نتانیاهو که حتی راضی شد برای تلطیف فضای گفتوگوهایش در واشنگتن از آوردن آویگدور لیبرمن، وزیر امور خارجهاش صرف نظر کند، اکنون شاهد آن است که امریکاییها حاضر نیستند حتی به حرفهایش گوش دهند یا حداقل بگویند، درباره پیشنهادهایش فکر میکنند.
شاید نتانیاهو گمان نمیکرد، اوضاع تا این اندازه در ایالات متحده علیهش جریان داشته باشد و از رئیس جمهوری گرفته تا تک تک نمایندگان کنگره حتی معاونین و مشاورین اوباما از مسیحی گرفته تا یهودی وی را تحت فشار قرار دهند که کشور مستقل فلسطینی را به رسمیت بشناسد، مذاکرات صلح را آغاز کند و روند شهرکسازیها را فورا متوقف کند. بیشک این سفر یکی از تلخترین سفرهای دیپلماتیک نتانیاهو تا کنون است. به ویژه این که این سفر به کشور دوست و متحد اسرائیل یعنی ایالات متحده انجام شده است.
این بار این هیلارى کلینتون وزیر امور خارجه امریکا بود که در یک کنفرانس خبرى بر موضع امریکا در ارتباط با توقف ساخت شهرکهاى یهودى نشین در کرانه باخترى پافشارى کرد تا پس از رئیس جمهوری ایالات متحده و معاونش جو بایدن سومین مقام ارشد امریکایی باشد که بر فشارهای کشورش به دولت اسرائیل میافزاید.
پیش از این بایدن در نشست آیپک و در حضور دهها یهودی حاضر در آن نشست که عموما از سیاستهای اسرائیل در امریکا حمایت میکنند، در سخنرانی خود بر توقف شهرکسازیها توسط اسرائیل تاکید کرد و گفت: «دولت اسرائیل باید به تعهد تشکیل دو کشور مستقل فلسطینی و اسرائیلی پایبند باشد و مذاکرات صلح را بیدرنگ با فلسطینیان از سر بگیرد.»
پس از کلینتون سناتور جان کرى، رئیس کمیته روابط خارجى سناى امریکا نیز در جریان دیدار با بنیامین نتانیاهو این مساله را مستقیما مطرح کرد تا نخست وزیر اسرائیل بداند این دوست دیگر آن دوست دیروز نیست که بیدریغ از اسرائیل حمایت کند و با استفاده از فرصت چشم پوشی آن هر کاری بخواهد انجام دهد.
کلینتون به خبرنگاران گفت: «رئیس جمهوری در بیانیه خود بسیار شفاف اعلام کرد که مىخواهد شاهد توقف ساخت شهرکهاى یهودىنشین باشد. من میزبان ضیافت شامى براى نخست وزیر بنیامین نتانیاهو در وزارت امور خارجه بودم و ما تاکید کردیم که موضع و سیاست دولت امریکا این گونه است. امریکا نسبت به راه حل ایجاد دو کشور متعهد است و نکته اصلى این تعهد این است که فلسطینىها شایسته یک کشور کارآمد هستند و بنابراین هیچ اقدامى در راستاى تضعیف راه حل بالقوه تلاش صلح که بتواند جلوى تحقق راه حل دو کشور را بگیرد، نباید انجام شود.»
اما نتانیاهو باز هم پس از دیدار با جان کری به تحریف مسیر پرونده صلح اعراب و فلسطین پرداخت و با پیش کشیدن پرونده هستهای ایران گفت: «مىخواهم روند صلح فلسطینیان را همزمان با تلاش براى جلب حمایت کشورهاى عربى به منظور مقابله با فعالیتهاى هستهاى ایران سریعا از سر بگیرم.»
وى همچنین مدعی شد، ما به این دلیل داراى یک شرایط منحصر به فرد تاریخى هستیم که اسرائیل و بسیارى از همسایگان عرب ما تهدید ایران را براى پیشبرد توانایىهاى خود در ساخت سلاحهاى هستهاى درک کنند! ما قصد داریم مستقل از آن چه در ایران اتفاق مىافتد، روند صلح را دنبال کنیم؛ اما در واقع این دو کار باید به طور موازى صورت گیرد.
