یکتا احمدى
پس از پیروزى آقاى خاتمى در دوم خرداد سال ۷۶ از سوى گروهى از فعالان سیاسى حامى او، جبهه مشارکت پایه گذارى شد.
شعارهاى تبلیغاتى آقاى خاتمى در انتخابات هفتم ریاست جمهورى و همچنین گفتمان غالب بعد از پیروزى وى در دوم خرداد مانند: توسعه سیاسى، جامعه مدنى و ... در تصمیم مؤسسان این حزب براى تسریع در تاسیس این حزب بسیار دخیل بود. عده اى از صاحب نظران در زمان ایجاد این حزب سیاسى، حزب مشارکت در دولت خاتمى را به مانند کارگزاران دولت هاشمى مى دانستند. دیرى نپایید که این گمان به حقیقت پیوست.
این حزب از ابتداى تاسیس، خود را مستقل از دولت و حاکمیت تعریف مى کرد و به این ترتیب سرنوشت خود را متمایز از احزابى که در شرایط شور و هیجان انقلابى و سیاسى بودند قلمداد مى کرد.
حزب مشارکت در نیمه راه ریاست آقاى خاتمى تاب نیاورد و ساز مخالفت سر داد و خود را لایه اصلى جریان اصلاحات تعریف کرد. برخى معتقدند که حزب مشارکت همواره تلاش داشته تا مانع اجراى نیات خیرخواهانه خاتمى و کروبى شود. به این ترتیب آنها از رهبران اصلاح طلب، کروبى و خاتمى فاصله مى گیرند و اعتقاد به تفسیر و تغییر قانون اساسى دارند. حزب مشارکت با کارنامه اى که دارد که عبارت است از عملکرد بدون پاسخگویى در قبال نهادهایى که در اختیار داشته اند و قادر به پاسخگویى و اداره کشور به نحو مطلوب نبوده اند و از طرفى دیگر ایدئولوژى حاکم بر حزب مشارکت مورد قبول نخبگان کشور نیست و ما در بدنه این حزب انشقاق و جدایى را شاهد هستیم، وجود اختلاف در درون حزب نیزبه صورت پیدا و پنهان منجر به اختلاف افکنى و چنددستگى در میان این حزب شد.
زمزمه هاى جدایى در این حزب از همان ابتداى تاسیس شنیده شد و به فاصله کوتاهى بسیارى از مؤسسان اولیه آن، ساز جدایى سردادند.بسیارى معتقدند این حزب با خطاها و بى برنامگى ها و موضع گیرى هاى نادرست خود موجب نوعى افراطى گرى و تندروى در بسیارى از مسائل شدند. گذشته از این ، بحث اجماع و ائتلاف بین اصلاح طلبان همچنان مساله اى است که مدت هاست بحث داغ رسانه هاست و در هر برهه ما شاهد انشقاق و سردادن ساز مخالفت در این حزب (مشارکت) بوده ایم. از بدو دوم خرداد ۷۶ تا به امروز هیچ گاه بحث اجماع کامل در میان طیف اصلاح طلب مطرح نبوده و به نظر مى رسد در آینده نیز این امکان وجود نخواهد داشت.
برخى معتقدند اجماع کامل اصلاح طلبان نه مطلوب است و نه مفید، اصلاح طلبان معتقدند با طیف هاى دیگر اصلاح طلب اختلافى ندارند و تنها وجه تمایز آنان افکار، عقاید و اختلاف سلایق است که موجب جدایى و یا تفرقه میان آنان شده است.
به نظر مى رسد فقدان استراتژى واحد و دیدگاه ها و سیاست هاى نزدیک به هم در نحوه اداره کشور در میان گروه هاى دوم خرداد و حزب مشارکت یکى ازمهم ترین دلایل عدم پیشرفت آنان در مقاطع مختلف بوده است.
با تمام این تفاصیل کمتر از ۲۵ روز دیگر به انتخابات دهمین دوره ریاست جمهورى مانده است. وضعیت سیاسى حاکم بر انتخابات و آرایش سیاسى احزاب و گروه ها در اردوگاه اصلاح طلبان حاکى از آن است که انشعابات و دو دستگى هایى در بین اصلاح طلبان صورت گرفته است که نشان مى دهد هیچ کدام از این دو گروه حاضر به عقب نشینى از موضع گیرى هاى خود نیستند. برخى از این تحولات بر پایه تغییر در تاکتیک ها و روش هاى حزبى و سر دادن شعارها و ارائه برنامه هاى طرح ریزى شده و هم ارائه آنها به مردم است. اصلاح طلبان به ۲ گروه حامیان کروبى و میرحسین موسوى تقسیم شده اند. جبهه مشارکت و سازمان مجاهدین با حمایت از کاندیداتورى مهندس میرحسین موسوى در واقع عدم حمایت خود را از شیخ اصلاحات اعلام داشته اند. یک عضو شوراى مرکزى حزب اعتماد ملى معتقد است که علت حمایت نکردن برخى از احزاب از کروبى به آن دلیل است که ایشان به آنان قبل از اینکه سهم خواهى شان را بازگو کنند گفته بود که نزد وى هیچ جایگاهى ندارند.
این در حالى است که دبیر کل حزب مشارکت اعلام مى دارد که خواستار اجماع کاندیداهاى اصلاح طلب است و معتقدند که فردى که راى آورى کمترى در انتخابات خواهد داشت کناره گیرى کند. میرحسین نیز با رد کناره گیرى خود به نفع کروبى ارتباط خود با گروه هایى از جمله جبهه مشارکت و سازمان مجاهدین را بهترین ارتباط مى خواند، با توجه به این نکته که جبهه مشارکت هیچ همگونى و همسانى فکرى با مهندس موسوى ندارند و حتى در بسیارى از موارد اختلاف سلیقه دارند اما آنها به این نتیجه رسیده اند که در سایه او بهتر مى توانند به مقاصدشان برسند. برخى معتقدند علت این امر موضع گیرى و انتقاد آقاى کروبى و مقصر دانستن آنها در شکست اصلاحات است به همین دلیل آنها از کاندیداتورى میرحسین موسوى حمایت مى کنند ولى برخى از اصلاح طلبان با گرایش به سمت کروبى این روند را تغییر داده اند. عده اى نیز علت نزول آراى موسوى را شفاف مطرح نکردن برنامه هاى آقاى موسوى مى دانند و همین مساله باعث شده عده اى از اصلاح طلبان در حمایت و یا عدم حمایت از میرحسین موسوى مردد بمانند این در حالى است که آقاى خاتمى تاکید فراوانى در رسیدن اصلاح طلبان به کاندیداى مشترک براى پیروزى در انتخابات ریاست جمهورى دارد. وى یکى از دلایل کناره گیرى از عرصه انتخابات را پرهیز از پراکندگى آراء عنوان کرد. خاتمى وحدت و تجمع آراء را از اینکه چه کسى روى کار باشد مهمتر دانسته اما با این حال گمان نمى رود که هیچ یک از کاندیداهاى اردوگاه اصلاح طلبان براى تجمع آراء و ایجاد وحدت و رفاه به نفع دیگرى کنار روند.
به نظر مى رسد آینده جبهه اصلاحات با ابهامات و چالش هاى فراوانى رو به رو خواهد بود.