انتشار اولین شماره
نخستین بار، در اتاق کوچک عمارتی کهنه در خیابان علاءالدوله (فردوسی امروزی)، دفتری با نام دفتر "اطّلاعات" توسط عباس مسعودی دایر شد که کارش تهیه و تنظیم خبرهای سیاسی و حوادث روز، برای نشریههای گوناگون آن دوران بود. در سال 1305 و 3 سال بعد از تأسیس دفتر اطّلاعات، سرپرست آن از وزارت معارف ستاد دریافت امتیاز تأسیس روزنامه شد و چنین بود که با گرفتن این مجوز، نخستین شماره روزنامه اطّلاعات در 19 تیرماه 1305 انتشار یافت. انتشار اطلاعات در آغاز فقط 2 صفحه را دربرمیگرفت و تیراژ آن 500 نسخه بود؛ با این حال، به صورت منظم منتشر نمیشد. اعضای کادر آن نیز به جز سرپرست و مدیر روزنامه، فقط دو نفر بودند. امّا به تدریج این مرکز گسترش یافت و با گذشت زمان، محدوده کارش از انتشار یک روزنامه بسیار فراتر رفت تا آن حد که به صورت یکی از بزرگترین مؤسسههای فرهنگی خاورمیانه درآمد، مؤسسهای با نشریههای گوناگون که نام آنها و تاریخ انتشار هر یک به شرحی است که اینک میخوانید:
ژورنال دو تهران (نشریه فرانسویزبان) در 24/12/1313
اطّلاعات هفتگی (هفتهنامه اجتماعی) در 1/1/1320
اطلاعات هوایی در 26/3/1327
تهران ژورنال (نشریه انگلیسی زبان) در 31/2/1333
اطّلاعات بانوان در 12/1/1335
اطّلاعات دختران و پسران در دیماه 1340
اطّلاعات سالیانه در 1338
الآخاء (نشریه عربی زبان) در 9/7/1339
جوانان امروز در 1/7/1345
دنیای ورزش در 14/6/1349
هرچند بیشتر این نشریهها به اقتضای سیاستهای کلی تحمیل شده در آن دوران، آمیزهای از مطالب اجتماعی داستانها و تصاویر غالباً مبتذل و در خط فرهنگ رایج در آن عصر بودند، اما این مؤسسه به سبب گستردگی و تنوع فعالیتهای مطبوعاتیاش به هرحال بزرگترین مؤسسه مطبوعاتی کشور به شمار میآمد.
با پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی، مؤسسههای اطّلاعات و کیهان براساس حکم دادستانی انقلاب مصادره شدند و در اختیار بنیاد مستضعفان قرار گرفتند؛ سپس از اوائل سال 1359، به تدریج نمایندگانی از سوی امام خمینی برای اداره این دو مؤسسه بزرگ مطبوعاتی منصوب شدند و از این مقطع دوره حساس پیرایش و تصفیه و سالمسازی و تحوّل کیفی این مؤسسه بزرگ آغاز شد که خود کار سترگ و حسّاسی بود.
در آن سالها، مؤسسه اطلاعات به رغم گستردگی بسیار، رویاروی مسائل و مشکلات اقتصادی گوناگون، پیچیده و فزایندهای بود که بسیاری از آنها برجامانده از دوران گذشته بود؛ از این رو، از دوجنبه میبایست تحت کنترل و نظارت قرار میگرفت و حمایت میشد؛ نخست، ضرورت حمایت مالی از مؤسسه مطرح بود، زیرا، از یک سو بدهیهای بسیار داشت و از سوی دیگر، بیشتر ماشینها و دستگاههای تأسیسات گوناگون آن فرسوده و قدیمی بودند و برخی نیز "از رده خارج شده" به شمار میآمدند.
