سید حسین شرفالدین
قدرت نرم، امپریالیسم فرهنگی و به تعبیر گرامشی «هژمونی فرهنگی» سه معنای قریب و دارای حوزه معنایی کم و بیش مشترکی هستند. آنچه از کلمات اندیشمندان در توضیح واژه نسبتا جدید « قدرت نرم » برمی آید این که قدرت نرم محصول و برآیند تصویر سازی مثبت، ارائه چهره موجه از خود، کسب اعتبار در افکار عمومی داخلی و خارجی، قدرت تاثیر گذاری غیر مستقیم توام با رضا بر دیگران، اراده دیگران را تابع اراده خویش ساختن و مولفه هایی از این سنخ است. این قدرت معمولا در مقابل قدرت نظامی و تسلیحاتی و به عبارتی قدرت سخت و خشن به کار می رود. بارزترین نمونه قدرت نرم در سطح خرد و شخصی تصویری است که ماکس وبر، جامعه شناس شهیر آلمانی از نفوذ و اقتدار بلامنازع شخصیت های بزرگ و چهره های متنفذ و کریزما بدست داده است.
« کیفیت استثنایی شخصی که به نظر می رسد واجد یک قدرت فوق طبیعی. فوق بشری یا دست کم غیر عادی است که از گذر آن چونان مرد مقدر و سرنوشت ساز جلوه می کند و بدین دلیل، مریدان یا هوادارانی گرد او جمع می شوند. رفتار کاریزمایی ویژه فعالیت سیاسی نیست، زیرا می توان آن را در زمینه های دیگری چون دین، هنر، اخلاق و حتی اقتصاد ملاحظه کرد ... مبنای این سلطه عاطفی است نه عقلانی، چراکه تمام نیروی یک چنین سلطه ای بر اعتماد، آن هم غالبا بر اعتمادی بی چون و چرا متکی است .» از جمله مظاهر قدرت نرم توام ساختن دیپلماسی با اخلاق است که در دوران پس از استعمار کهن مورد توجه سیاستمداران قرار گرفته است در دیپلماسی کنونی، اخلاق برای خود جایگاهی هر چند صوری یافته است و تقریبا همه کشورها سعی می کنند دیپلماسی خود را متصف به آن نشان دهند.
عوامل ایجاد کننده یا تقویت کننده این نوع قدرت برحسب تعاریف ارائه شده عبارتند از؛ موقعیت ایدئولوژیک، ارتباطات دیپلماتیک مطبوع و گسترده، مناسبات و مبادلات فرهنگی ، ترویج زبان و ادبیات، تبلیغ آرمانها، ارزش ها و اهداف متعالی، ارائه تصویر مثبت و مطلوب از خود، فروش آرام موفقیت، ایجاد و ابراز صمیمیت.
بهره گیری مناسب از اطلاعات و فرهنگ در راستای مقاصد دیپلماتیک ،طراحی و اتخاذ سیاست های استراتژیک مقبول، زدودن ذهنیت های تاریخی منفی، مبادلات دانشگاهی و آکادمیک و سرمایه گذاری در تربیت نخبگان سایر کشورها ، فعالیت های آموزشی و آگاهی بخشی، برخورداری از اطلاعات زیاد و کارآمد، کسب جایگاه و موقعیت علمی پیشرفته و فناوری های تکنولوژیکی، توانمندی اقتصادی بالا، مبادلات تجاری و اقتصادی گسترده در بخش های سخت افزاری و نرم افزاری ، قدرت نظامی و تسلیحاتی ( به عنوان هاله ای از توانمندی و اقتدار بالقوه برای رویارویی با بحرانهای محتمل)، قدرت شکل دهی و کنترل افکار عمومی ،قدرت نفوذ در باورها و نگرش ها، ظرفیت پذیرش توریسم و جذب مهاجر خارجی، برخورداری از شبکه های خبری جهان گسترو قدرت تولید و توزیع محصولات رسانه ای متنوع به کشورها و به زبانهای مختلف ، نفوذ در رسانه ها ی بین المللی، التزام به رعایت معاهدات و قراردادهای بین المللی، ایفای رسالت تاریخی متناسب با موقعیت جهانی و سطح انتظار در شرایط مختلف، برخورد مناسب و اتخاذ مواضع مقبول در برخورد با بحرانهای بین المللی، ارائه خدمات بشر دوستانه، القای توهم بی طرفی در بحرانهای بین المللی، بهره گیری از سازمان ها و موسسات غیر دولتی، بین الدولی و بین المللی، نفوذ در سازمان ها و مجامع بین المللی، بهره گیری مناسب از نیروها وشبکه گسترده بازار جهانی و تبلیغ خود از طریق صدور اقلام ، رعایت استاندارهای حقوق بشر، توان رویارویی سریع و درخور در برخورد با توطئه ها و تهدیدات تضعیف کننده داخلی و خارجی، قدرت خنثی سازی تبلیغات مسموم، کاهش دشمنی ها و مخالفت های موجود و محتمل داخلی و خارجی، حمایت از جنبش های سبز، مشارکت در جنبش های صلح طلب و نیروهای حافظ صلح، تشکیل انجمن های دوستی با کشورهای مختلف، اعطای کمک های خارجی به کشورهای نیازمند، تاسیس موسسات غیر انتفاعی، میزبانی کنفرانس های بین المللی، برگزاری و مشارکت در نمایشگاه های بین المللی، توان استفاده از عملیات روانی مناسب در جنگ ها و بحران هاست.