ابوالقاسم قاسمزاده
بعد از یک ماه از درخواست اعضاء شورای امنیت سازمان ملل برای بسته شدن مرکز تحقیقاتی انرژی هستهای ایران، گزارش آقای البرادعی دبیر کل آژانس انرژی هستهای دیشب منتشر شد. مهمترین پرسش درباره این گزارش قبل از انتشار چنین بود، آیا گزارش موجب بدتر شدن شرایط بد کنونی خواهد شد و موقعیت حساس و خطیر کنونی را به سوی مواضع منفیتر درباره ایران سوق خواهد داد؟با انتشار گزارش، بسیاری از رسانهها و محافل سیاسی نتیجه گرفتهاند که آقای البرادعی آن را هنرمندانه تهیه کرده است. نه ایران رضایت کامل از آن دارد و نه آمریکا آن را زمینهساز مناسب برای تصمیمگیری منفیتر در جلسه آینده شورای امنیت میداند. این گزارش فضای سیاسی را در حد کنونی حبس کرده و نگهداشته است. گزارش آقای البرادعی نمیتواند خمیرمایه تشدید مواضع علیه جمهوری اسلامی ایران برای آمریکا گردد.
مهمترین بند گزارش این است که، اگر چه ایران درخواست تعلیق مراکز هستهای خود که از طرف شورای امنیت اعلام شده بود را نپذیرفته، ولی روز پنجشنبه به آژانس بطور رسمی نامهای داده که در آن خواهان تنظیم جداول زمانبندی شده برای مذاکره و حل تمامی مسایل باقی مانده شده است. ایران در این نامه خواسته است تا با آژانس در یک جدول زمانبندی شده به توافق برسد.
بعد از انتشار گزارش، همه تلاش آمریکا برای تشکیل مجدد شورای امنیت سازمان ملل و تصمیمگیری در این جلسه بجای منشور 6 از طریق منشور 7 است. منشور 7 برای کشورهایی تهیه شده است که متهم میباشند، صلح و امنیت بینالمللی را به خطر انداختهاند و آن را تهدید میکنند. بر اساس این مشنور چنین کشوری در برابر اعمال تحریم اقتصادی، سیاسی و یا در صورت لزوم سرکوب نظامی قرار خواهد گرفت.
نماینده چین در سازمان ملل پس از انتشار گزارش البرادعی بطور رسمی مخالفت کشور خود را با درخواست آمریکا در انتقال به تصمیم گیری بر اساس مفاد منشور 7 را اعلام کرده است. او گفت دولت چین با اعمال تحریم علیه جمهوری اسلامی ایران مخالف است. بسیاری از محافل سیاسی و رسانهها گفتهاند که، پکن و مسکو، با آمریکا برای تشدید و تقابل وسیعتر سیاسی با ایران مخالفت خواهند کرد و در جهت تعدیل فضای منفی کنونی اقدام میکنند.
اگر پرسش خوانندگان درباره گزارش آقای البرادعی این باشد، در آینده نزدیک موجب چه تحول و یا دستورالعمل جدیدی خواهد شد؟ پیش بینی نویسنده محک این است:
1- فرصت کوتاهی حداکثر تا چند هفته دیگر به آقای البرادعی داده خواهد شد تا بر اساس نامهایی که آژانس روز پنجشنبه گذشته از جمهوری اسلامی ایران دریافت کرده است، اقدام به مذاکره و دستیابی به توافق جدید را امکانپذیر سازد.
2- چین و روسیه در حالی که از این فرصت برای حل سیاسی مشکل و در مسیر مذاکره دیپلماتیک استفاده خواهند کرد، اما فشار سیاسی آنها بر ایران بیشتر خواهد شد و تقاضای خود را از جمهوری اسلامی ایران به دور از تبلیغات آشکار رسانهایی در رفت و آمدهای سیاسی مطرح خواهند. کرد. سه کشور اروپایی، فرانسه، آلمان و انگلیس دور جدید سیاسی خود را با طرح دو شعار تبلیغی آغاز خواهند کرد. یافتن راه حل سیاسی و مذاکره اولویت دارد و دوم نباید به دستور کار نظامی اندیشید، مشکل از طریق دیپلماتیک و اعمال برخی از تحریمهای اقتصادی، سیاسی علیه ایران قابل حل است. این نگاه را از هم اکنون اروپاییها اعلام و دنبال میکنند و گویا آلمانیها مایل هستند طرحی جدید و گستردهتر برای مذاکره با ایران را معرفی کنند.
3- آمریکاییها همچنان چندجانبه و یا بهتر بنویسیم "شلوغ" از نظر ظاهر و اعلام مواضع خود، کار خواهند کرد. نماینده جرج بوش در سازمان ملل، "جان بولتن" که مجسمه بلاهت سیاسی است! در بکارگیری شدیدترین الفاظ تهدید آمیز علیه جمهوری اسلامی ایران و تشدید فضای منفی و تبلیغی برای خوراک دهی به جنگ روانی، ادامه میدهد و همچنان خبرساز است. این شیوه را برخی دیگر از همراهان "جرج بوش" در کاخ سفید و دولت او، همچنین در کنگره و سنای آمریکا دنبال میکنند. زبان آنها همواره گفتار تهدیدآمیز است. اما به یقین این همه سیاست و برنامه اجرایی رئیس جمهور آمریکا درباره ایران نیست. اکنون رسمیت سیاست خارجی آمریکا را از زبان خود رئیس جمهور و یا وزیر خارجهاش، خانم رایس باید شنید. این دو نفر، در روزهای اخیر از باز بودن دریچه و یا پنجرههای مذاکره و دیپلماسی سخن میگویند. اگر چه همچنان خود را برای تهدید از تحریم اقتصادی تا بهرهگیری از قدرت نظامی آماده نشان میدهند آنچه مسلم است، گزارش آقای البرادعی از آن جهت که بهانه جدید به دست آمریکاییها نداده است، مثبت است و به اصطلاح ضرب المثل فارس "گزگ" به دست جرج بوش نداده است تا در جلسه آینده شورای امنیت، اسب خود را راحت براند.
آمریکا، شرایط را برای همراه سازی، چین، روسیه و حتی فرانسه وانگلیس بعد از انتشار گزارش جدید، سختتر و پیچیدهتر میبیند. هرگونه اقدام سیاسی جمهوری اسلامی ایران میتواند برای آینده نزدیک تعیین کننده باشد. اگر فضای جنگ روانی و تبلیغات منفی را خوب ارزیابی کنیم و بیجهت "رجزخوانی" نکنیم و با اعلام مواضع روشن از حقوق قانونی ایران و بسترسازی برای مذاکره مثبت و سازنده را، تشویق و تبلیغ کنیم، در آینده نزدیک روزنههای حل اختلاف با اروپا و آمریکا درباره پرونده انرژی هستهای ایران آشکارتر خواهد شد.