نیلوفر قدیری
گروه بینالملل ـ کاندولیزا رایس وزیر خارجه آمریکا از دو روز پیش سفر خاورمیانهای را که از مدتها قبل رسانههای غربی درباره آن مانور میدادند شروع کرد. او در این سفر با پادشاه و مقامات عربستان سعودی و چند وزیر خارجه عربی دیگر دیدار و گفتگو خواهد کرد و بعد از آن در فلسطین با محمود عباس رئیس تشکیلات خودگردان و در اسرائیل با ایهود اولمرت نخست وزیر این رژیم دیدار میکند.
هدف اعلام شده او از این سفر ایجاد ائتلافی میان میانهرویهای منطقه است که به اعتقاد آمریکا مدتها پیش باید شکل میگرفت.
آمریکا قصد دارد با ایجاد این ائتلاف در واقع مقابل نیروهایی در خاورمیانه سدی محکم ایجاد کند که واشنگتن آنها را دشمن میداند. ایران و سوریه و جنبشهای آزادیبخش در لبنان و فلسطین از جمله این نیروها هستند.
درواقع رایس در ظاهر چنین وانمود میکند که بوش او را برای حل مناقشه میان اسرائیل و فلسطینیها به خاورمیانه فرستاده است. حتی نزدیکترین متحدان آمریکا در منطقه مانند عربستان نمیتوانند در برابر خشم مردم خود از حملات اسرائیل به لبنان تاب بیاورند و کاری نکنند.
اکنون سیدحسن نصرالله رهبر جنبش حزبالله لبنان به قهرمان اعراب تبدیل شده و محبوبیت بینظیری یافته است. برای این دولتها اکنون حمایت از سیاستهای آمریکا در قبال ایران و عراق در شرایطی که هیچ فشاری به اسرائیل وارد نشود بسیار دشوارتر از گذشته است. به همین دلیل رایس نخستین اظهار نظراتش را در ابتدای سفر خاورمیانهایاش به موضوع فلسطین اختصاص داد و در جده خواستار توقف درگیریها و کشمکشها میان فتح و حماس شد. اما از موضع قبلی دولت بوش در تحریم و به رسمیت نشناختن دولت حماس در فلسطین حتی یک گام هم عقب ننشست.
بنابراین میتوان گفت رایس در این سفر حرف تازهای ندارد و ابتکاری هم قرار نیست ارائه کند.
سعودالفیصل وزیر خارجه عربستان که به همراه هشت وزیر خارجه دیگر عرب دیشب در قاهره در نشستی با رایس شرکت کردند، پیش از این نشست به خبرنگاران گفت: امیدوار است حاصل این سفر احیای مذاکرات صلح میان اسرائیل و فلسطینیها باشد. اما سخنان رایس این امید را ناامید کرد.
در واشنگتن همه بر این نکته اتفاق نظر دارند که هر ابتکار عملی در ارتباط با موضوع فلسطین تا قبل از انتخابات ماه آینده آمریکا امکانپذیر نیست. تنها پیشنهادی که رایس از واشنگتن به خاورمیانه آورده است پول بیشتر به نهادهای تحت نظر دولت عباس برای دور نگه داشتن دست نهادها و وزارتخانههای تحت نظارت دولت حماس از این کمکهای مالی است. به این ترتیب رایس در بازگشت از این سفر بیش از آنکه راهحل در توشه داشته باشد پرسش و ابهام خواهد داشت.