در حالی که لایحه بودجه سال 86 در مجلس زیر ذره بین نمایندگان قرار دارد کارشناسان همچنان نظرات خود را در این زمینه ارائه می کنند. در این راستا رئیس پیشین سازمان مدیریت با انتقاد از این لایحه عنوان کرد که راه کمک به اقتصاد کشور اجرای صحیح برنامه چهارم توسعه است.
شرکا با بیان اینکه دولت نهم باید سپاسگزار دولت قبلی در تدوین برنامه چهارم باشد تصریح کرد برای کسانی که نظارت بر اجرای برنامه چهارم را برعهده دارند متاسف است چرا که به اعتقاد او نه تنها نظارتی نمی شود بلکه به این برنامه راهبردی بی توجهی نیز می شود.
به گزارش ایسنا، حمیدرضا برادران شرکا رئیس پیشین سازمان مدیریت و برنامه ریزی، با بیان اینکه از شروع برنامه چهارم بنا بود بودجه هایی که دولت تنظیم می کند هم مبتنی بر چشم انداز و هم سیاست های کلی و همچنین خود برنامه چهارم باشد عنوان کرد؛ به طور کلی قانون گذار به این نتیجه مهم رسیده بود که وقتی یکسری اهداف بلندمدتی برای کشور وجود دارد و برنامه ای پنج ساله تنظیم می شود یکی از جاهایی که این برنامه می تواند جنبه عملیاتی پیدا کند و اهداف برنامه محقق شود همان بودجه سنواتی دولت است.
تراز عملیاتی صفر نمی شود
وی به بحث تزار عملیاتی بودجه اشاره کرد و افزود؛ در برنامه و سیاست های کلی که از سوی مقام معظم رهبری ابلاغ شد گفته شده که باید طوری بودجه تنظیم شود که تراز عملیاتی در پایان برنامه صفر شود اما در حال حاضر روندی که در این چند سال اخیر وجود دارد بیانگر این است که نه تنها این تراز در پایان برنامه چهارم صفر نخواهد شد، بلکه میزان قدر مطلق این تراز از ابتدای برنامه هم بیشتر خواهد شد و به طور کلی شاهد هستیم که در تنظیم و تدوین بودجه توجه جدی به ابعاد کلی برنامه نشده است.
وی ادامه داد؛ بحث استفاده از درآمدهای نفتی و یا وابستگی بودجه به درآمدهای نفتی این است که وقتی می گوییم باید تراز عملیاتی صفر شود به این مفهوم است که اعتبارات هزینه ای یا بودجه های جاری دولت باید از محل درآمدهای غیرنفتی تامین شود و روندی که در سال 1386 و در لایحه می بینیم نشان می دهد که وابستگی به درآمدهای نفتی روز به روز افزایش یافته و همچنان ادامه خواهد داشت.
برادران شرکا تصریح کرد؛ جدولی به نام جدول شماره 8 در قانون برنامه چهارم برای هر کدام از سال های برنامه نوشته که به چه میزان دولت می تواند از درآمدهای نفتی برای بودجه عمومی استفاده کند و همچنین در ماده یک برنامه ذکر شده است اگر این اعدادی که در جدول شماره 8 آمده محقق نشود آن وقت با اجازه مجلس شورای اسلامی دولت می تواند مابه التفاوت این رقم را از حساب ذخیره ارزی برداشت کند.
بودجه عملیاتی شفاف نیست
برادران شرکا اذعان کرد؛ در یکی از تبصره های لایحه بودجه بیان شده است که ما به التفاوت قیمت تمام شده برق و گاز با قیمت فروش آن می تواند از حساب ذخیره ارزی برداشت شود و در اینجا هم حتی یک عدد و رقم خاصی نیز گذاشته نشده و اساسا در بودجه باید منابع مورد نیاز را برآورد و پیش بینی و آن را قانونی کرد ولی در این تبصره می بینیم که حتی مبلغی هم تعیین نشده است.
وی با اشاره به اینکه کشور ما مرتب در حال افزایش کسری بودجه است تصریح کرد؛ متاسفانه روز به روز کسری بودجه افزایش یافته و جبران این کسری ها نیز از محل درآمدهای نفتی یا از محل حساب ذخیره ارزی و از محل فروش سهام شرکت های دولتی تامین می شود و این مسئله هماهنگ با برنامه چهارم و سیاست های کلی ابلاغی نیست و متاسفانه بحث عملیاتی شدن بودجه به طور واقعی شفافیت و همچنین بحث اعتبارات به خصوص اعتبارات هزینه ای در بودجه 86 واقع بینانه و شفاف نیست. رئیس پیشین سازمان مدیریت تصریح کرد؛ بودجه 86 به گونه ای تنظیم شده است که به طور قطع در سال آینده متمم بودجه به مجلس داده می شود و این مسئله مغایر با یک اصل اساسی در تنظیم بودجه است.
