بازی پیچیده طراحان جنگ در لبنان

سیدعماد حسینی
سقوط یک شیء آتشین از آسمان بیروت بار دیگر مسئله توازن قوا میان یک گروه شبه‌نظامی و ارتشی که خود را ابرقدرت منطقه می‌داند، به سطح آورد. اگرچه بعد از مدتی مسئله سقوط یک فروند جنگنده اف 16 از سوی دو طرف درگیری تکذیب شد، اما به هر شکل سقوط این شیء که گفته می‌شود یک بالن جاسوسی بوده و مجهز به دوربین‌هایی بود که به طور مستقیم و لحظه به لحظه حوادث و رخدادهای حومه جنوبی بیروت را برای اتاق عملیات حمله به لبنان در مقر ریاست ستاد ارتش اسرائیل ارسال می‌کرد، باعث شد تا کارشناسان نظامی از حتمی بودن در اختیار داشتن سامان های ضد هوایی توسط حزب‌الله خبر دهند. به اعتقاد این کارشناسان، حزب‌الله با توجه به اطلاعات خود از میزان قدرت نظامی اسرائیل همواره سعی دارد اینگونه وانمود کند که قدرتی کمتر از ارتش اسرائیل داشته و تمامی عملیات خود را با هدف بازدارندگی انجام می‌دهد و به هر شکل به دنبال آن است که حجم خسارات و تلفات وارد شده بر لبنان بیش از آنچه که اکنون است نشود و به اسرائیل بهانه‌ای برای افزایش حجم خرابی‌ها در لبنان ندهند. اما در سوی دیگر این درگیری اسرائیل قرار دارد. امروز در اسرائیل این سوال مطرح می شود که میلیاردها دلار هزینه‌ای که صرف تقویت سامانه‌های دفاعی اسرائیل دریافت شده کجا خرج شده است؟ براساس اطلاعاتی که برخی از مطبوعات اسرائیلی و عربی به چاپ رسانده‌اند اسرائیل در سال 1997 یک میلیارد و 800 میلیون دلار برای ساخت سامانه دفاع ضد موشکی از آمریکا دریافت کرده است. حتی ادعا شد که این سامانه که با اشعه لیزر هدایت می‌شود، در آزمایشی که در تابستان همان سال در صحرای نوادا انجام گرفت با موفقیت توانست موشک‌های کوچک کاتیوشا را سرنگون سازد. اما آنچه که مشاهده شد چیز دیگری بود، دیروز موشک‌های حزب‌الله تا شهر "عفوله"- شهری در چند کیلومتری جنوب حیفا- رسید. با رسیدن موشک‌های حزب‌الله به این شهر، حزب‌الله دو مسئله را ثابت کرد: یکی اینکه برد موشک‌هایش بیش از 45 کیلومتر است و از این رو گفته صاحبنظرانی تایید می‌شود که اعلام کرده‌اند حزب‌الله موشک‌هایی با برد 200 کیلومتر یعنی تا اقصی نقاط جنوب فلسطین اشغالی در اختیار دارد و می‌تواند شهری همانند "بئرالسبع" را مورد هدف قرار دهد. مسئله دوم که توسط رهبران حزب‌الله تاکید شد، این است که موشک های ضد موشک سامانه های دفاعی اسرائیل در آزمایش اصلی خود ناکام شدند. این سوال در میان صاحبنظران اسرائیلی و به خصوص آنانی که تا پیش از این خود را مخالف دولت اولمرت می دانستند و امروز به دلیل وضعیت جنگی در سنگر وی قرار گرفتند مطرح است که آیا واقعاً دولت های پیشین اسرائیل این مبلغ را که از آمریکا دریافت کردند صرف دفاع از اسرائیل شد؟ ناکامی اسرائیل تنها در نهاریا، طبریا، حیفا، عفوله و دیگر شهرهای شمالی فلسطین اشغالی رقم نخورد، بلکه مهمترین ضربه را حزب الله در مقابل سواحل لبنان بر پیکره ارتش اسرائیل وارد کرد. یک منبع آگاه در وزارت جنگ اسرائیل اعلام کرد اسرائیل ساعاتی پس از حمله به ناوشکن خود خبر غرق شدن کامل آن را منتشر کرد تا از احتمال حمله مردان قورباغه ای حزب الله به این ناوچه و برداشتن سیستم های دفاعی بسیار پیشرفته آن جلوگیری شود. به گفته یک کارشناس نظامی عرب، اگر واقعاً این سیستم ها بسیار پیشرفته هستند پس چگونه است که یک گروه شبه نظامی کوچک با امکانات کم موفق شد آن را برای مدت ها از دریا دور نگه دارد. اگر کمی به عقب بازگردیم، می توان گفت که حزب الله در توازن قدرت خود با اسرائیل گرچه خود سعی در عدم نمایان کردن آن دارد اما به هر شکل از زمان ربودن دو سرباز اسرائیلی تا دیروز که بالن جاسوسی را سرنگون کرد نشان داد که هنوز برگ های برنده زیادی دارد و قدرت و قوتش در مخفی نگه داشتن آن و عدم رو کردن تمامی برگ های بازی است. در حالی که اسرائیل به یک پیروزی سریع فکر می کند، تئوریسین های جنگ در حزب الله به دنبال یک جنگ فرسایشی هستند، زیرا حزب الله و اصولاً لبنان دیگر چیزی برای از دست دادن ندارند و اگر کارخانه تولید برق نیز توسط اسرائیل منهدم شود، دیگر این کشور عملاً به کشوری پاکباخته مبدل می شود.
