مردم ودولت قزاقستان از شنبه 16دسامبر ( 25آذر) به مدت سه روزپانزدهمین سالگرد استقلال این کشور را در حالى جشن گرفتند که این کشور به یکى از ثروتمندترین کشورهاى منطقه تبدیل شده است .
قزاقستان 16دسامبر سال 1991چند ماه دیرتر از سایر جمهوریهاى شوروى سابق ، استقلال خودرا اعلام کرد.
این امر از سویى مربوط به سیاست محتاطانه « نورسلطان نظربایف » رهبر این جمهورى قلمداد شد و ازسوى دیگربه عقیده کارشناسان خارجى، این جمهورى در موضع آسیب پذیرترین جمهوریهاى شوروى قرار داشت و به ناچار در اعلام استقلال خود جوانب احتیاط را درنظر گرفت.
در سال 1991میلادى قزاقستان تنها جمهورى شوروى بود که مردم بومى آن (قزاقها) کمتر از 50درصد جمعیت آن را تشکیل مى دادند.
گستره بزرگ و موقعیت جغرافیایى قزاقستان موجب دعوى دو ابر قدرت منطقه (چین و روسیه) شده بود و هرکدام ازاین کشورها بخشى از قزاقستان را خاک خود تلقى مى کرد.
دعوى گروههاى ملى گراى روس در روسیه و روس تباران ساکن شمال قزاقستان نیز این کشور تازه استقلال یافته رادرمقابل چالشها و مشکلات پیچیده سیاسى قرار داده بود.
بحران فراگیراقتصادى ، گسسته شدن روابط کارخانه هاى صنعتى شوروى ، نرخ تورم بى سابقه بالغ برسه هزار درصد و بیکارى عمومى از مشکلات عمده اقتصادى سایه افکن بر مشکلات سیاسى این کشور بود.
چند سال اول بعد ازاستقلال قزاقستان بالغ بر دومیلیون نفر از جمعیت 15میلیونى این کشور که عمده آنها آلمانى و روسى بودند ، مهاجرت کردند.
خیابانهاى شهر آلماتى پایتخت وقت قزاقستان در نیمه اول سالهاى دهه 90قرن گذشته بیشتر شبیه به یک بازار بزرگ بود.
روس زبانها و بیشتر پیرزنان تلاش داشتند هرچه درخانه دارند با هر قیمتى بفروشند تا هرچه زودتر از این جمهورى مهاجرت کنند.
درچنین وضعى و شاید براى کسب پشتیبانى و حمایت بیشتر غرب و به ویژه آمریکا بود که قزاقستان پس ازاستقلال به عنوان چهارمین قدرت هسته اى جهان به طور داوطلبانه از زرادخانه هاى اتمى و سلاح هسته اى شوروى مستقر در این کشور صرفنظر کرد. در بخش اقتصاد، قزاقستان، به برنامه گسترده خصوصى سازى توجه کرد ودراین راستا کارخانه هاى بزرگ صنعتى ، نیروگاهها و معادن و منابع نفتى به بخش خصوصى فروخته شدند.
در این حال بیشتر کارخانه ها و معادن بزرگ قزاقستان باقیمت هاى ناچیز و بدون درنظر گرفتن سود و منافع ملى ، به سرمایه گذاران غربى واگذار شد. دراین میان شبکه هاى تامین برق آلماتى پایتخت وقت قزاقستان شامل چند نیروگاه برقى و گرمایشى ، خطوط انتقال برق، مراکز توزیع برق که به برآورد متخصصان بیش از یک میلیارد دلار قیمت داشت درسال 1995به شرکت بلژیکى «تراکتبل» به پنج میلیون دلار فروخته شد.
«اکه ژان قاژى گلدین» نخست وزیر قزاقستان درسالهاى دهه 90قرن بیستم در پاسخ به انتقادهاى شدید از برنامه خصوصى سازى گفته بود، دولت آماده است حتى برخى کارخانه ها را به صورت رایگان دراختیار سرمایه گذاران خارجى قرار دهد ، تا از فعالیت باز نایستند.
قزاقستان برابر بااصلاحات اقتصادى با پیشنهاد و تاحدى اصرار نهادهاى مالى بین المللى از جمله صندوق بین المللى پول و بانک جهانى به انجام اصلاحات اجتماعى نیز پرداخت .
قزاقستان اولین کشور شوروى سابق بود که سن بازنشستگى را براى زنان از55به 58و مردان از 60به 63سال افزایش داد.
به گزارش ایرنا این کشور قبل از سایرکشورهاى اتحاد جماهیر شوروى سابق سوبسید (یارانه) خدمات رسانى به مسکن را که مهمترین بخش سیاست اجتماعى اتحاد شوروى بود قطع کرد و مردم را مجبور کرد تا کار کنند و 100درصد بهاى برق ، گاز، آسانسور و سایر خدمات مسکن را پرداخت کنند.
بعداز چند سال وضعیت کشور در زمینه هاى سیاسى و اقتصادى نیز به صورت آرام تغییر یافت.
«نورسلطان نظربایف» رییس جمهورى قزاقستان روز گذشته ( 15دسامبر 2006) برابر با 24آذرماه 1385در اجلاس پانزدهمین سالگرد استقلال این کشور گفت: کشورش در 15سال گذشته سه مرحله را طى کرده است. وى تصریح کرد: درمرحله اول طى سالهاى 1991تا 1995سیستم مدیریت شوروى برچیده شد و مدیریت کشور براساس مدیریت مدرن روز شروع شد.
