فرصت خدمت (بخش اول)

حجت‌الله کریمی
با پیروزی انقلاب اسلامی، نهضت اسلامی به سر منزل مقصود نزدیک شد، اما تا مقصد نهایی هنوز اندک فاصله ای باقی بود. مبارزات طولانی برای سرنگونی رژیم به ثمر نشسته و حکومت پهلوی در بهمن 1357 عملاساقط شد. اکنون زمان آن فرا رسیده بود تا نظم و نظامی نوین جایگزین رژیم بر افتاده پهلوی گردد.
امام خمینی (ره ) رهبر بلامنازع نهضت اسلامی، در روزهای منتهی به پیروزی انقلاب همواره در مقابل این پرسش که پس از پیروزی چه نظامی جایگزین رژیم سلطنتی خواهد شد؛ پاسخی صریح و قاطع داشتند؛ «جمهوری اسلامی»، در نظام بدیع پیشنهادی امام ملاک و معیار رای مردم و مکانیسم برقراری آن انتخابات بود. اما با توجه به شرایط حساس پس از پیروزی انقلاب اسلامی و عدم تشکیل و استقرار نهادهای قانونی جدید، برگزاری انتخابات مستلزم برقراری شرایط و آماده سازی نتیجه هایی بود. لذا جهت انجام این مهم امام با صدور فرمان تشکیل شورای انقلاب و دولت موقت برای ساماندهی امور کشور و آماده سازی زمینه ها و مقدمات اقدام نمودند. با تاکیدات امام (ره) و تلاش های نیروهای انقلابی اولین انتخابات پس از پیروزی انقلاب اسلامی در فروردین 1358 برگزار شد و اکثریت قریب به اتفاق مردم ایران به جمهوری اسلامی رای آری دادند بدین ترتیب نظام جمهوری اسلامی رسما تاسیس شد.
پس از استعفای بازرگان رئیس دولت موقت در 14 آبان 1358 و اداره امور کشور توسط شورای انقلاب سرانجام موعد برگزاری اولین انتخابات ریاست جمهوری در ایران فرا رسید.
اولین دوره انتخابات ریاست جمهوری از بسیاری جهات اهمیت و حساسیت بسیار زیادی داشت. زیرا این اولین بار بود که در تاریخ ایران مردم برای تعیین مهمترین مقام اجرایی کشور پای صندوق های رای می رفتند. توجه تمام دولت ها و رسانه های خارجی به ایران بود تا چهره اولین رئیس جمهوری اسلامی ایران مشخص شود.
با توصیه اکید امام به روحانیت مبنی بر عدم پذیرش مناصب اجرایی که بنا به مقتضیات اوایل انقلاب صورت گرفت حساسیت انتخابات اول بیش از پیش جلوه گر شد و کاندیداتوری نامزد مطرح حزب جمهوری اسلامی، شهید دکتر بهشتی عملامنتفی گردید. پس از آن نیز جلال الدین فارسی که به نظر می رسید رای بالایی کسب می کند به علت مسئله تابعیت، اصلیت غیرایرانی کنار گذاشته شد و رقابت های انتخاباتی وارد مرحله ای تازه ای شد.
در اولین دوره انتخابات ریاست جمهوری مجموعا 130 نفر برای انتخابات ثبت نام کرده بودند که از این تعداد نهایتا صلاحیت 24 نفر مورد تائید قرار گرفت. از جمله چهره های شناخته شده این دوره حسن حبیبی، ابوالحسن بنی صدر، سیداحمدمدنی، صادق طباطبایی، کاظم سامی، داریوش فروهر، صادق قطب زاده و محمد مکری بودند. از میان تائید صلاحیت شدگان پس از انصراف تعدادی از نامزدها نهایتا رقابت میان 8 نفر انجام شد.
روز برگزاری انتخابات پنجم اسفند 1358 بود. در این دوره تعداد کل واجدین شرایط رای دادن 20/857/391 بودند که از این تعداد 14/152/877 نفر در انتخابات روز پنجم اسفند شرکت کردند. پس از شمارش آرا ابوالحسن بنی صدر با کسب بیش از ده میلیون رای به عنوان اولین رئیس جمهور ایران انتخاب شد.
