حسین رزمنده
حامد کرزای رئیس جمهور افغانستان که بارها خواستار ادامه حضور ناتو و نیروهای آمریکایی در افغانستان شده بود، حضورآنها را مایه ثبات و امنیت در کشور خود قلمداد کرد، این بار با صدایی لرزان وچشمانی اشک آلود و با حالتی از تأسف گفت: کودکان افغانی به واسطه بمبهای آمریکا و ناتو و تروریستهایی که از پاکستان می آیند، کشته میشوند.
وی در سخنرانی احساساتی خود که حاضران را نیز به گریه انداخت، گفت: ظلمی که بر مردم افغانستان روا می شود، بسیار زیاد است و افغانستان نمی تواند کشتن کودکان افغان را متوقف کند.
کرزای اظهار داشت: ما نمی توانیم مانع ورود تروریستها از پاکستان شویم. ما نمی توانیم از بمباران تروریستها توسط ائتلاف ناتو جلوگیری کنیم. کودکان ما به همین دلیل جان می دهند.
کرزای 10 دقیقه از وقت خود را به کودکی افغانی فلج شده ای داد که توسط هواپیماهای ناتو ناقص شده بود و نیز دو کودک و یک معلم افغانی در آن حادثه کشته شده بودند. او از این که پس از 30 سال جنگ هنوز هیچ کنترلی بر روی افغانستان از سوی دولت مرکزی حتی پس از 5 سال از سقوط طالبان وجود ندارد و طالبان همچنان در حال کشتار و ناتو نیز برای مقابله با طالبان در حال قلع و قمع مردم بی دفاع و زنان و کودکان فقیر می باشد، گلایه کرد.از سوی دیگر، طالبان نیز اعلام کرده اند که اگر از آنها دعوت شود، حتماً در طرح تشکیل شوراهای طوایف موسوم به «جرگه» برای پایان دادن به خشونتها در افغانستان شرکت می کنند. افغانستان و پاکستان پیشنهاد داده اند، شوراهای مشترکی به نام «جرگه» از رؤسای طوایف مرزهای دو کشور برای پایان دادن به خشونتها در افغانستان تشکیل شود، اما هنوز درباره افراد شرکت کننده در این شورا یا زمان تشکیل آن به توافق نرسیده اند. در این راستا «قاری محمد یوسف»، سخنگوی طالبان طی اظهاراتی اعلام داشت: طالبان بزرگترین قدرت سیاسی و نظامی افغانستان است و بدون ما هیچ کار امنیتی موفق نخواهد شد. ظاهراً این «جرگه» تنها در سطح دولتهای افغانستان و پاکستان بوده اند و اگر گروهی از قلم بیفتد، جرگه چیزی بیش از یک ملاقات سیاسی نخواهد بود. اما هدف از تشکیل شوراها (جرگه) در طول مرزهای افغانستان و پاکستان، متحد کردن رؤسا و ریش سفیدان طوایف مختلف و حاکم کردن مقررات محلی و سنتی در مناطقی است که حاکمیت دولت کارایی ندارد.
اختلاف در نات
و«کیم هاولز»، معاون وزیر خارجه بریتانیا از اینکه بار سنگین نبرد با طالبان به دوش سربازان بریتانیایی و کانادایی انداخته شده، انتقاد کرد و می گوید: بیش از 6 هزار نیرو تنها توسط این دو کشور در جنوب افغانستان مستقرند که مستقیماً با شورشیان طالبان در حال نبرد هستند. سایر سربازان تحت فرمان ناتو که بیشترشان از کشورهای اروپایی مانند آلمان، فرانسه و ایتالیا می باشند، در مناطق نسبتاً آرام شمال و غرب افغانستان مستقر شده اند.وی می گوید: هدف من کشورهایی بود که در این زمینه از خود تردید نشان میدهند.
وی در عین حال به اعضای ناتو هشدار داده است که طغیان مجدد طالبان در افغانستان را جدی بگیرند، زیرا این جنگ نباید برای بعضی ها ساده و برای تعداد دیگری سنگین تمام شود.