جنبه دیگر، کنترل و حمایت فکری و تصفیه درونی، به موازات کادرسازی و هماهنگ ساختن آن با هدفها و آرمانهای انقلاب شکوهمندی بود که برپایه ارزشهای مقدّس اسلامی استقرار یافته است؛ حال آنکه بیشتر نشریههای مؤسسه در جریان تحولات دوران انقلاب تعطیل شده بودند و فقط نشریههای اطلاعات هفتگی، جوانان، دنیای ورزش و اطلاعات بانوان منتشر میشدند؛ آنهم با تیراژ اندک؛ زیرا تیراژ بیشتر آنها به سبب دگرگونیهایی که گفته شد، بسیار پایین آمده بود.
چنین بود که پروژه عظیمی برای احداث مجموعه ساختمانهای جدید مؤسسه اطلاعات در خیابان میرداماد، تقاطع بزرگراه شهید حقّانی و خیابان نفت جنوبی، به اجراء در آمد؛ مجموعه ساختمانهایی که بیش از 50 هزار مترمربع زیربنا دارد و در زمینی به وسعت 17 هزار مترمربع احداث شده است.
این مجموعه عظیم دربرگیرنده این ساختمانهاست: ساختمان چاپخانه که 7 طبقه صنعتی دارد؛ ساختمان انبار و توزیع که دربرگیرنده 5/4 طبقه صنعتی و بام آن جایگاه فرود هلیکوپتر است و ساختمان برج اداری که بلندترین بنای مؤسسه اطلاعات است و 17 طبقه اداری دارد.
همه این ساختمانها با بالاترین استانداردهای فنی و سازه احداث شدهاند؛ به گونهای که در برابر زلزلهای با قدرت 8 درجه ریشتر، تاب مقاومت دارند.
با اجرای این طرحها و برنامههای فراگیر و گسترده و نیز با تدوین و کاربرد سیاستهای فرهنگی و مطبوعاتی همسو با هدفها و سیاستهای کلان نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران، مؤسسه اطلاعات اکنون از هر نظر بزرگترین مؤسسه مطبوعاتی کشور شناخته میشود.
در تأیید این سخن، آقای سیدمحمدخاتمی، رئیسجمهوری، در مراسم آغاز عملیات اجرایی احداث مجموعه ساختمانهای جدید مؤسسه اطلاعات که در نخستین روز بهمن ماه سال 1371 و همزمان با سالروز بعثت پیامبر گرامی اسلام برگزار شد، خاطرنشان ساخت که تمام تلاش و آثار مؤسسه اطلاعات، پس از پیروزی انقلاب اسلامی نشان میدهد که سه اصل راهبردی و استراتژیک در سیاستهای این مؤسسه مدنظر بوده است؛ این اصول عبارتند از: (1) تعهد به آرمانها و اصول و معیارهای انقلابی، (2) تعهد به اندیشه و آزادی اندیشه در درون نظام مقدس جمهوری اسلامی و (3) تعهد نسبت به حیثیت افرادی که در این نظام زندگی میکنند.
هشت سال پس از آن آقای رئیسجمهوری در مراسم گشایش این مجموعه و بهرهبرداری از ساختمانهای جدید اطلاعات که در سوم آبان ماه 1379 و همزمان با سالروز بعثت پیامبر اکرم در سالن آمفی تئاتر مؤسسه برگزار شد، گفت: برای همه کسانی که تلاش کردند و زحمت کشیدند تا این مؤسسه خوب به صورت امروز شروع به کار کند، آرزوی موفقیت دارم.
گفتنی است که سالن آمفی تئاتر مؤسسه اطلاعات 500 نفر گنجایش دارد و مجهز به سیستمهای پخش فیلم، صدا و نور است.
