محمدرضا سرمست
زئیف شیف از مهمترین تئوریسینها و نظریهپردازان نظامی و امنیتی در تحلیل شکست اسراییل از حزبالله اعلام کرده که این شکست نه یک شکست نظامی بلکه یک شکست راهبردی و استراتژیک است و اسراییل وضعیت مشت زنی را دارد که در اثر ضربه حریف سرنگون شده و تازه میخواهد ببیند که چه اتفاقی افتاده است. جودیت کیپر، کارشناس برجستهء شورای روابط خارجه آمریکا نیز در تحلیل وضعیت بازیگران موثر در منطقه با اشاره به ایران، حزبالله و سوریه اعلام کرده که: «حزبالله لبنان به عنوان یک سازمان اجتماعی یا یک گروه شبه نظامی مسلح در جهان بهترین است و طبیعتائ بحران کنونی بدون ایران و سوریه قابل حل نیست؛ چرا که آمریکا نمیتواند با کشورهای منطقه همکاری کند چون سیاست آنها برای ما جالب نیست. در واقع حل مشکلات در دست بازیگرانی است که هم پیمان ما نیستند و ما با آنها منافع مشترکی نداریم. سوریه و ایران نقش مهمی در حل درگیریها دارند و باید هر دو در حل بحران کمک کنند.»
شکست طرح خلع سلاح حزبالله و تغییر موضع فرانسه دربارهء نیروهای بینالمللی
از سوی دیگر در شرایطی که فرانسه برای اعزام 4000 نیرو به لبنان اعلام امادگی کرده بود، کم رنگ شدن امیدهای غربیها به خلع سلاح حزبالله باعث شد تا فرانسویها موضع خود را تغییر داده و اعلام کنند که فقط 200 نیرو را به لبنان اعزام میکنند. موضوع کم رنگ شدن خلع سلاح حزبالله هنگامی باعث تغییر لحن و نگرش فرانسویها شد که با فشار افکار عمومی، دولت سنیوره مجبور شد به مسکوت گذاشتن این موضوع رای دهد و لحود نیز به عنوان رییس جمهور پیشنهاد خلع سلاح حزبالله در این شرایط را بیشرمانه خواند و حتی فردی چون جنبلاط نیز خلع سلاح حزبالله را غیر عملی دانست. در سطح بینالمللی نیز کوفی عنان اعلام کرده که ماموریت نیروهای سازمان ملل خلع سلاح حزبالله نیست و در مجموع بازیگران خارجی به این نتیجه رسیده اند که اکنون خلع سلاح حزبالله ممکن نیست و اصرار در این مساله میتواند باعث شکست ماموریت نیروهای سازمان ملل شود و بهتر است ماموریت خلع سلاح حزبالله به ارتش لبنان سپرده شود. این در حالی است که ارتش لبنان نیز این ماموریت را نپذیرفته است.
از سرگیری تحرکات جریان حریری ـ جنبلاط در برابر حزبالله، لحود و سوریه
علاوه بر این همانگونه که پیشبینی میشد پس از پایان جنگ و توقف حملات اسراییل، فشارها و انتقادات منتقدان و مخالفان داخلی حزبالله شروع شده و سعد حریری و جنبلاط و صفیر رهبر مذهبی مارونیها این انتقادات را شروع کردهاند. جنبلاط به عنوان رهبر حزب سوسیالیست ترقیخواه دروزیهای لبنان از حزبالله لبنان خواسته است تا توافقنامهء ترک مخاصمه که در سال 1949 بین لبنان و رژیم صهیونیستی امضا شده و همچنین پیمان طائف در سال 1989 را رعایت کندو خطاب به نصرالله گفته: «ما در سخنان شما چیزی از تعهد به رعایت توافقنامهء ترک مخاصمه و همچنین توافقنامهء طائف نشنیدیم و اگر توافقنامهء ترک مخاصمه، توافقنامهء طائف و پیوستن مقاومت به دولت لبنان اجرا نشود ما به سوی سرنوشت نامعلومی میرویم، ارتش ممکن است از هم بپاشد و ما وارد اوضاعی شویم که برخی محافل بینالمللی طرفدار اسراییل خواهان آنند.» سعد حریری نیز با حملهء مستقیم به بشار اسد و بدون اشارهء مستقیم به موقعیت جدید و نیرومند تر حزبالله نسبت به قبل از جنگ گفته است: «اجازه نمی دهیم هیچ طرفی دولت را به طرفی ضعیف تر در معادلات تبدیل کند. این فشارها با حمایت غیر ملموس آمریکا، فرانسه و حتی برخی کشورهای عربی نظیر مصر و عربستان همراه است.»
