فرصت هاى اقتصادى آمریکاى لاتین در گفت وگو با محمد روحى صفت سفیر اکرودیته ایران در مکزیک و نیکاراگوئه
* چه تحولى در سیاست خارجى کشورهاى آمریکاى لاتین رخ داده است و نگاه بین المللى این کشورها را بویژه پس از جنبش هاى انتخاباتى اخیر چگونه ارزیابى مى کنید؟
** رویکرد سیاست خارجى دولت هاى آمریکاى لاتین بر مبناى یافتن هویت مستقل تعریف مى شود. این رویکرد به طور مشخص پس از فروپاشى نظام دو قطبى و با به قدرت رسیدن دولت هاى مستقل و چپگرا در صحنه آمریکاى لاتین پدیدار شد. براساس این گرایش نوین هویتى، آنها از سیاست وابستگى سنتى به ایالات متحده آمریکا فاصله گرفته و توسعه روابط با دیگر قطب هاى جهانى را در دستور کار قرار داده اند. از ارکان دیگر این سیاست و رویکرد نوین، تمرکز و تأکید بر پیوند هاى منطقه اى مانند پیمان مرکسور است.
* در یک نگاه مقایسه اى فضاى سیاسى امروز کشورهاى آمریکاى لاتین چه تفاوتى با اوضاع سیاسى گذشته این منطقه دارد؟
** در فضاى سیاسى امروز آمریکاى لاتین براى بسیارى از کشورهاى منطقه یقین حاصل شده است که الگوى سابق روابط خارجى دیگر پاسخگوى این جوامع نیست و اغلب کشورهاى این حوزه اعم از چپ و راست به دلیل وابستگى هاى قبلى ناشى از نظام دوقطبى در عرصه روابط خارجى و یا اعمال سیاست هاى تحمیلى نئولیبرالى در صحنه داخلى در عمل از چرخه توسعه جهانى جا مانده اند و فقر و محرومیت عمیق اجتماعى ثمره نظام هاى گذشته بوده است. بنابراین پیگیرى سیاست هاى مستقل در عرصه جهانى و تأکید بر سیاست هاى اجتماعى و ارائه مدل دولت رفاهى را در دستور کار دارند و حتى در برخى از این کشورها الگوهاى سوسیالیستى را براى مقابله با بحران هاى اجتماعى در دست اجرا دارند، به جرأت مى توان گفت که بیشتر این کشورها از برزیل گرفته تا شیلى، بولیوى، ونزوئلا، اکوادور، نیکاراگوئه، یعنى هم آمریکاى جنوبى و هم آمریکاى مرکزى، نظام حکومتى شان به طور کامل با گذشته فرق کرده است بیشتر آنها با انتخابات مردمى و سیستم دموکراتیک روى کار آمده اند انتخاباتى که با حضور نظارت بین المللى بوده است. امروز دیگر نه کسى دنبال چپ انقلابى مانند سابق و مبارزه مسلحانه یا روش هاى کمونیستى هست و نه دربست در اختیار غرب، بلکه آنها تلاش مى کنند با برپایى حکومت هاى مستقل مردمى، رفاه اجتماعى را براى کشورهاى خود به ارمغان بیاورند.
* دولت هاى انقلابى آمریکاى لاتین دو آرمان بزرگ خود یعنى استقلال سیاسى و عدالت اجتماعى و اقتصادى را با چه سازوکارى دنبال مى کنند؟
** هرچند رویکرد کشورهاى مختلف منطقه در تحقق آرمان هاى استقلال سیاسى و عدالت اجتماعى ـ اقتصادى متفاوت است، ولى در مجموع وجه مشترک این رویکرد ترجیح و اولویت دادن به تقویت بلوک هاى منطقه مانند مرکسور براى بالا بردن قدرت چانه زنى منطقه اى از یکسو و گسترش روابط فرامنطقه اى خود با دیگر مناطق و قطب هاى مهم سیاسى و اقتصادى جهانى از سوى دیگر است. در این زمینه مواردى مانند تقویت مرکسور با پیوستن ونزوئلا به آن، امضاى توافق آلبا و توسعه مبادلات و همکارى ها در زمینه هاى مختلف بویژه انرژى بین کشورهاى جنوب قاره آمریکا، نمونه هاى عملى هستند. در سطح بین المللى نیز اقدامات کشورهاى مستقل منطقه در توسعه روابط با چین، ایران، هند و دیگر بلوک ها قابل توجه است.
* نگاه کشورهاى آمریکاى لاتین به ایران، یعنى کشور، نظام و مردم ایران چگونه است؟
** در مورد نگاه کشورهاى آمریکاى لاتین به کشور، نظام و مردم ایران باید بین نگاه دولتمردان و نگاه مردم تمایز قائل شد. به این ترتیب که برخى دولت هاى راستگرا به دلیل وابستگى و یا زیر فشار سیاسى غرب رویکرد چندان مثبتى ندارند. البته آنها هم به فرهنگ غنى ایرانى و پیشرفت هاى جمهورى اسلامى ایران اذعان دارند. در مقابل جایگاه ایران نزد افکار عمومى بسیار بالاست و حتى با وجود برخى تبلیغات مغرضانه و وسیع غربى ها ایران وجهه بسیار خوبى نزد دولت هاى مردمى منطقه دارد ولى آنچه مهم است ما باید با تلاش و اعتمادسازى نشان دهیم که دنبال همکارى هاى مثبت هستیم و به کشورها و مردم منطقه ثابت کنیم که امروز فاصله ها از بین رفته و هم آنها مى توانند در منطقه آسیا و خاورمیانه فعال بوده و سرمایه گذارى کنند و هم ما آمادگى و توانایى داریم که در آمریکاى لاتین با کشورهاى مختلف روابط معقول مبتنى بر اصل دوستى و احترام متقابل داشته باشیم. امروزه همه دنبال رفاه مردم و پیشرفت کشور هستند و هر کشورى در این زمینه کوتاهى کند از قافله پیشرفت بازخواهد ماند. روابط و همکارى ها هم به طور طبیعى باید دوجانبه و بین المللى باشد، یعنى هیچ کس و هیچ کشورى به تنهایى قادر نیست نیازهاى خود را برطرف کند، بلکه باید با تلاشى مشترک براى پیشرفت مردم کشورها گام برداشت.