بنی صدر در خانواده ای روحانی به دنیا آمد، اما گرایشات به شدت ضد روحانیت داشت. تحصیلات عالیه خود را در فرانسه گذرانده و در رشته اقتصاد فارغ التحصیل شده بود. به همراه امام در بهمن 1357 به تهران آمد و پس از یک سلسله سخنرانی شهرت قابل توجهی کسب کرد. وی پس از به دست گیری امور کشور رویه ای تند در پیش گرفت و در مقابل نیروهای انقلابی قرار گرفت. به سازمان مجاهدین (منافقین) نزدیک شده و میدان فعالیت را برای فعالیت های ضد انقلابی آنان باز کرد. برخلاف خواسته امام هنگام تنفیذ حکم ریاست جمهوری اش مبنی بر عدم تفاوت رویه قبل و بعد از ریاست جمهوری، راهی غیر از راه امام و انقلاب در پیش گرفت.
سرانجام بنی صدر با تکروی ها، انحصارطلبی ها، قانون شکنی ها و اهمال در امور کشور از جمله مسئله جنگ، ابتدا در بیستم خرداد 1360 با فرمان امام (ره) از فرماندهی نیروهای مسلح عزل شد و روز سی ام خرداد نیز مجلس با 177 رای موافق، 10 رای ممتنع و تنها یک رای مخالف عدم کفایت سیاسی وی را تصویب نمود. بدین ترتیب ابوالحسن بنی صدر، اولین رئیس جمهور ایران در حالی که تنها هفده ماه عهده دار ریاست جمهوری کشور بود از این مقام برکنار شد.
در فاصله مابین برکناری بنی صدر تا انجام انتخابات دوم ریاست جمهوری، و تعیین رئیس جمهور، اداره امور کشور با شورای ریاست جمهوری سپری شد.
در دومین انتخابات ریاست جمهوری کشور، هفتاد و یک نامزد نام نویسی کردند اما رقابت اصلی میان سیدعلی اکبر پرورش، حبیب الله عسکراولادی، عباس شیبانی و محمدعلی رجایی بود که نتیجه شمارش آرا حکایت از پیروزی قاطع محمدعلی رجایی می کرد. رجایی با کسب 12/770/050 رای عنوان دومین رئیس جمهور اسلامی ایران را گرفت و کاندیداهای دیگر به ترتیب عباس شیبانی 658/498 رای، پرورش 339/646 رای و حبیب الله عسکراولادی 294/457 رای به دست آوردند.
در انتخابات دوم ریاست جمهوری از مجموع 22/439/930 نفر واجد شرایط رایدادن 14/573/803 نفر در انتخابات شرکت کردند. و در مجموع شهید رجایی با کسب 87/6 آرا به ریاست جمهوری برگزیده شد. وی در سال 1312 در قزوین متولد شد، و در سال 1327 به تهران مهاجرت و به علت مشکلات اقتصادی خانواده در بازار به کار پرداخته و تحصیلاتش را به صورت دوره های شبانه ادامه داده بود. پس از اخذ دیپلم مدتی به تدریس در مدارس شهرهای قزوین، بیجار و خوانسار اشتغال داشت. پس از انتقال به تهران در دانشسرای عالی به تدریس ادامه داد، و موفق به اخذ لیسانس شد و در ادامه تحصیل در رشته آمار درجه فوق لیسانس را اخذ کرد. با همکاری شهید باهنر و جلال الدین فارسی مدرسه دخترانه رفاه را بنیاد نهاد و در جریان مبارزه علیه رژیم طاغوت مدت ها در زندان به سر برد تا اینکه در روز عید غدیر سال 1357 از زندان آزاد شد. پس از انقلاب در کابینه دولت موقت به عنوان وزیر آموزش و پرورش فعالیت داشت و با انتخاب بنی صدر به ریاست جمهوری به نخست وزیری رسید و در 1359/5/29 کابینه اش را به مجلس معرفی کرد. از مهمترین وقایع دوران نخست وزیری ایشان سفر به نیویورک و ایراد سخنرانی معروف در 27 مهر 1359 بود.
شهید رجایی پس از انتخاب به عنوان ریاست جمهوری محمد جواد باهنر را به نخست وزیری انتخاب کرد و به همت این دو نیروی وفادار به امام و انقلاب دولتی مردمی و خدمتگزار تاسیس شد.