جان کرى نیز با تاکید بر مساله شهرکهاى یهودىنشین گفت: «من بر اهمیت حرکت رو به جلوى اسرائیل به ویژه با احترام به مساله شهرکهاى یهودى نشین، به نخست وزیر تاکید کردم. ما همچنین تاکید کردیم که این یک خیابان یک طرفه نیست و برداشتن تمام گامها وظیفه تنها اسرائیل نیست. این امر که جهان غرب نیز براى نشان دادن تمایل خود به مشارکت در حصول پیشرفت در مسیر صلح باید گامهایى بردارد، امرى حیاتى است.»
نتانیاهو به نانسى پلوسى، رئیس دموکرات مجلس نمایندگان امریکا و جان بوئنر، رهبر اقلیت جمهورى خواهان گفت: «شاهد اجماع نظر امریکایىها درمورد روابط ویژهاى است که بین اسرائیل و امریکا وجود دارد.»
رئیس دولت اسرائیل باز هم با تکرار ادعاهایش نسبت به ایران گفت: «ما با فرصتها و چالشهایى روبهرو هستیم. چالش ما مسلح شدن ایران به سلاحهاى هستهاى است. این خطرى بزرگ براى تمام ماست. من پیشرفت صلح بین اسرائیل و فلسطینىها را دنبال خواهم کرد.»
نتانیاهو علاوه بر مذاکره با نمایندگان، در ضیافت ناهار کارى یک ساعته با رابرت گیتس، وزیر دفاع امریکا نیز شرکت کرد که گیتس بار دیگر اظهارات اوباما را مبنى بر این که در صورتى که ایران از فتح بابهاى دیپلماتیک سودى نبرد، به دلیل برنامه هستهایش احتمالا تحریم خواهد شد، تکرار کرد.
جف مورل، سخنگوى پنتاگون نیز اعلام کرد، گیتس و نتانیاهو همچنین در مورد همکارى امریکا - اسرائیل در رابطه با تسلیحات دفاع موشکى، توقف ورود تسلیحات به داخل نوار غزه و آموزش نیروهاى امنیتى فلسطینى در کرانه باخترى بحث و گفتوگو کردند.
نتانیاهو در فضای سنگینی در ایالات متحد به سر میبرد. اسرائیل این بار بیش از هر بار اوضاع به ضررش است. وی که حتی راضی شد برای تلطیف فضای گفت و گوهایش در واشنگتن از آوردن آویگدور لیبرمن، وزیر امور خارجهاش صرف نظر کند، باز هم شاهد آن است که امریکاییها حاضر نیستند حتی به حرفهایش گوش دهند یا حداقل بگویند، درباره پیشنهادهایش فکر میکنند.
در زمان بیل کلینتون نیز مشابه این اختلافها میان نتانیاهو و رئیس جمهوری وقت امریکا به وجود آمده بود، با این تفاوت که در آن موقع اکثریت نمایندگان کنگره و سنا علیه کلینتون بودند و نتانیاهو توانسته بود به مدد لابیهای اسرائیل در ایالات متحده از اختلاف میان کلینتون و مجلس نمایندگان نهایت استفاده را ببرد. اما امروز قضیه عکس آن است. اوباما به شدت طرفدار مذاکرات صلح است و میخواهد به هر قیمتی شده گامی موثر در حل بحران خاورمیانه بردارد. وی برای این کار حمایت تمام نمایندگان کنگره و سنا را دارد و علاوه بر آن از حمایت بینالمللی از جمله اروپا و افکار عمومی جهانی نیز برخوردار است. امتیازاتی که هیچ کدام از آنها را نتانیاهو ندارد و فرصتی برای بهرهبرداری سوء نیز برایش نمیگذارد. این فضا به اندازهای برای نتانیاهو سنگین است که وی شاهد حمایت حداقل 70 درصدی جامعه یهود امریکا از اوباما است و حتی لابیهای اسرائیلی نیز از وی حمایت میکنند. این باعث میشود که کار بیش از پیش برای نتانیاهو سخت شود. اکنون امریکای اکثریت دموکرات در برابر اسرائیل تندرو ایستاده است.
فلسطین علیه نتانیاهو
تشکیلات خودگردان فلسطین در واکنش به اظهارات نتانیاهو در امریکا عدم اعتقاد وى به راهکار تشکیل دو کشور را ناامید کننده توصیف کرد.
نبیل ابوردینه، سخنگوى ریاست تشکیلات خودگردان فلسطین در واکنش به اظهارات بنیامین نتانیاهو در دیدار با مقامهاى امریکایى اعمال فشارهاى حقیقى دولت جدید امریکا بر اسرائیل را برای اجراى راهکار تشکیل دو کشور مستقل فلسطینى و اسرائیلى خواستار شد.
