«شما مرا مى شناسید. شما عراقى هستید و مى دانید من که هستم و شما کى هستید. من به این چیزى که نامش را دادگاه نهاده اید جوابى نخواهم داد. اشغال عراق غیر قانونى است و من طبق قانون اساسى رئیس جمهور قانونى عراق هستم.«این سخنان صدام حسین از پشت میله هاى سلول هنگامى که رئیس دادگاه بیش ازیک سال پیش در روز نوزدهم اکتبر از وى خواست تا خود را معرفى نماید، بود. قاضى دادگاه مى گوید او مى دانست که جریان دادگاه با نیم ساعت تاخیر در سراسر جهان پخش مى شود و به همین خاطر هم به گونه اى رفتار مى کرد که هنوز رئیس جمهور است. صدام حسین پس از تفهیم اتهام به وى و هفت تن از همراهانش بخاطر کشتار دجیل آنطور که تیم وکلایش خواسته بودند اعلام بیگناهى کرد.
ایسام غزوى وکیل او مى گوید: تنها کارى که آقاى رئیس جمهور کردند استفاده از حقى است که قانون اساسى به وى داده و حکم اعدامى را که قضات صادر کردند به تائید رساند. آقاى بوش رئیس جمهور آمریکا هم هنگامى که فرماندار تگزاس بودند حکم اعدام 152نفر را به امضا رساندند.
اولین جلسه دادگاه سه ساعت بیشتر طول نکشید و جلسه بعدى به روز بیست و هشتم نوامبر سال گذشته موکول شد. از آن روز به بعد جر و بحث، اخراج از سالن دادگاه، بایکوت و اعتصاب غذا از سوى صدام و سایر محکومین و از سوى دیگر هم برکنارى قضات بخاطر برخورد آرام با صدام حسین و یا قتل وکلاى او در جریان است. یک روز پس از آغاز محاکمه صدام حسین یکى از وکلاى او به گروگان گرفته شد و سپس به قتل رسید. با گذشت یک سال از این محاکمه تاکنون تنها شش نفر در رابطه مستقیم با این پرونده به قتل رسیده اند.
دیروز بالاخره دادگاه براى صدام حکم اعدام صادر کرد اما با اعلام حکم، پرونده صدام حسین به انتها نخواهد رسید. انتظار مى رود که نخست وکلاى او تقاضاى فرجام نمایند. تازه اگر این دادگاه هم حکم دادگاه اول را تائید نماید در قوانین آن مهلت زمانى براى اجراى حکم در نظر گرفته نشده است. از سوى دیگر پرونده دومى نیز در مورد کشتار کردها باز شده است که هنوز جمع آورى مدارک در این زمینه به پایان نرسیده است. این پرونده هم آخرین پرونده نخواهد بود زیرا ده پرونده دیگر نیز به جریان افتاده است. بنابر این همانطور که اعلام حکم دیکتاتور تنها یک روز مانده به انتخابات آمریکا اتفاقى نبود نمى توان انتظار داشت کسانى که از وجود او سود مى برند به این راحتى اجازه اجراى حکم این مترسگ سلولى را دهند. امریکایى ها حداقل صدام را براى ایجاد توازن مقطعى بین شیعیان و سنیان نیازدارند و هر از چند گاهى به او تکانى مى دهند تا سیاست در عراق از حالت یکطرفه بیرون بیاید. مردى که دیروز دادگاه حکم به اعدام او داد روزى قدرقدرت کشورش بوده، زندگى پرنشیب و فرازى را پشت دارد: او از یک خاستگاه ساده اجتماعى به اوج قدرت رسید. صدام نزد عمویش بزرگ شد. این عموى صدام نه تنها احساسات ناسیونالیستى و ستایش گونه خود نسبت به نازى هاى آلمان را به برادرزاده اش انتقال داد بلکه همین طور سرمشق بیرحمى هایش بود. کسى سراغ ندارد که صدام تربیتى دینى داشته باشد و اگر بعدها سخنانى مذهبى از زبانش جارى مى شد بیشتر جنبه مصلحت جویانه براى جلب افکار عمومى داشت. صدام زمانى گفت: موقعیت مومنان تثبیت خواهد شد و خدشه ناپذیر خواهد ماند. تجاوز به حقوق ایشان شکست خواهد خورد و روزى نو آغاز خواهد شد.
ولى صدام در واقع از طرفداران پروپا قرص ویسکى اسکاتلندى، سیگار کوبایى و مداحى براى خود بود.
وى براى رسیدن به اهدافش از هیچ جنایتى فروگذار نکرد و از قتل هیچکس ابا نداشت. در مسیر اوجگیرى وى به قله قدرت اجساد بر هم انباشته اند. از قتل یک کمونیست در تکریت و از بین بردن رقبایى که با او در یک جبهه بودند گرفته تا کشتار جمعى کمونیست ها، یهودى ها و افسرانى که به خشم او گرفتار شدند. حتى خویشان و دوستان نزدیک از او امان نداشتند هنگامى که مى گفت: «بهتر آنکه یک بیگناه را بکشیم تا یک گناهکار را زنده بگذاریم».
صدام در دوره نوجوانى در قاهره خصلت قلدرمآب خود را بروز داد و دبیرستان را با زورگویى اش به اتمام رساند. او با توسل به همین شیوه در بغداد به مدرکى دانشگاهى در رشته حقوق دست یافت و عنوان ژنرالى به خود داد بى آنکه در امتحان ورودى دانشکده نظام قبول شده باشد. با این حال همواره تاکید داشت که او خود در همه امور تصمیم خواهد گرفت و اجازه ابراز نظر را به آموختگان و نخبگان نمى داد.
صدام حسین بر اساس آموزه هاى استادانش چون هیتلر و استالین جامعه اى توتالیتر و تمامیت خواه بنا کرد و کنترل لجام گسیخته سازمان هاى امنیت را بر سراسر کشور حاکم ساخت و با فضاى رعب و وحشت به سرکوب مردم پرداخت بى آنکه کوچکترین انتقادى را برتابد. فرانسوى ها به او یارى کردند تا به مرزهاى دستیابى به بمب اتمى برسد، به احتمال آلمانى ها امکانات تسلیحات شیمیایى را برایش فراهم ساختند و از آمریکایى ها در جنگ علیه ایران کمک هاى بسیار دریافت کرد و از جمله اولین سلاح بیولوژیکش را. دراین باره هر دو طرف مایل به ابراز نظر نیستند هر چند هر دو طرف یکدیگر را به خباثت متهم مى کنند. صدام مى گوید: «خصلت مهاجم رهبرى کنونى آمریکا تنها یک دلیل دارد و آن تسلط بر جهان و منابع نفتى در خلیج فارس» است. با راى دیروز دادگاه اینکه به 11مورد پرونده دیگر علیه او از جمله پرونده کاربرد گازهاى شیمیایى علیه مردم بى دفاع حلبچه در کردستان عراق بتوان رسیدگى کرد، هنوز روشن نیست؛ زیرا که در همین پرونده اول، چوبه هاى دار از همین حالا سراغ او را مى گیرند.