو خواهد شد. علاوه بر آن گزارش سازمان بینالمللی انرژی اتمی که در آن تنها به پیشرفتهای جزئی در پرونده ایران اشاره شده میتواند اعمال این تحریمها را به تعویق بیاندازد.
این گزارش بنابر اظهارات دیپلماتها این مطلب را دربر خواهد گرفت که ایران چگونه پس از وقفهای کوتاه غنی سازی اورانیوم را از سر گرفته است. علاوه بر آن انتظار میرود در این گزارش به این مساله اشاره شود که میزان غنی سازی اورانیوم ایران در حدی نیست که برای تولید سلاحهای اتمی کافی باشد بلکه از آن تنها برای تولید انرژی استفاده میشود. ایران پیش از این نیز بارها اعلام کرده است که برنامه هستهایاش تنها کارکرد صلحآمیز دارد.
یک مقام اروپایی مسئول در این زمینه به خبرنگار نیویورک تایمز گفته است: سوال مهم اکنون این است که چرا آنها (ایرانیها) این قدر موضوع را کش میدهند. شاید آنها میخواهند از این طریق امتیازات بیشتری به دست آورند. این در حالی است که مقامات آمریکایی معتقدند وقتکشی ایرانیها ممکن است برای ارائه فرصتی به دانشمندان این کشور برای کسب دستاوردهای بیشتر یا برای به دست آوردن فرصتی برای مخفی کردن برخی تجهیزات اتمی است. به ادعای نیویورک تایمز این حدس اخیرا و پس از آن که دولت ایران برای بازدید بازرسان سازمان بینالمللی انرژی اتمی محدودیتهایی قایل شد اهمیت بیشتری یافته است. در عین حال در گزارش سازمان بینالمللی انرژی اتمی ادعا خواهد شد که ایران نتوانسته است در مورد فعالیتهای مشکوک هستهایاش به بازرسان آژانس پاسخهای قانعکنندهای ارائه دهد.
به طور مثال ایران توضیح قانعکنندهای در مورد اظهارات اخیر احمدینژاد مبنی بر پروژه تحقیقاتی در حال اجرا درباره استفاده از نوع پیشرفتهای از سانتریفیوژهای غنی سازی که اطلاعات آن از عبدالقدیرخان دانشمند پاکستانی خریداری شده ارائه نداده است. گزارشگر نیویورک تایمز میافزاید: در رابطه با تحریمهای احتمالی آمریکا و اروپا علیه ایران این نکته قابل توجه است که روابط تجارتی آمریکا با ایران عملا از زمان بحران گروگانگیری در سال 1981 بسیار محدود بوده است. آنچه هنوز واضح نیست این است که آیا روسیه در پی اعمال این تحریمها کمک به ایران برای ساخت نیروگاه اتمی بوشهر را متوقف میکند یا نه. پروژه ساخت این نیروگاه صدها میلیون دلار سود برای روسیه دربر دارد و پوتین رئیس جمهوری این کشور تاکید کرده است که تحریمها نباید شامل پروژههای غیرنظامی در دست اجرا شود.
در حال حاضر مقامات آمریکایی انتظار دارند که مذاکرات در این زمینه تا نیمه ماه سپتامبر و تا زمان تشکیل مجمع عمومی سازمان ملل متحد به طول بیانجامد. آنها امیدوارند از این نشست برای به کرسی نشاندن ایدههای خود و تصویب قطعنامهای علیه ایران استفاده کنند و این بسیار مشابه اتفاقی است که چند سال پیش در مورد عراق افتاد. نیویورک تایمز تصریح کرده است که علیرغم احتمال مخالفت روسیه و چین با سیاستهای آمریکا و متحدانش آنها در نظر دارند در صورت اصرار ایران بر مواضع فعلیاش تحریمهایی در زمینه ممنوعیت سفرهای خارجی مقامات ایرانی یا موارد دیگر علیه این کشور اعمال کنند. این در حالی است که تهران در ماههای اخیر در مورد واکنش به اعمال چنین تحریمهایی هشدار داده و حتی احتمال خروج از معاهده عدم گسترش سلاحهای هستهای یا قطع تولید نفت را مطرح کرده است. برخی آمریکاییها حتی این نگرانی را مطرح میکنند که در صورت اعمال این تحریمها ایران ممکن است با حمایت از شورشیان عراقی و نیروهای حزب الله لبنان بحران خاورمیانه را تشدید کند.