روسیه و آمریکا که برای انعقاد توافقنامه جدید خلع سلاح هسته ای برای جایگزینی پیمان کنونی موسوم به مذاکرات کاهش تسلیحات راهبردی ( استارت) تحت فشارند، هفته جاری گفت وگوهایی را آغاز میکنند که به گفته کارشناسان، برای امنیت جهان پیامدهای بسیار مهمی خواهد داشت.
به گزارش خبرگزاری فرانسه از مسکو، برگزاری این مذاکرات ، نشان از احیای روندی دارد که در سال(1348 ۱۹۶۹ه.ش ) در اوج جنگ سرد آغاز شد و یکی از مولفههای محوری تمایل باراک اوباما برای بهبود روابط تیره و سرد با روسیه است.
براساس این گزارش، رز گاتمولر دستیار وزارت خارجه آمریکا و آناتولی آنتونوف رئیس دپارتمان امنیت و خلع سلاح وزارت خارجه روسیه ریاست هیاتهای آمریکایی و روسی را در مذاکرات مقدماتی دو روزهای به عهده دارند که از سه شنبه جاری آغاز میشود.
هرچند هیاتهای آمریکا و روسیه ماه گذشته در رم درباره مسایل فنی توافقنامه جدید خلع سلاح هستهای گفت وگو کردند اما، به اعتقاد مقامهای دو طرف، مذاکرات مسکو ، نشان از شروع رسمی این روند دارد.
با وجود اختلاف نظر روسیه و آمریکا در رابطه با میزان، ماهیت و هدف زرادخانههای هستهای و سیستمهای تسلیحات راهبردی شان ، دو کشور اخیرا خاطر نشان کردند که خواست و اراده سیاسی بر اختلاف نظرهای کنونی فائق خواهد آمد.
سرگئی لاوروف وزیر خارجه روسیه هفته گذشته پس از دیدار با هیلاری کلینتون همتای آمریکاییاش در واشنگتن ، از وجود فرصتهای خوب برای نزدیکتر کردن مواضع دو طرف و دست یابی به توافق سخن گفت.
پس از آنکه کاخ سفید اعلام کردباراک اوباما رییس جمهوری، در ژ 6 ژوئیه 15 تیر برای شرکت در نشستی با حضور دمیتری مدودف رئیس جمهوری روسیه و گفت وگو درباره کاهش زرادخانههای تسلیحات هستهای و سایر چالشهای امنیتی به مسکو سفر خواهد کرد، جو فشار بر این مذاکرات پر رنگ و برجسته شد.
در بیانیه کاخ سفید آمده است که این نشست فرصتی را برای تعامل جدی و عمیق آمریکا و روسیه در زمینه کاهش تسلیحات هستهای ، همکاری در زمینه منع گسترش تسلیحات کشتار جمعی ، یافتن راههای همکاری در زمینه دفاع موشکی ، شناسایی تهدیدها و چالشهای امنیتی دو طرف فراهم میکند.
ه.ش مهلت توافقنامه موسوم به استارت 1370دسامبر(1991) سال جاری که دو کشور آن را تصویب و اجرایی کرده اند، در به پایان میرسد اما، تا کنون مذاکرات چندانی در زمینه آنچه دو طرف باید در آینده انجام دهند، صورت نگرفته است.
شمار کلاهکهای هسته ای، شمول یا عدم شمول این معاهده به سامانههای پرتابگری مانند بمب افکنها و موشک ها، رویههای راست آزمایی و تبادل اطلاعات و اعتمادسازی ، از جمله مسایل مورد اختلاف در مذاکرات مربوط به توافقنامه جدید است اما، با وجود مشکلات فنی و زمان بندی دشوار این مذاکرات ، تضمین برگزاری آن ، ریشه در منافع ملی دو طرف دارد و به نتیجه رسیدن آن از منظر جهانی ، پیشرفتی مهم و هدفمند تلقی خواهد شد.
قالب و شکل این مذاکرات ، نشان از تساوی و برابری راهبردی روسیه در برابر آمریکا دارد ، موضوعی که به گفته دیپلمات ها، اهمیت زیادی برای مسکو دارد که درصدد احیای پرستیژ جهانی است که قبل از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در سال 1370 ه.ش 1991 از آن برخوردار بود.
در مجموع ، بازگشت به تعامل مستقیم با مسکو در زمینه موضوعی که از اهمیت بینالمللی برخوردار است ، به رفع این پیش بینیها که واشنگتن به طور یک جانبه عمل میکند ، کمک و همکاری با روسیه را در سایر مسایل هموار میکند براساس این گزارش، صرف نظر از مساله تحدید تسلیحات هستهای که در گزارش اوایل ماه جاری یک گروه سیاستگذاری بلند پایه در واشنگتن به آن اشاره شده است، آمریکا بنا به دلایل دیگر باید مذاکرات خلع سلاح را با روسیه آغاز کند.
طبق اعلام کمیسیون موضع راهبردی کنگره آمریکا تحت ریاست ویلیام پری وزیر سابق دفاع این کشور ، به نظر میرسد زمان احیای کنترل تسلیحاتی با روسیه فرا رسیده است.
به گفته این کمیسیون ، آمریکا در راستای حمایت از منافع کنترل تسلیحاتی خود و در کل، به نفع ثبات راهبردی باید مذاکرات جامع تر و بلندپروازنه تری را با روسیه و دیگران تعقیب و پیگیری کند.
ولادیمیر دورکین ژنرال بازنشسته اتحاد جماهیر شوروی سابق که در مذاکرات تحدید تسلیحات راهبردی (سالت) در دهه ۱۹۷۰و استارت در دهه ۱۹۸۰حضور داشت ، برگزاری دور جدید مذاکرات روسیه و آمریکا را بسیار با اهمیت دانست و گفت: موضوع صرفا به شمار تسلیحات محدود نیست بلکه خود این روند ، حایز اهمیت است ، زیرا در زمان حاضر، ایده خلع سلاح هستهای چندان مطرح نیست.
معاهده استارت جایگزین سالت ۲شد که در دهه ۱۹۷۰بین آمریکا و شوروی امضا شد. استارت خواستار کاهش زرادخانه هستهای راهبردی آمریکا از ۹هزار و ۹۸۶کلاهک به ۸هزار و ۵۵۶کلاهک و کاهش زرادخانه روسیه از ۱۰هزار و ۲۳۷ کلاهک به . ۶هزار و ۴۴۹کلاهک در یک جدول زمانی ۷ساله بود