در اواخر سال روسیه یکى از مهمترین پروژه هاى اتمى را تکمیل نمود که به مجموعه صنایع هسته اى اجازه مى دهد تا آزادانه تر نفسى بکشد. در استان جنوبى قزاقستان و در دشتهایى بیابانى، طى یک سال و دو ماه موسسه پیشرفته استخراج اورانیوم تحت عنوان «زاریچنایه» ساخته و راه اندازى شد. این موسسه بنا به اراده مشترک دو کشور و با تلاش هاى فنى و مالى روسیه، قزاقستان و قرقیزستان ساخته شده است. قرارداد مربوطه نیز با ارزش 1 میلیارد دلار براى دوره اى زمانى تا سال 2022 میلادى امضا شد. ذخایر این معدن حدود 20 هزار تن اورانیوم است و عرضه ماده خام به روسیه، یعنى «کیک زرد» در ماه ژانویه سال 2007 میلادى آغاز مىشود.
این اولین پروژه مشترک روسیه براى استخراج اورانیوم در خاک کشور دیگرى است. قرقیزستان در آن سهم اندکى دارد(0/067) اما قزاقستان بعنوان صاحب این معدن براى استخراج از معادن خود تنها با وجود شرایط مساوى در شراکت موافقت نمود. اگر دقیقتر بگوییم، قزاقستان براى روسیه راه را بسوى انبارهاى اورانیوم خود در ازاى دسترسى به فناورى هاى عالى روسیه گشود.
مسأله دیگرى نیز وجود دارد، و آن هدف جاه طلبانه مشترکى است که از سوى «سرگئى کرینکو» رئیس آژانس فدرال انرژى اتمى روسیه «روس اتم»، اعلام شد: «ما با قزاقستان تنها در زمینه هایى چند در عرصه تولیدات همکارى نمى کنیم. ما مى خواهیم با اتحاد امکانات خود با هم در صدر بازار اتمى جهان جاى بگیریم و براى چنین چیزى تمامى شرایط وجود دارند». این مطلب را «دانیل احمدوف» نخست وزیر قزاقستان نیز از سوى این کشور اعلام نموده و گفت: «مدت بسیار کوتاه شراکت در عرصه انرژى اتمى براى ما نتایجى مثبت را به ارمغان آورده است. راه اندازى موسسه مشترک «زارچنایه»، گامى دیگر در راه طویل همکارى هاى اتمى است که روسیه و قزاقستان آن را مىپیمایند».
تمامى این ها بارى دیگر حاکى از این هستند که دولت هاى مستقلى که پس از فروپاشى اتحاد جماهیر سوسیالیستى شوروى بوجود آمدند، تدریجا از ترس «نفوذ امپراطورگونه روسیه» آسوده شده و وارد سیاست عملگرایانه سازندگى و همکارى هایى با سودآورى متقابل شوند.
به گزارش نووستى در سال هاى 70قرن گذشته زمین شناسان در این محلها و در ژرفاى نیم کیلومترى رگه هاى اورانیومى را یافتند که به سمت جنوب و بسوى مرز قزاقستان با ازبکستان و قرقیزستان کشیده مى شدند. معدن کشف شده چندان غنى از اورانیوم نبوده و احداث معادنى عمیق از لحاظ اقتصادى مستدل و اساسمند نبودند. بدین ترتیب معدن را موقتاظ تعطیل نمودند. کلاً در زمان شوروى در خاک قزاقستان بطور کل 1/69 میلیون تن ذخایر اورانیومى کشف شده بود. زمان گذشت و بدنبال آن نه تنها ایده هاى علمى و فناورى هاى جدیدى پدیدار شدند، بلکه تغییراتى اجتماعى و سیاسى نیز رخ دادند. فروپاشى شوروى به تمامى جمهورى هاى ملى سابق استقلال را هدیه کرد. قزاقستان در موقعیتى منفعت آمیز قرار گرفت و به کشورى اورانیومى تبدیل شد. در همان زمان روسیه نیز که داراى چرخه کامل سوخت هسته اى بود، از لحاظ مواد خام معدنى در مضیقه قرار داشته و نیازمند منابع جدید اورانیومى بود. روسیه با در اختیار داشتن 50 درصد از توان جهانى براى غنى سازى اورانیوم امکان این را نداشت که بطور کامل از پتانسیل تکنولوژیک خود بهره ببرد. در سال 2003 میلادى، یکى از کمپانى هاى روسیه که از اعضاى آژانس روسى انرژى اتمى است، سهمى برابر با 33/49 درصد را در موسسه «زارچنایه» دریافت نمود، اما عملا پیشرفتى در کار ملاحظه نشد. نیاز به دخالت روساى جمهور بود. «ولادیمیر پوتین» رئیس جمهور روسیه و «نورسلطان نظربایف» رئیس جمهور قزاقستان در تاریخ 25 ژانویه سال 2005 میلادى اعلام نمودند: «روسیه و جمهورى قزاقستان مصمم به توسعه همکارى در زمینه امنیت جهانى انرژى هستند. این، نه تنها منافع محسوس مالى به همراه خواهد داشت بلکه قابلیت رقابتى کمپانى هاى روسیه و قزاقستان در بازار خارجى را نیز ارتقاء مى دهد». پس از این، همکارى اتمى دو کشور با سرعتى شگفت آور متحقق شد. مجموعه برنامه هایى براى شراکت مساوى پدیدار شده و تصمیمات دولت هاى دو کشور اجرا شدند.
در تاریخ 15 ژوئن سال 2006 میلادى قراردادى براى عرضه اورانیوم قزاقستان به روسیه در دوره زمانى تا سال 2022میلادى امضا گشت که در طرح آن موسسه «زارچنایه» نیز درج شده است. همچنین تصمیم به ایجاد سه موسسه مشترک روسیه و قزاقستان براى استخراج و غنى سازى اورانیوم نیز اتخاذ گردید.طى مراسم راه اندازى این موسسه، کرینکو رئیس «روس اتم» و موخامبتوف وزیر انرژى و منابع طبیعى قزاقستان گزارشى ویژه از روساى جمهور دو کشور تحت عنوان «مجموعه برنامه هاى توسعه همکارى دو جانبه در زمینه استفاده صلح آمیز از انرژى اتمى» را امضا نمودند.بدین ترتیب روسیه و قزاقستان مشارکت اتمى خود را بواسطه توافقات جدیدى براى دراز مدت تحکیم نمودند. با درنظر داشتن رنسانس در حال شکل گیرى در زمینه انرژى هسته اى، مشارکت این دو قدرت نویدبخش صدارت دراز مدت در بازار انرژى اتمى است.