در این مراسم باشکوه که شخصیتهای برجسته نظام، از جمله رئیس دفتر مقام معظم رهبری، تنی چند از وزراء و نمایندگان مجلس شورای اسلامی نیز حضور داشتند، پس از اجرای موسیقی زنده توسط گروه 61 نفره ارکستر ملی به رهبری استاد فخرالدینی و پیش از سخنرانی رئیسجمهوری وقت جناب حجتالاسلام و المسلمین سیدمحمد خاتمی، سرپرست مؤسسه اطلاعات طی سخنانی با ذکر اسامی 4 مدیری که تقریباً در مدت 20 سال ریاست وی در مؤسسه اطلاعات عهدهدار مدیریت اجرایی بودهاند، از آنان و از پرسنل زحمتکش مؤسسه وهمه مسئولان کشور، بویژه آقای هاشمی رفسنجانی و شهردار وقت شهر تهران در آن زمان، تشکر کرد.
پرسنلی که همزمان با انجام این پروژه چند میلیاردی مؤسسه اطلاعات، مشکل مسکن صددرصد آنان را با اعطای وام بدون بهره یا تحویل دادن واحدهای مسکونی تکمیل شده، به صورت قیمت تمام شده و از دم قسط و بدون بهره، حل کردند و به این ترتیب، مؤسسه اطلاعات با گذر از سختیها و مشکلات بسیار مالی در دهههای 60 و 70 توانست از مؤسسهای که در زمان پیروزی انقلاب اسلامی فقط نام و امتیاز آن باقی مانده بود، به مؤسسهای بزرگ و توانمند تبدیل شود؛ چرا که بدهیهای معوق آن به بانکها و شرکتهای بیمه بیش از ارزش اموال به جای مانده از آن بود، اما با راهاندازی ساختمان جدید و خرید و نصب و راهاندازی دو ماشین عظیم چاپ رول برای روزنامه، مجلات و کتاب و کاربرد سیستم کامپیوتری و مکانیزه توزیع و طراحی و خرید تجهیزات عظیم تأسیسات برای سیستم هوای خاص ماشینآلات و ساختمانهای خود و همچنین طراحی و اجرای سیستمهای کامپیوتری مدرن در بخشهای گیرنده خبر، عکس، طراحی، حروفچینی، صفحهبندی، خروجیهای فیلم و زینک و چاپ، مؤسسه اطلاعات همچنان بهعنوان بزرگترین مؤسسه مطبوعاتی کشور درخدمت رشد و اعتلای اهداف مقدس نظام جمهوری اسلامی قرار گرفت.
"اطلاعات" در حدیث دیگران
هر سال، حضور در جشنواره مطبوعات فرصت مناسب و ذیقیمتی است تا دستاندرکاران موسسه اطلاعات از نزدیک با نظرات، انتقادات و پیشنهادهای بخشی از خوانندگان روزنامه اطلاعات و سایر نشریات وابسته به آن آشنایی بیشتر پیدا کنند. امسال نیز "دفتر یادداشتنویسی" روزنامه اطلاعات در سیزدهمین دوره از جشنواره فرهنگی مطبوعات، برخوردار از نظرات عزیزان و سرورانی گردید که در این مجال اندک و به مناسبت پایان هشتادمین سال انتشار روزنامه اطلاعات، بخشی از این دستنوشتههای خواندنی را از نظر میگذرانیم:
روزنامه شما از جهاتی با تمامی روزنامههای موجود فرق دارد که باعث جلب نظر مخاطب میشود. اول اینکه اسم روزنامه شما بسیار با مسماست. "اطلاعات" هم نام خوبی است برای یک روزنامه و هم خیلی با محتوای روزنامه شما همخوانی دارد که به معنای واقعی کلمه شامل "اخبار" و "اطلاعات" مورد نیاز خواننده است.
روزنامه اطلاعات از معدود روزنامهها و نشریاتی است که اعصاب خردکن نیستند و شاید هم همین ویژگیها باعث تداوم حیات آن شده است.
ضمیمه روزنامه واقعاً عالی است و من هر روز ابتدا صفحه آخر (زندگی) ضمیمه را میخوانم و سپس فرم وسط و صفحات دیگر شامل جدول و مطالب فرهنگی و...
