پروفسور حمید مولانا
نظرسنجی جدیدی که آمریکا درباره افکار عمومی ایران انجام داده و امروز در واشنگتن منتشر شد نشان می دهد که اکثر قریب به اتفاق مردم ایران از سیاست دولت خود درباره انرژی هسته ای پشتیبانی می کنند. طبق این نظرسنجی 89 درصد مردم تولید انرژی هسته ای را برای اقتصاد ایران «بسیار مهم»، هفت درصد «مهم» و فقط یک درصد آن را «کم اهمیت» یا «بی اهمیت» می دانند و دو درصد نیز درباره این موضوع بی تفاوت هستند. همین نظرسنجی نشان می دهد که اکثر قریب به اتفاق ایرانیان یعنی مجموعا 91 درصد برنامه کامل فن آوری هسته ای و غنی سازی اورانیوم کشور خود را «بسیار مهم» یا «مهم» دانسته و تنها دو درصد آن را کم اهمیت میشمارند.
این نظرسنجی توسط «سازمان افکار عمومی جهان» و با همکاری مؤسسه «جست وجو برای زمینه های مشترک» که هر دو از بنگاه های آمریکائی هستند در آذرماه امسال (نوامبر 2006) در ایران انجام شده و در ماه گذشته (دسامبر 2006) در آمریکا تنظیم گردیده و روز (24 ژانویه 2007) در یک نشست عمومی و مطبوعاتی که در دانشکده مطالعات عالی بین المللی دانشگاه جان هاپکینز در واشنگتن برگزار شده بود برای اولین بار به طور رسمی انتشار یافت. فن آوری هسته ای ایران، سیاست خارجی دولت بوش، حقوق بشر، روابط ایران و آمریکا، جنگ عراق و بسیاری از مسائل مربوط به خاورمیانه و دنیای اسلام از جمله موضوع های مورد بررسی در این نظرسنجی است.
مطابق این نظرسنجی 81 درصد ایرانیان برنامه توسعه فن آوری انرژی هسته ای ایران را دلیلی بسیار مهم در ارتقای کشور خود به مقام قدرت های بزرگ شمرده و 86 درصد افکار عمومی ایران آن را قدمی در توسعه و رشد فن آوری ملی محسوب می کنند. مجموعا 86 درصد مردم ایران دلیل اصلی توسعه فن آوری انرژی هسته ای را تأمین احتیاجات سوخت و انرژی کشوری و ملی می شمارند و 73 درصد نیز عقیده دارند که توسعه فن آوری انرژی هسته ای طبق «قرارداد عدم تولید و تکثیر تسلیحات اتمی» موسوم به «ان.پی.تی» حق مسلم و قانونی این کشور است. این نظرسنجی در ایران با نظرسنجی و پرسش های مشابهی که همزمان در آمریکا درباره افکار عمومی آمریکائی ها انجام شده به طور تطبیقی تنظیم و تهیه شده است.
یک نگاه تطبیقی به این نظرسنجی نشان می دهد که افکار عمومی در ایران به مراتب آگاه تر از افکار عمومی در آمریکاست و ایرانیان علاقه بیشتری به امور بین المللی و جهانی دارند. دیدگاه ایرانیان از خود و دیگران بین المللی و جهانی است در حالی که جهان بینی آمریکائی ها بیشتر خودی، فردی و ملی است. آمریکائی ها به طور کلی در این نظرسنجی خودخواه و خودپسند به نظر می رسند ولی ایرانی ها بیشتر جهان دوست و دگردوست هستند.
آمریکائیها نسبت به ایرانی ها مردمانی بسیار منزوی هستند. در پاسخ به این پرسش که آیا فکر می کنید مشارکت در مسائل جهانی و یا کنار بودن از آنها برای آینده کشور مهم است، 86 درصد ایرانیان مشارکت و فعالیت در امور جهانی، و فقط 9 درصد کناره گیری از مسائل بین المللی، را انتخاب کردند در حالی که این رقم برای آمریکائی ها به ترتیب 69 درصد برای مشارکت و 28 درصد برای کنارهگیری بود.
ایرانیان بر هویت دینی و اسلامی تکیه می کنند در حالی که آمریکائی ها بر هویت فردی و کشوری تمایل می ورزند. مطابق این نظرسنجی اکثر قریب به اتفاق آمریکائی ها هویت اصلی خود را شهروند و تبعه (49 درصد) و فرد (43 درصد) می شناسند و فقط شش درصد به هویت دینی و مذهبی به عنوان هویت اصلی خود علاقه مند و پای بند هستند؛ در مقابل 62 درصد ایرانی ها هویت اصلی و اولیه خود را دین اسلام دانسته و فقط 27 درصد هویت شهروند کشوری را به عنوان هویت اصلی انتخاب کرده و چهار درصد نیز به هویت فردی اولویت می دهند. ایرانی ها همچنین بیشتر از آمریکائی ها به مسائل بهداشتی و اجتماعی و محیط زیست علاقه نشان می دهند. به طور کلی ایرانیان بیشتر از آمریکائی ها به فکر محیط زیست، آلودگی، گرم شدن کره زمین، بیماری ایدز، و مسائل حاصله از عارضه های موادمخدر حساسیت نشان میدهند.