تمرکز فشارها و انتقادات بر مثلث اولمرت، پرتز و حالوتس
در درون اسراییل نیز دولت و ارتش با محوریت مثلث اولمرت؛ پرتز و دان حالوتس با مجموعهای از فشارهای سیاسی، رسانهای و مردمی روبهرو شدهاند که خواستار پاسخگویی و حتی استعفای آنها هستند. براساس یک نظرسنجی 49 درصد اسراییلیها، اولمرت را مسئول شکست اسراییل در جنگ علیه لبنان میدانند و 41 درصد اسراییلیها خواستار استعفای وی و 57 درصد خواهان استعفای امیر پرتز هستند. در این چارچوب پرتز به عنوان وزیر دفاع اعلام کرده که مسئولان پیشین، اطلاعات دقیقی از تواناییهای حزبالله درا ختیار وی قرار ندادهاند و دستور تشکیل یک کمیتهء تحقیق به ریاست شاهاک، رییس سابق ستاد ارتش را داده است. با این وجود علاوه بر فشارهای رسانهها و احزاب منتقد، اسراییلیهای ساکن تلآویو نیز طی تظاهراتی خواستار استعفای ایهود اولمرت، نخست وزیر وپرتز وزیر دفاع شدهاند. تظاهرکنندگان با متهم کردن اولمرت به ناکارآمدی، وی را با چمبرلین، نخستوزیر انگلیس قبل از شروع جنگ جهانی دوم مقایسه کرده و خواستار کنارهگیری او شدهاند. در اسراییل بهتدریج این ایده مطرح میشود که در غیاب چهرههایی نظیر شارون، اسراییل فاقد بازیگران شاخصی برای کنترل ومدیریت بحرانهاست.
ابتکار عمل حزبالله در حوزه بازسازی
در حالی که حزبالله با برقراری آتشبس بلافاصله برای بازسازی 15هزار خانهء ویران شده در اثر تهاجم صهیونیستها به خاک این کشور، وارد عمل شده است، آمریکا از اینکه حزبالله سریع وارد حوزهء بازسازی شده، نگران است و تلاش میکند با تشویق کشورهای عربی به ارایهء کمک به لبنان و سرعت بخشیدن به روند ارسال کمک به این کشور، تلاشهای حزبالله را کماهمیت جلوه دهد. به نظر میرسد با توجه به دیوانسالاری دست و پا گیر در سطوح دولتی لبنان و کشورهای عربی و حتی غربی، اقدامات و تحرکات آنها برای تامین مالی عملیات بازسازی مناطق جنگ زده ماهها طول بکشد. قرائن موجود نشان میدهد که ابتکار عمل در حوزهء بازسازی اکنون در اختیار حزبالله است و مخالفان داخلی و خارجی حزبالله نه تنها نتوانسته اند از مسالهء تخریبهای گسترده جنگ علیه حزبالله بهره برداری کنند بلکه حزبالله در کنار پیروزی در نبرد نظامی در حال نشان دادن مدیریت و تدبیر خود در حوزهء چالشهای پس از جنگ نیز میباشد.
تحرک جدید کوفی عنان
هیاتی از سازمان ملل به منظور فراهم کردن مقدمات سفر کوفی عنان به منطقه و نظارت بر اجرای قطعنامهوارد بیروت شده است. هیات مذکور شامل تریه رود لارسن، نمایندهء ویژه سازمان ملل در خاورمیانه و ویجی نامبیار، مشاور ویژهء کوفی عنان دبیر کل سازمان ملل است که بنابر ماموریتشان موظفند میزان اجرای قطعنامهء 1701 را کنترل کرده و همچنین مقدمات سفر عنان به منطقه را که از هفتهء جاری آغاز میشود، فراهم کنند. سفر منطقهای عنان شامل بیروت، تلآویو، دمشق و تهران خواهد بود.سفری که نشان میدهد رجوع به ایران و سوریه برای برقراری ثبات در منطقه ضروری است.