وى به خبرگزارى فرانسه اظهار کرد، ادامه اظهارات امیدوارکننده امریکا بر جدیت دولت باراک اوباما، رئیس جمهوری این کشور دلالت دارد. این اظهارات باید به اعمال فشارهاى حقیقى علیه دولت اسرائیل برای اتخاذ تدابیرى براى بازگرداندن امید به تحقق صلح در منطقه منجر شود که مهمترین این تدابیر پایبندى اسرائیل به تعهداتش به ویژه پایبندى بر راهکار تشکیل دو کشور مستقل است. این موضعگیرىهاى امریکا باید با سیاستهاى جدى همراه شود که نهایتا به نتایجى مثبت در نزدیکترین زمان ممکن بینجامد.
سخنگوى تشکیلات خودگردان فلسطین اظهارات نتانیاهو در امریکا را مبنى بر عدم پذیرش راهکار تشکیل دو کشور فلسطین و اسراییل ناامید کننده دانست.
یاسر عبدربه، دبیر کمیته اجرایى سازمان آزادى بخش فلسطین نیز اظهار کرد، تا زمانى که شهرک سازىهاى اسرائیل متوقف نشود مذاکراتى در کار نخواهد بود. در حالى که اسرائیلىها به دنبال تغییر وضعیت بیتالمقدس و کرانه باخترى باشند ما هرگز براى تبادل پیشنهادها و موضعگیرىها با آنها بر سر میز مذاکره نمینشنیم.
عبدربه سیاست اسرائیل را فریبکارانه توصیف کرد و گفت: «نتانیاهو سعى دارد مذاکرات را به یک هدف سیاسى تبدیل کند نه ابزارى براى پایان اشغالگرىها.»
عبدربه بار دیگر به نام تشکیلات خودگردان فلسطین از موضعگیرى اوباما استقبال کرده و آن را امیدوار کننده و مثبت توصیف دانست.
وى نیز خواستار عملی شدن اظهارات اوباما در نزدیکترین زمان ممکن شد و گفت: «سیاست امریکا با یک آزمون حقیقى روبهرو شده است که باید بر اساس آن موضعگیرىهاى علنى اوباما به گامهایى عملى تبدیل شوند. مهم این است که ببینیم دولت امریکا چگونه نتانیاهو را به توقف ساخت شهرکهاى یهودى نشین و لغو محاصره غزه ملزم مىکند.»
به رغم وجود اختلافهای علنی در روابط اسرائیل و امریکا بر سر مسئله صلح خاورمیانه موشه یعالون، وزیر امور استراتژیک اسرائیل گفت: «نخستوزیر اسرائیل شریکى در طرح صلح منطقهاى رئیس جمهوری امریکا خواهد بود. هیچ گونه اختلافات ریشهاى در دیدگاه امریکا و اسرائیل نسبت به تداوم مذاکرات صلح وجود ندارد و اوباما اشتباه رئیس جمهوران قبلى را مبنى بر دیکته کردن توافقنامه صلح به طرفهاى درگیر در یک مدت کوتاه تکرار نمىکند.»
این در حالی است که زئیو بوئن، نماینده حزب کادیماى اسرائیل از شکست نتانیاهو در سفرش به امریکا و عدم استفاده از فرصت به وجود آمده براى جلب اعتماد اوباما انتقاد کرد.
یولى تامیر، نماینده حزب کارگر نیز تاکید کرد، نتانیاهو با نادیده گرفتن راهکار تشکیل دو کشور منافع اسرائیل را به مخاطره انداخته است.
از سوى دیگر یک مرکز غیر دولتى اسرائیل (عیرعمیم) نسبت به خطر کوچاندن صدها فلسطینى از منطقه شیخ جراح در بیتالمقدس شرقى هشدار داد.
این مرکز با اشاره به حکم دادگاه اسرائیل مبنى بر اخراج دو خانواده 55 نفرى فلسطینى از منازلشان از این منطقه نسبت به طرح شهرکنشینان تندروى یهودى برای ویرانى کامل منازل فلسطینیان در این منطقه و کوچاندن آنها با هدف احداث 200 واحد مسکونى براى شهرک نشینان هشدار داد.
این مرکز اعلام کرد، هدف از اجراى این طرح تبدیل منطقه الشیخ جراح به مناطق شهرک نشین اسرائیلى است که به افزایش خشونت و تاثیرگذارى بر امنیت نهایى بیتالمقدس منجر مىشود.