اخیرا در دبى اعلام شد که کنسرسیومى از شرکت هاى اروپایى و امارات عربى براى انتقال گاز امارات و کردستان عراق به اروپا همکارى مى کنند. صدور گاز منطقه شمال عراق به اروپا، در واقع عملى کردن نخستین فاز خط لوله ناباکو خواهد بود که گاز کشورهاى آسیاى میانه و خاورمیانه را از طریق ترکیه به اروپا انتقال خواهد داد. با توجه به اینکه در حال حاضر ۲۵ درصد گاز مصرفى اروپا از جانب روسیه تامین مى شود ایجاد و به راه افتادن خط لوله گاز موسوم به لوله ناباکو، به اروپا فرصت خواهد داد که خود را از دایره نفوذ روسیه دور سازد و از اتکا خود به مسکو بکاهد. به گزارش ایراس، منصور کشفى، استاد دانشگاه و کارشناس امور انرژى جهانى در ایالت تگزاس آمریکا مى گوید که پروژه ناباکو رفته رفته به واقعیت مى پیوندد. وى مى گوید: «در هفته گذشته کنفرانسى با حضور کشورهاى عضو کنسرسیوم خط لوله ناباکو در مرکز جمهورى چک در شهر پراگ برگزار شد و بالاخره بعد از مدت هاى طولانى، توافقى بین اتحادیه اروپا و رئیس جمهور ترکیه، عبدالله گل، بدست آمد و به این ترتیب توافق شد که تمام کلیت آغاز به کار این خط لوله در روز۲۵ ماه جون در آنکارا امضا شود.» ولى پیامد دیگر این رویداد، نزدیکى ترکیه به کردهاى شمال عراق خواهد بود که آرامش و ثبات را در منطقه اى نوید مى دهد که سال ها موجب دردسر آنکارا شده بود. وى این نکته را بسیار با اهمیت تلقى مى کند. کشفى مى گوید: «ترکیه سعى مى کند که به گاز خاورمیانه، دریاى مازندران و آسیاى مرکزى دسترسى داشته باشد از طریق همین خط لوله. این کشور بسیار فعال شده است.
آقاى احمد داود اوغلو، وزیر خارجه ترکیه نه تنها بین سوریه و اسرئیل میانجیگرى مى کند بلکه با تعجب، خواهان گفت وگو و دیالوگ با کردهاى شمال عراق شده است. یعنى اینکه گاز عراق هم به خط لوله ناباکو وصل شود.» روسیه اما مخالف راه اندازى خط ناباکوست و بر آن است که خط لوله رقیبى ایجاد کند. مسکو، واشنگتن را ملامت مى کند که همکارى اقمار پیشین اتحادیه شوروى را در اروپا و آسیاى میانه را براى ایجاد خط لوله ناباکو جلب کرده است. روسیه علاوه بر صدور یک چهارم گاز مصرفى اروپا ، یک سوم گاز وارداتى ترکیه را نیز تامین مى کند و قرارداد ۲۶ ساله آن در سال ۲۰۱۲ میلادى یعنى کمتر از سه سال دیگر به پایان مى رسد. نشست طراحان و مجریان ناباکو در آغاز سال میلادى جارى در بوداپست مجارستان؛ روساى بانک هاى اروپایى و مقام هاى بلندپایه مصر، آذربایجان، جمهورى چک، مجارستان و اتریش. روز شنبه ترکیه و روسیه توافق تازه اى در زمینه تمدید این قرارداد اعلام کردند. با این حال آنکارا نیز همانند اروپا مى کوشد که منابع واردات گاز مورد نیاز خود را تنوع ببخشد و در این مورد ایجاد خط لوله ناباکو را بهترین فرصت یافته است. کشفى در توضیح این تلاش هاى ترکیه مى گوید: «در ۱۰ سال گذشته کشور ترکیه حدود شش تا هشت درصد سالیانه به نیاز مصرف گازش اضافه شده است. شبکه گازرسانى کشور ترکیه از سال ۲۰۰۲ یعنى از حدود هفت سال پیش از نه شهر به ۶۳ شهر افزایش پیدا کرده است. بنابر این ترکیه از این مسأله استفاده مى کند و گاز داخلیش را تامین مى کند تا اتکایى هم به روسیه نداشته باشد.
با این که تمام سیاست اروپا منجمله ترکیه این است که اتکا به یک منبع تنها- روسیه نداشته باشد.» علاوه بر گاز کشورهاى آسیاى میانه و کردستان عراق، دامنه عملیات گازرسانى به خط لوله ناباکو را از امارات متحده عربى در خلیج فارس تا کشور مصر در شمال آفریقا گسترش داده است. اما در پروژه خط لوله گاز ناباکو که به طول سه هزار و ۳۰۰ کیلومتر از ترکیه تا اروپاى مرکزى امتداد خواهد یافت، هیچگونه سهمى به ایران واگذار نشده است. ایران مدت ها است که اشتیاق خود را براى ایفا یک نقش اصلى در بازار بزرگ صادرات گاز ابراز کرده است و همواره به پیوستن به پروژه ناباکو ابراز علاقه کرده است. ولى در کنفرانس اخیر پراگ از تهران دعوت نشده بود. منصور کشفى مى گوید: «با وجود اینکه کشور ما بعد از روسیه دومین ذخایر گاز دنیا را دارد اما در این برنامه دعوت نشده بود و این به این معنا است که کشورهاى آسیاى مرکزى، دریاى مازندران، اعراب و کشورهاى عربى تولید کننده گاز و حتى مصر که بناست به خط لوله ناباکو وصل شوند دعوت شده بود و [به آن ها] گازرسانى خواهد شد به غیر از ایران.»
با توجه به رویدادهاى زمستان سال گذشته قطع ناگهانى گاز روسیه به اوکراین و طبیعتا کاهش فشار گاز صادراتى به اروپا- سران اروپایى اعتماد خود را به روسیه به عنوان یک صادر کننده مطمئن گاز کم و بیش از دست داده اند. از طرف دیگر- به دنبال تحریم هاى آمریکا- بسیارى از شرکت هاى اروپایى از سرمایه گذارى در بخش انرژى ایران نیز صرف نظر کرده اند. کنفرانس پراگ در آخرین روزهاى ماه اردیبهشت، نشان داد که احداث خط لوله ناباکو چند قدمى به واقعیت نزدیک تر شده است و تا آن جایى که از حضور میهمانان بر مى آید، ایران از ایفاى نقشى در پروژه ناباکو همچنان بى بهره است.