و در اندک زمانی که دولت در دست ایشان بود اقدمات بزرگی انجام شد که از آن جمله می توان از توقف پیشروی نیروهای عراق و انجام طرح های جهادی برای حمایت از اقشار محروم جامعه یاد کرد. وی سرانجام در جریان انفجار بمب در دفتر نخست وزیری در روز هشتم شهریور 1360 به همراه نخست وزیر و تعدادی از یارانش به شهادت رسید.
بنابراین دومین دوره ریاست جمهوری پس از انقلاب اسلامی بسیار پیش ازآنکه موعد قانونی آن به سر آید پایان یافت. در فاصله مابین شهادت شهید رجایی و برگزاری و انتخاب سومین رئیس جمهور آیت الله مهدوی کنی با تشکیل کابینه ای به اداره امور کشور پرداخت.
دوره سوم ریاست جمهوری از بسیاری جهات نقطه عطفی در تاریخ ادوار ریاست جمهوری در کشور می باشد. مهمترین ویژگی این دوره شرکت و پیروزی به روحانیت انتخابات بود. در این دوره که با حضور 46 داوطلب و شرکت 16/847/717 نفر از 22/439/930 نفر کل واجدین شرایط رای دادن در 10 مهر 1360 برگزار شد آیت الله خامنه ای با کسب 15/905/987 نفر یعنی 94/41 درصد کل آراء به عنوان سومین رئیس جمهوری اسلامی ایران و اولین رئیس جمهور روحانی برگزیده شد.
دوره چهارم انتخابات ریاست جمهوری نیز از این جهت که برای اولین بار دولتی که یک دوره بر سر کار بوده مجددا انتخاب می شود دوره ای خاص به شمار می رود. در این دوره در انتخاباتی که در تاریخ 25 مرداد 1364 برگزار شد، آیت الله خامنه ای با کسب 12/205/012 رای از مجموع 14/238/587 رای ماخوذه مجددا جهت تصدی ریاست جمهوری برگزیده شدند. واجدین شرایط رای دادن در این دوره 25/933/802 نفر بود. از اهم مسائل دوران ریاست جمهوری آیت الله خامنه ای می توان به تفوق بر نیروهای دشمن و آزادسازی مناطق اشغالی، ورود به خاک عراق و پایان جنگ تحمیلی، تثبیت نظام نوپای اسلامی و توجه جدی به محرومان و حفظ حداقل ها با توجه به شرایط بحران کشور در حال جنگ اشاره کرد.
مقام معظم رهبری در مورد کاندیداتوری و انتخاب به عنوان ریاست جمهوری دوره های سوم و چهارم می فرمایند: «من دو دوره به ریاست جمهوری انتخاب شدم. در هر دو دوره من قبول نمی کردم. در دوره اول من تازه از بیمارستان آمده بودم در عین حال دوستان گفتند اگر قبول نکنی این بار بر زمین می ماند، ناچار شدم قبول کردم. در دوره دوم هم که خود امام(ره) به من فرمودند که بر تو متعین است. من خدمت ایشان گفتم آقا قبول نمی کنم این دفعه دیگر من نمی آیم گفتند بر شما متعین است، یعنی واجب است. واجب کفایی نیست، متعینا بر شما واجب است، عینی است، اگر به من واجب عینی باشد از زیر هیچ باری دوش خود را خالی نمی کنم.»
از جمله وقایع مهم دوران ریاست جمهوری مقام معظم رهبری، سخنرانی ایشان در مجمع عمومی سازمان ملل متحد بود که ایشان با بیان قاطع و محکم و استدلالات منطقی به بیان مواضع جمهوری اسلامی ایران و طرح اندیشه الهی اسلام و ارمغان و ویژگی های بارز انقلاب اسلامی پرداختند. به طوری که خشم استکبار جهانی علی الخصوص نمایندگان رژیم صهیونیستی و آمریکا را برانگیختند.
با رحلت امام خمینی(ره) در چهار دهم خرداد 1360 و انتصاب حضرت آیت الله خامنه ای به رهبری باز هم انتخابات ریاست جمهوری مستلزم برگزاری زود هنگام شد.         ادامه دارد...