به هر حال، در یک کلام، روزنامهای خوب و قابل اعتماد دارید؛ اما فکر نمیکنید بعد از گذشت هشتاد سال، یک مقداری تغییر در آن لازم باشد که اطرافیان به من 17 ساله نگویند که: "بچه! مگه تو پیرمردی که اطلاعات میخوانی؟"!
(امضاء محفوظ)
ضمن تشکر از فعالیتهای شما امیدوارم در ثبت و بازنویسی تاریخ معاصر ایران موفق باشید.
(مهدی امینی)
از زحمات بیوقفه شما متشکرم و خواهش میکنم درباره استانهای دیگر مثل کردستان و سیستان و بلوچستان هم مطلب بنویسید.
(فیصل دوست - کردستان)
مجله Revue de Teheranتهران تنها مجله موجود ایران به زبان فرانسه است که ماهانه آن را مطالعه میکنم و جداً جای آن در بین مجلات خارجی خالی بود. با این حال مجله در همه جا در دسترس نیست؛ مثلاً در فرودگاهها و حتی در سالن ترمینال خارجی، این مجله را نمیشناسند. بسیاری از روزنامهفروشیها آن را ندارند و به نظر میرسد که برای توزیع آن در کل شهرهای کشور باید اقدامات لازم و بهتری صورت بگیرد.
(اسلامی، رئیس هیات تحریریه مجله ارتباط موفق)
از این که تاریخ و هنر و فرهنگ ایرانی را بر روی چشمها نگاه میدارید، سپاسگزارم.
(یک دانشجو)
اطلاعات با اینکه 80 سال از عمرش سپری میشود، اما هنوز هیچگونه تغییری در کمیت و کیفیت خود نداده است. قطع بزرگ، مطالب فشرده، صفحهبندی کهنه و فرسوده و... در صورتی که شایسته روزنامه اطلاعات است تا در خود تغییر و تحولی ایجاد کند.
(امضا محفوظ)
روزنامه و موسسه اطلاعات یکی از موسسات بنیادی و فرهنگی ایران است که همیشه به آن افتخار میکنم.
(عبیدی)
روزنامه اطلاعات در سالهای قبل در انتهای آخر هر سال به مشترکان خود هدایایی از جمله تقویم و کارت پستال میداد، اما متاسفانه این سنت حسنه، چند وقتی است که قطع شده است.
(آقا ولی)
پیشنهاد میکنم در سایت اطلاعات، کمی بیشتر به باز بودن سیستم و کاربرپسند بودن آن توجه شود. خوب است کمتر به صورت pgp مطالب کار شوند تا مردم بتوانند به صورت فرم موضوعی مطالب را جستجو کنند.
در صورت امکان خواهشمندم ضمیمه پنجشنبههای روزنامه اطلاعات ویژه هشتادمین سالگرد به صورت مجلد منتشر و در اختیار علاقهمندان قرار گیرد.
(امضا محفوظ)
اتفاقاً همین کار هم دارد میشود. منتظر کتاب سال اطلاعات باشید.
مطالب ضمیمه اطلاعات خوب است ولی حوادث آن کمتر شده و کمتر به تحلیل اخبار سیاسی روز در کشور میپردازید و محتاط عمل میکنید. گزارشهای صفحه داخلی هیجانی نیست.
(امضا محفوظ)
از خدمات سازنده و آگاهی بخش روزنامه اطلاعات، علیالخصوص "اطلاعات هفتگی" تشکر میکنم.
(ولیالله رضی)
اولین خبر افتتاح "کافه تیتر" را روزنامه اطلاعات چاپ کرد. ممنونیم و به امید دیدار در کافه!
(جمعی از کافه تیتریها)
روزنامه اطلاعات یکی از قدیمیترین نشریات حال حاضر کشور است و خیلی دقیق و موشکافانه، وقایع و حوادث روز کشور و خارج از کشور را به اطلاع مردم میرساند که جای بسی شکر دارد. از اینکه اخبار جامعه کارگری، به خصوص روز جهانی کار و کارگر، را در صفحه اول با عکس و خبر انعکاس دادید بینهایت ممنونیم؛ در حالی که بعضی از مطبوعات دولتی یا خصوصی، انعکاسی در این حد نداشتند یا کمرنگ بود.