در این نظرسنجی بی صداقتی آمریکا و اروپا در رسیدگی به موضوع فن آوری انرژی هسته ای یکی از دغدغه های مطرح شده افکار عمومی ایران است. 73 درصد از مردم ایران عقیده دارند که آمریکا به تعهدات هسته ای خود در قراردادهای بین المللی وفادار نیست. مطابق این نظرسنجی اکثریت افکار عمومی ایران امتیازاتی را که غرب (آمریکا و اروپا) ممکن است در مقابل تعلیق غنی سازی اورانیوم به ایران بدهد (مانند کمک های اقتصادی، دسترسی به قطعات یدکی هواپیما، خودداری از حمله نظامی به تأسیسات هستهای) مهم نمیدانند. این نظرسنجی در جمع، بدبینی و بی اعتمادی مردم ایران را به قول و قرارهای آمریکا و اروپا نشان میدهد.
مطابق این نظرسنجی ایرانیها بیشتر از آمریکائی ها به مسائل حقوق بشر پرداخته و درباره آنها حساس تر هستند. مثلا اکثریت بیشتری از مردم ایران در مقایسه با آمریکائی ها با حملات نظامی علیه غیرنظامیان، زنان و کودکان، سالخورده ها، و حتی مقامات دولتی و پلیس مخالفت دارند.نظریه ها و دیدگاه های اکثر قریب به اتفاق مردم ایران درباره اسرائیل، فلسطین، کره شمالی، سوریه، حزب الله، چین، انگلستان، و شخصیت هائی مانند آیت الله العظمی سیستانی، شیخ سیدحسن نصرالله، هوگو چاوز از ونزوئلا و تونی بلر از انگلستان کاملا با نظریات افکار عمومی آمریکا متفاوت و در بسیاری موارد در مقابل هم قرار دارد. ولی در مورد ریاست جمهوری جرج بوش افکار عمومی دو کشور به هم نزدیک تر می شود: 92 درصد مردم ایران و 55 درصد مردم آمریکا مخالف سیاست های بوش و دولت او هستند.
یکی از نکات بسیار مهم و جالب این نظرسنجی زمینههای مشترکی است که اکثریت افکار عمومی دو کشور ایران و آمریکا در آنها توافق دارند ولی دولت آمریکا از این وجوه مشترک دوری جسته و در بسیاری موارد علیه آنها موضعگیری میکند.
این وجوه مشترک در افکار عمومی دو کشور طبق نظرسنجی عبارتند از: تهدید تروریسم و جلوگیری از آن، آسیب ناشی از قطع و کمبود انرژی، کشمکش بین اسلام و کشورهای غربی، بیثباتی در عراق در نتیجه ادامه جنگ و حضور قوای آمریکا در آن کشور، جلوگیری و منع تسلیحات هستهای در منطقه خاورمیانه، اهمیت همکاری و سازش از طریق سازمان ملل، مالکیت و دسترسی بمب اتمی از طرف اسرائیل، افزایش توسعه مواد مخدر پس از سقوط طالبان، مبارزه با طالبان و گروه القاعده، آینده اقتصاد چین، حمله اسرائیلیها علیه غیرنظامیان فلسطینی، مردمسالاری و مشارکت حقیقی مردم در سرنوشت خود، بهتر کردن روابط ایران و آمریکا از طریق فرهنگی و ارتباطات مردمی، و مذاکره و گفتوگو با ایران به جای درگیری و تهدید.
توضیح
این نظرسنجی در ایران با نظرسنجی و پرسشهای مشابهی که همزمان در آمریکا درباره افکار عمومی آمریکائیها انجام شده به طور تطبیقی تنظیم و تهیه شده است و علاقهمندان میتوانند در موضوعهای مطرح شده در نظرسنجی، افکار عمومی ایران و آمریکا را مقایسه کنند.
نظرسنجی افکار عمومی ایران که شامل مصاحبه با 1000 نفر نمونه از 80 حوزه شهری و 97 حوزه روستایی بوده است توسط یک بنگاه نظرسنجی ایران صورت گرفته و نظرسنجی افکار عمومی آمریکا که شامل 1004 نفر و در بعضی موارد 1326 نفر نمونه بوده است از طریق یک بنگاه نظرسنجی آمریکائی انجام شده است. درجات تحصیلی افراد شرکتکننده در نظرسنجی ایران 24 درصد دارای تحصیلات دانشگاهی، 49 درصد دیپلم و 28 درصد پائینتر از دیپلم است و در حالی که 49 درصد سنین شرکتکنندگان بین 16 تا 29 سال بود، 51 درصد آنان بین سنین 30 تا 60 سال و بالاتر بودند.