اختلاف میان ناتو در واقع در اجلاس سران این پیمان نظامی در ریگا، پایتخت لتونی، زمانی آشکار شد که برخی از کشورهایی که در حال انجام فعالیتهای نسبتاً سبک و آسان در شمال و غرب افغانستان هستند، موافقت کردند تا بعضی از محدودیتهای نیروهایشان را لغو و به سربازان در حال نبرد بریتانیایی، کانادایی، هلندی و آمریکایی در جنوب و شرق این کشور کمک کنند، زیرا به دنبال بحث و جدل ها و انتقادات شدید که از سوی آن دسته از اعضای ناتو که درگیر در جنوب افغانستان هستند با کشورهای مستقر در شمال در گرفت، اما کشورهایی که در خط مقدم جبهه نیرو دارند، هنوز هم در مورد عملی شدن این وعده ها شک دارند.
محافظهکاران اقلیت در دولت کانادا به رهبری «استفن هاپر» نخست وزیر این کشور به مأموریت در افغانستان بشدت متعهدند، اما کشته شدن 45 سرباز کانادایی در افغانستان تردیدهای بسیاری را در میان آنها به وجود آورده است، بویژه که رهبر جدید حزب لیبرال از خروج نیروهای کانادایی از افغانستان سخن گفته است تا به گفته خودش با افتخار نخست وزیر این کشور شود. اما هاولز این اظهارات را رد کرده است.
بلر در سفر خود به افغانستان اظهار داشت که گزینه دیگری به جز شکست طالبان وجود ندارد.وی در جمع سربازان بریتانیایی در ولایت آشوب زده هیلمند افغانستان گفته بود که ادامه مبارزه با افراد وابسته به طالبان و القاعده و پیروزی در این نبرد برای حفظ امنیت جهانی اهمیتی اساسی دارد.
یکی از عوامل شکست ناتو و در نتیجه بروز اختلاف در میان آنها این است که با وجود گذشت 5 سال از سقوط طالبان، شهر قندهار که مقر ملا محمد عمر و بن لادن بود، با تغییرات سریع چهره این شهر جنگ زده کاملاً تغییر کرد و کسب و کار رونق گرفته، به طوری که از سایر شهرهای افغانستان حتی از پاکستان برای اشتغال به این شهر روی آورده اند و بازسازی و نوسازی تمام خیابانهای این شهر باعث افزایش قیمت زمین و خانه ها شده است. اما به دلیل آنکه ناتو نتوانست ریشه طالبان را در افغانستان بخشکاند، شواهد زیادی نشان دهنده آن است که گروه طالبان رفته رفته از قدرت بیشتری برخوردار شده اند. بسیاری از اهالی قندهار، معتقدند که در نتیجه عملکرد ضعیف دولت و ناتو تعداد بسیاری از مردم قندهار به طالبان روی آورده اند. مردم این شهر می گویند که جامعه جهانی و دولت در مناطق دورافتاده کشور به اندازه کافی برای برخورد با طالبان و یا بازسازی افغانستان تلاش نکرده اند و به جای آنکه روند صلح را تسریع کنند بیشتر به دنبال منافع خود با گسترش و دامن زدن به جنگ میباشند.
ناکامی آمریکا در افغانستان
پس از اجلاس بن و به قدرت رسیدن کرزای، انتظار برای تشکیل یک دولت سراسری مقتدر و قانونمند در میان مردم افغانستان تقویت شد، اما فساد اداری، زورگویی و بی نظمی باعث سرخورده شدن مردم وتقویت ظهور طالبان شده است و مردم افغانستان آمریکا را عامل اصلی وخیم تر شدن اوضاع خود می دانند. حتی مردم افغانستان، طالبان را به آمریکا ترجیح می دهند؛ زیرا آمریکا نتوانست به وعده های خود عمل کند.