به گفته وى، در مرحله دوم که ازسال 1996آغاز و تاسال 2000ادامه یافت مسایل اقتصادى و سیاسى کشور متحول شد.
در مرحله سوم به گفته نظربایف ، که ازسالهاى 2001تا 2006ادامه داشت ، کشور به رشد اقتصادى رسید.
سیاست قزاقستان از آغاز استقلال این کشور بر پایه رعایت موازنه منافع سه کشور آمریکا ، چین و روسیه استوار شده بود.
قزاقستان توانست با روسیه و چین قراردادهاى مهمى امضا کند و مسایل مرزى با این کشورها را حل و فصل نماید.
در این حال ،آستانه(پایتخت قزاقستان) نزدیکترین روابط با آمریکا و ناتو را حفظ کرد.
قزاقستان تنها کشور آسیاى مرکزى است که با ناتو برنامه اختصاصى همکارى امضا کرده و به درخواست آمریکا به عراق نیروى نظامى اعزام کرده است .
مدیران قزاقستان توانستند با بهره بردارى اصولى از معادن، منابع نفت و گاز و کارخانه هاى مهم و جذب سرمایه گذاران خارجى و تجدید نظر درقوانین فعالیت افراد و شرکتهاى خارجى ، این کشوررا به یکى از کشورهاى ثروتمند و مطرح جامعه جهانى تبدیل کنند.
دستاوردهاى بزرگ قزاقستان در رشته اقتصادى بى شک درسایه افزایش قیمت نفت در بازار جهانى و انجام اصلاحات گسترده اقتصادى و اجتماعى محقق شده است. با قیاس ارقام اقتصادى قزاقستان با سایر کشورهاى آسیاى مرکزى و شوروى سابق ، دستاوردهاى این کشور را مى توان به وضوح مشاهده کرد.
قزاقستان طى سالهاى پس از استقلال براى پروژه هاى اقتصادى خود حدود 50میلیارد دلار سرمایه گذارى مستقیم خارجى جذب کرد که برابر با 80درصد حجم عمومى سرمایه گذارى هاى جلب شده در تمام کشورهاى آسیاى مرکزى مى باشد.
بانک جهانى نیز گزارش داده بود که قزاقستان در زمره 20کشور جذاب جهان براى سرمایه گذاران بوده است.
گذشته از این قزاقستان در سالهاى اخیر توانست در اقتصاد کشورهاى دیگر، ازجمله روسیه، قرقیزستان، گرجستان، تاجیکستان و حتى کشورهاى اروپایى و چین سرمایه گذارى کند و بنا به گفته رییس جمهورى این کشور، میزان سرمایه گذارى هاى شرکتها و بانکهاى قزاقستانى در اقتصاد سایر کشورها به 18میلیارد دلار رسیده است. رشد اقتصادى قزاقستان در هفت سال اخیر پیوسته 9 تا 10درصد بود و از این لحاظ قزاقستان در زمره 10کشور اول جهان مى باشد.
سرانه تولید ناخالص دراین کشور 15میلیون نفرى در سال 1994حدود 600دلار بود و پیش بینى مى شود در سال 2007به شش هزار دلار برسد که حدود 20برابر بیشتر از سرانه تولید ناخالص داخلى در تاجیکستان و قرقیزستان است.
متوسط حقوق درقزاقستان درعین حال به 334دلار رسیده است در حالى که این رقم در ازبکستان ، قرقیزستان و تاجیکستان پایین تر از 100دلار است.
رشد اقتصادى قزاقستان به این کشورامکان داد تا دولت این کشور درسالهاى اخیر به مسایل اجتماعى ، آموزشى و فرهنگى توجه بیشترى مبذول دارد.
براى امور آموزش و پرورش این کشوردرسال 1993میلادى 249میلیون دلار و درسال 2006بالغ بر دو میلیارد و 500میلیون دلارسرمایه گذارى شد.
بیش از 82درصدمدارس قزاقستان به خط اینترنت مجهز هستند و طبق برنامه توسعه علم قزاقستان ، این کشور درنظر دارد سرمایه گذارى درامور علم را تا سال 2012میلادى 25برابر افزایش دهد و بالغ بر پنج درصد تولید ناخالص داخلى را دراین رشته سرمایه گذارى نماید.
نظربایف انتخاب شهر « آستانه» به عنوان پایتخت جدید قزاقستان را گواه پیروزى استقلال قزاقستان و سمبل تلاشهاى مردم کشور به آینده عنوان کرد.
قزاقستان که در سال 1998پایتخت خودرا از آلماتى به آستانه انتقال داد براى ساخت آن بالغ بر پنج میلیارد دلار سرمایه گذارى کرده است .
شاید مهمترین نتیجه استقلال قزاقستان احساس افتخارمردم این کشور به وطن خود است که همه ساله در قلب اتباع آن عمیق تر مى شود.
براساس یک نظرسنجى که چندى پیش به مناسبت پانزدهمین سالگرد فروپاشى شوروى دربین اتباع کشورهاى شوروى سابق انجام شد ، تعداد « ناراضیان » از فروپاشى شوروى در بین مردم قزاقستان از سایر کشورهاى آسیاى مرکزى بسیار ناچیز بوده است .
بیشتر مردم این کشور به آینده درخشان کشور خود اطمینان دارند و درجشنهاى سالگرد استقلال آن به طور چشمگیرى شرکت و با چراغانى و آذین بندى خیابانها و برگزارى کنسرتها و اجراى برنامه هاى متنوع ملى این دستاورد عظیم را جشن مى گیرند.