(عباس کریمی)
چرا دیسکهای سال 50 روزنامه در معرض فروش قرار نمیگیرد؟
(یکی از خوانندگان روزنامه)
اطلاعات یعنی کودکی، نوجوانی و جوانی، و اکنون ورود به میان سالی. رویه اعتدال طلبانهتان شما را زبانزد خاص و عام کرده است.
(امضا محفوظ)
این جانب به عنوان یک نویسنده و مورخ از مطالعه مطالب پرنغز روزنامه وزین شما نهایت استفاده را میکنم و معتقدم که برای سایر طالبان آن نیز مفید و موثر است.
(امیر حشمت رحیمی بویراحمدی)
قسمت اقتصادی روزنامه که هر روز در چندین صفحه انتشار مییابد، خوانندگان بسیاری دارد، اما نکته مهم این است که این بخش روزنامه اصلا جایی به "بورس" اختصاص نداده است؛ درحالی که هماکنون جمعیتی حدود 10 میلیون نفر، خانواده بورس را در ایران تشکیل میدهند و عموما نیز جزو خوانندگان اقتصادی روزنامههایند.
(تهرانی)
حتما الان مستحضرید که چند روزی است ضمیمه مستقلی تحت عنوان "اطلاعات بورس" به صورت رایگان به همراه روزنامه اطلاعات چاپ میشود.
پیشنهاد میکنم یک نشریه به زبان عربی هم در کنار سایر نشریات موسسه اطلاعات منتشر کنید.
(امضاء محفوظ)
برای مدیریت دلسوز اطلاعات و کارمندان پرمحبت و کوشای آن از خداوند متعال آرزوی توفیق و سلامتی دارم.
(جواد زینالدینی - و به قول حاج آقا دعایی: غول برره!)
از اطلاعرسانی شایسته سرویس ورزشی موسسه اطلاعات از مجموعه فعالیتهای "ستاد برگزاری جشنواره فرهنگی ورزشی سرداران شهید تهران" در سال گذشته تقدیر و تشکر میکنم.
(علیرضا بابالو - مسئول جشنواره)
سلام. من هنوز نمیدانم شما چطوری مخ بابای من را زدید که بابام همیشه روزنامه اطلاعات را میخرد؟ میخواستم بگم که اون روزنامه کوچولوی همراه روزنامه اصلی سرگرم کننده است.
(یک خواننده نوجوان)
من در این موسسه اطلاعات بود که فهمیدم روزنامهنگاری یعنی چه. به همین علت هم دوستش دارم.
(یک روزنامهنگار)
جوانتر که بودم، روزنامه اطلاعات تنها روزنه من به جهان روزانه اطرافم بود. مثلا همیشه پاورقی آن را در مورد آیات شیطانی دنبال میکردم. ستون "دو کلمه حرف حساب" گلآقا هم که واقعا غنیمت و نعمتی بود.
(فروغ فاخته)
توفیق شد در غرفه روزنامه اطلاعات، عرض ادبی خدمت همکاران بزرگوارمان داشته باشم. زحمات عزیزانمان در عرصه اطلاعرسانی قابل تقدیر و احترام است. توفیق روزافزون شما عزیزان، خصوصا برادر ارجمند و دانشمندمان جناب آقای دعایی را از خداوند متعال خواستارم.
«علیاصغر جعفری»
(مدیر مسئول روزنامه جامجم)
از دوره نوجوانی یکی از خوانندگان همیشگی مجله جوانان اطلاعات بودم. اکنون سالها گذشته است اما من از این مجله درسهای زیادی آموختم که آن را چراغ راه زندگی خود ساختم.
(صادقی - خرمآباد)
خط اعتدال و انصاف در روزنامهتان قابل تقدیر است.
(بهنام)