یک ژنرال بازنشسته عرب در این رابطه معتقد است اصولاً از نظر نظامی فرودگاه بیروت حتی اگر مورد هدف قرار نمی گرفت عملاً بسته می شد، چون این فرودگاه برای استقبال از گردشگران خارجی ساخته شده و غیر از این استفاده چندانی ندارد. امروز (سه شنبه) هفتمین روز درگیری را پشت سر می گذاریم در حالی که چارچوب توازن قدرت بین حزب الله و اسرائیل و حد و مرز قدرت هر یک از دو طرف یا حداقل میزان قدرتی که هر یک به دنبال اعمال آن در صحنه رویارویی هستند، مشخص نشده است. هر دو طرف دست به اقدام زده و در همین حال اعلام می کنند هنوز قدرت اصلی آنها نمایان نشده است. شرط بندی اصلی سید حسن نصر الله روی جنگ زمینی است. مبارزان حزب الله لبنان سالهاست که خود را برای این رویارویی آماده کرده اند، زیرا به هر شکل مرگ برای حزب الله شهادت است اما سرباز و نظامی اسرائیلی چنین عقیده ای ندارد و حجم تلفات هر چه بالاتر برود (حال چه از طریق درگیری مستقیم و چه از طریق جنگ موشک ها) به ضرر اسرائیل خواهد بود.
این مسئله باعث شد تا اسرائیل از دیروز سیاست یکی به نعل و یکی به میخ را در پیش بگیرد؛ سیاستی که اصولاً آن را از یکشنبه آغاز کرد. یکی از سخنگویان وزارت خارجه اسرائیل در گفت و گویی با خبرنگاران اعلام کرد: مسوولان اسرائیلی بر این باورند که مشکل حزب الله راه حل نظامی ندارد و باید از راه های سیاسی و فشارهای دیپلماتیک آن را حل و فصل کرد.
اما آیا واقعاً این دیدگاه و نظر سیاستمداران اسرائیل است؟
نقش اروپاییان
در اینکه ایهود اولمرت خود را در جایگاه فردی می یابد که روی یک اسب بازنده شرط بندی کرده، شکی نیست، اما او به هر شکل به دنبال آبروی خویش است؛ آبروی داخلی و در عین حال حفظ پرستیژ اسرائیل در جهان.
این مهم ظاهراً به عهده کشورهای اروپایی افتاده است. اروپاییان چند صباحی است که خود را در جایگاه نماینده اجرایی سیاست های آمریکا در منطقه قرار داده اند و از پرونده اتمی ایران، تا مشکل فلسطین و اعمال حاکمیت امنیت در عراق و اکنون مسئله لبنان خود را به نمایندگی از سیاست های واشنگتن و یا شاید برای حفظ منافع خود وارد صحنه می کنند. پاریس با درس گرفتن از تجربه تلخ عراق، این بار به سرعت برای جمع آوری غنایم و به خصوص بازسازی آنچه که ماشین جنگی اسرائیل آن را تخریب کرده نخست وزیر خود را در بیروت یافت. امروز طرح اروپایی برای نجات اولمرت از بحران و لبنان از ویرانی هرچه بیشتر به تدریج مطرح می شود.
ابتکار آمریکا
البته در این میان آمریکا هم بیکار ننشسته است. دیروز فواد سنیوره نخست وزیر لبنان که به دلیل اجازه یافتن هواپیماهای غیرنظامی لبنان در خروج از بیروت به سفیر آمریکا در بیروت بدهکار بود، این خوبی وی را پاسخ داد و ترتیب دیدار وی را با نبیه بری تنها فرد لبنانی را که گفته می شود قادر به تاثیرگذاری بر سیدحسن نصرالله است، فراهم کرد. عین التینه مقر نبیه بری دیروز شاهد رایزنی های گسترده بود. ابتدا سنیوره پس از حدود دو ساعت گفت و گو موفق شد به نبیه بری بقبولاند که دیدار وی با سفیر آمریکا در بیروت آنچنان که وی فکر می کند از محرمات و یک گناه کبیره نیست و آنگاه طی تماس با سفارت آمریکا، سفیر آمریکا به سرعت خود را به جلسه آنها رساند اما سنیوره لحظاتی بعد این جلسه را ترک کرد تا پشت درهای بسته رئیس پارلمان لبنان که رهبر جنبش امل است با سفیر آمریکا به گفت و گو بنشیند.
به گفته صاحبنظران به طور حتم مسئله شرایط اسرائیل برای اعلام آتش بس و نیز شرایط حزب الله مطرح و دو طرف برای یافتن راه حل میانه و آبرومندی در این چارچوب به رایزنی پرداختند.