* رویکرد این کشورها به گسترش روابط سیاسى با ایران ریشه در چه زمینه ها و عواملى دارد؟
** رویکرد گسترش روابط کشورهاى آمریکاى لاتین با جمهورى اسلامى ایران دوجانبه بوده و به همان اندازه که مورد توجه ایران است مورد توجه کشورهاى دوست و مستقل هم هست. استفاده از ظرفیت هاى اقتصادى و انرژى جمهورى اسلامى ایران و تبادل دانش فنى براى طى کردن مسیر توسعه نیز از زمینه هاى موردعلاقه کشورهاى منطقه است. به علاوه نمى توان علاقه مندى این کشورها را به تنوع بازارهاى صادراتى خود که بیشتر شامل محصولات کشاورزى است، باتوجه به پتانسیل هاى بازار ایران و منطقه آسیاى میانه که ایران دروازه ورود به آن است، نادیده گرفت. در زمینه سیاسى و بین المللى هم سیاست هاى مشترکى که بین این کشورها و جمهورى اسلامى ایران وجود دارد موجب مى شود همکارى بین دو طرف افزایش پیدا کند.
* ویژگى هاى دیدار اخیر رئیس جمهورى ایران با سران منطقه را در قیاس با نمونه هاى مشابه چگونه ارزیابى مى کنید؟
** رئیس جمهورى اسلامى ایران به دعوت رؤساى این کشورها براى شرکت در مراسم تحلیف رؤساى جمهورى منطقه که امرى عادى است، دعوت شده بودند. آقاى چاوز دوران جدید ریاست جمهورى خودش که دوباره انتخاب شده بود را جشن مى گرفتند، در اکوادور آقاى کوررآ که در مبارزات انتخاباتى پیروز شده بود و آقاى دانیل اورتگا نیز پس از 16سال در یک انتخابات دموکراتیک دوباره به قدرت رسید. نیکاراگوئه قدرى متفاوت بود زیرا به دلیل همزمانى با انقلاب ایران و نیکاراگوئه به نحوى سمپاتى بین رهبران 2 کشور وجود دارد و این که با توجه به سوابق قبلى این دیدارها کمى گسترده تر و مردمى تر بود.عمده ترین ویژگى اخیر دیدار رئیس جمهورى کشورمان با رهبر چند کشور آمریکاى لاتین را مى توان اشتراکات سیاسى دو طرف درباره مسائل بین المللى از جمله نفى نظام سلطه و یک جانبه گرایى، و تأکید بر این موضوع که لیبرالیسم به عنوان یک الگوى اقتصادى مطرود بوده و تأمین کننده منافع مردم جهان نیست، دانست. از سوى دیگر ویژگى دیدار رئیس جمهور با دیدارهاى مرسوم را مى توان در نوع استقبال، برنامه هاى متنوع تنظیم شده براى رئیس جمهورى از جمله اعطاى عالى ترین مدال ها و امضاى ده ها سند همکارى عنوان کرد که بى شک مى تواند با توجه به پتانسیل هاى همکارى نقطه عطفى در روابط ایران با آمریکاى لاتین باشد. دراین راستا در حالى که روابط جمهورى اسلامى ایران با ونزوئلا در سال هاى اخیر به سطح عالى و استراتژیک ارتقا یافته است و زمینه توسعه روابط با چند کشور دیگر منطقه تا سطح عالى فراهم شده است.
* محور مذاکرات و همکارى هاى شما با دولتمردان آمریکاى لاتین بر چه موضوعات و مسائلى استوار است و چه زمینه هاى نوینى براى فعالیت اقتصادى و سیاسى ایران در این حوزه فراهم شده است؟
** محور مهم مذاکرات با این کشورها حمایت از یکدیگر در زمینه هاى سیاسى و بین المللى، همکارى در زمینه هاى اقتصادى و خدمات فنى و مهندسى همچنین گسترش روابط تجارى است. در حال حاضر ایران با ونزوئلا در زمینه هاى مختلف اقتصادى و تجارى همکارى دارد و در رابطه با نیکاراگوئه قرار است با این کشور در زمینه هاى اقتصادى و خدمات فنى و مهندسى کار کنیم. دولت نیکاراگوئه درخواست هاى زیادى را براى مشارکت شرکت هاى ایرانى در طرح هاى سدسازى، آبیارى، بنادر، کارخانه سیمان و ماشین آلات صنعتى و غیره مطرح کرده است که این پیشنهادها باید در سطح سازمان هاى مربوطه ایرانى مورد بررسى قرار گیرد.
در مجموع با اتخاذ سیاستى معقول با توجه به توانمندى هاى خوب جمهورى اسلامى ایران، زمینه کار در بسیارى از کشورهاى آمریکاى لاتین فراهم است و مردم این کشورها نیاز به همکارى هاى گسترده با ایران دارند ما هم امکانات خوبى داریم که البته با در نظر گرفتن اوضاع و عرف بین الملل، طرح هایى که جنبه مردمى داشته و توجیه اقتصادى داشته باشند را با آنها به طور مشترک اجرا مى کنیم که این ها مى تواند تقسیم شود به کارهاى کوتاه مدت و درازمدتى که نتیجه ملموسى داشته باشد.