گزارش مشترک وزارتخانه های دفاع و خارجه آمریکا نیز مؤید این ناکامی و شکست آمریکا پس از سقوط طالبان می باشد. در این گزارش آمده است که حتی پلیس تازه آموزش دیده افغانستان در زمینه اجرا و تطبیق قانون در این کشور، از ظرفیت کافی برخوردار نیست. در این گزارش همچنین آمده که مدیران آمریکایی برای آموزش پلیس افغانستان بیش از یک میلیارد دلار در این زمینه هزینه کرده اند، هنوز آمار دقیقی از تعداد سربازان شاغل در پلیس ملی این کشور در دست نیست.
مهمترین بخش این گزارش این است که هیچ برنامه «آموزش در محل» برای پلیس ملی افغانستان راه اندازی نشده است.
آمریکاییها ادعا کرده اند که سالانه به 600 میلیون دلار برای برنامه های آموزشی این نیروها نیازمندند تا از این رهگذر به استخدام 11 هزار و 200 سرباز در بخشهای مختلف افغانستان بویژه در جنوب که از حملات طالبان متأثر شده است، اقدام نمایند. اما این سربازان از جمع برنامه های هشت هفته ای آموزشی، تنها دو برنامه آن را دنبال کردهاند.
لذا به وضوح مشخص است که آمریکا بعضی از اشتباه هایی را که در زمینه آموزش پلیس در عراق انجام داده در افغانستان تکرار کرده است، از جمله ارایه آموزشهای اندک عملی، تجهیز ناکافی و اعتماد به پیمان کاران خصوصی در راستای ارایه آموزش به پلیس میباشد.
ناکامی آمریکا در ایجاد نیروهای توانای پلیس که ظرفیت مسلط شدن بر اوضاع و تطبیق قانون را داشته باشند و نیز تلاشهای آمریکا برای تأمین ثبات در هر دو کشور افغانستان و عراق را تحت تأثیر قرار داده است. تا جایی که این ناکامی سبب افزایش موادمخدر، تقویت فساد در دولت و ادامه اعمال خشونتها از سوی طالبان شده است که باز هم یک سر قضیه نیز به نقش آفرینی آمریکا در این مسایل برمیگردد.
نقش شرکت داینا کورپس با سرمایه گذاری 1/1 میلیارد دلاری در افغانستان را نیز نباید از نظر دور داشت؛ زیرا مقامات افغان و حتی سیاسیون و نظامیان آمریکایی، این شرکت امنیتی را به دلیل تأخیرهای طولانی در اجرای برنامه های وعده داده شده آمریکا مورد شدیدترین انتقاد قرار دادهاند.
علی احمد جلالی که از سال 2002 تا 2005 وزیر کشور افغانستان بود، می گوید: بعضی از کارشناسانی را که شرکت دایناکورپس به افغانستان فرستاده، دارای تجارب کافی نبودهاند.
آمریکا قبل از آنکه آموزش پلیس را به پایان برساند، آن را به دست فراموشی سپرده و به سوی تشکیل یک ارتش گام برداشت. آلمان هم که در اجلاس بن تعهد کرده بود، نیروهای جدید پلیس در افغانستان را تربیت خواهد کرد، در نهایت تنها 40 مشاور در امور آموزش پلیس را به کابل فرستاد. از آن پس بود که در سال 2004 آمریکا با شرکت امنیتی دایناکورپس قرارداد امضا کرد تا 30 مشاور پلیس به افغانستان بفرستد و 7 مرکز آموزشی نیز در سراسر افغانستان ایجاد کند و حال آنکه ضعفهای آمریکا باعث شد تا افغانستان با تهیه 92 درصد موادمخدر جهان به بزرگترین تولیدکننده این مواد در سراسر جهان تبدیل شود. طبق آخرین تحولات و اخبار افغانستان، تغییر ناگهانی فرمانده ناتو از همه غافلگیرکننده تر بود. این تغییر با توجه به حضور ناتو در افغانستان و فشار آمریکا به متحدان اروپایی خود برای اعزام نیروی مشترک به عراق اهمیت ویژه پیدا میکند.