بودجه با برنامه چهارم همخوانی ندارد
عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی با اشاره به اینکه بودجه 86 از شفافیت لازم برخوردار نیست گفت؛ در بودجه 86 پایبندی به قانون برنامه چهارم به طور کلی وجود ندارد و مرکز پژوهش های مجلس نیز در حال پیداکردن این مغایرت هاست.
وی افزود؛ در فصل 12 قانون برنامه به نوسازی و کوچک شدن دولت اشاره شده و این مسئله باید مشخص شود که دولت چه هدف هایی را دنبال می کند. مهمترین اصل در بودجه بحث شفافیت است که همه افراد باید درک تقریبا یکسانی نسبت به این اعداد و ارقامی که در سال آینده می خواهد استفاده شود داشته باشند و ما امیدواریم در بررسی هایی که در مجلس شورای اسلامی صورت می گیرد تمام ایرادات و مشکلات حل و به صورت شفاف قانونی مشخص را داشته باشیم که در سال آینده بتوانیم در جهت اجرای چشم انداز و اجرایی شدن برنامه چهارم به درستی گام برداریم.
وی در پاسخ به این پرسش که هدفمند شدن یارانه ها در بودجه 86 باید به چه شکلی دنبال شود توضیح داد؛ سوال اصلی که در خصوص این مسئله پیش می آید این است که چرا دولت یارانه پرداخت می کند؟ هدف از این کار باید روشن و معلوم شود اما مهمترین هدف پرداخت یارانه در کاهش شکاف بین دهک های پایین (فقیر) و دهک های بالا (ثروتمند) است و هدف اصلی نیز این است که این شکاف ها و فاصله ها کمتر شود.
نفت 45 دلاری بودجه
برادران شرکا متذکر شد؛ اگر ما بخوهیم بدانیم که چه سهمی از نفت در بودجه عمومی دولت صرف می شود اصلا ایراد ندارد و می توانیم برآورد داشته باشیم که حساب ذخیره ارزی ما چقدر اضافه یاکسری داشته ولی نکته مهم در این است که حساسیت قبل از برنامه سوم و چهارم نباید وجود داشته باشد.
وی اضافه کرد؛ بر مبنای محاسباتی که در مرکز پژوهش های مجلس انجام گرفته و بر اساس مالیاتی که دولت پیش بینی کرده است نشان داده می شود که مبنای بررسی نفت بشکه ای 45 دلار است و حتی اگر ما بخواهیم استفاده واقعی بودجه از درآمدهای نفتی را ملاک قرار دهیم تا بشکه ای 51 دلار هم در محاسبت دور از ذهن نیست.
برادران شرکا با اشاره به اینکه تمام درآمدهای نفتی در اختیار دولت قرار دارد عنوان کرد؛ دولت ما نسبت به خیلی از کشورهای دیگر در ارائه شفاف و روشن منابعی که در اختیار دارد اقدام می کند و اعتباراتی را که هزینه می کند بسیار اهمیت دارد، وظیفه دولت در این است که به نحو احسن وظایف خود را انجام دهد و مردم را از تمام فعل و انفعالاتی که در این سند مالی که اسمش بودجه عمومی است قرار دهد و هرگونه ابهامی که وجود دارد را برطرف کند.
رئیس پیشین سازمان مدیریت و با اشاره به سخنان معاون اقتصادی این سازمان مبنی بر اینکه در سال آینده رشد اقتصادی هشت درصدی را داریم تصریح کرد؛ به طور بالقوه امکان رسیدن به رشد هشت درصدی دور از ذهن نیست و در برنامه نیز هدف گذاری شده بود ولی ما همچنین متذکر شده بودیم که 5/2 درصد از هشت درصد رشد پیشنهادی باید از محل ارتقای بهره وری، نیروی کار و سرمایه و کل عوامل تولیدی باشد و این یکی از مواردی است که در حال حاضر باید در بودجه نشان داده شود که اثر مالی چنین اقدامی برای ارتقای بهره وری در بودجه کشوری کجاست؟
سپاسگزار دولت قبلی باشیم
رئیس پیشین سازمان مدیریت تصریح کرد؛ دولت جدید باید از دولت قبلی بسیار سپاسگزار باشد که تدون و تنظیم برنامه چهارم را انجام داده است. این دولت باید با جدیت و تلاش این برنامه را اجرا می کرد و از نتایج مطلوبش نیز جامعه بهره مند می شد؛ من واقعا متاسفم برای کسانی که مسوول نظارت بر اجرای برنامه هستند و حتی نمایندگان مجلس و رسانه ها نیز به این مسئله بی توجه هستند.
این مدرس دانشگاه در خصوص تنظیم لایحه بودجه 86 عنوان کرد؛ ما باید طوری این لایحه را تنظیم می کردیم که یک مسوول از سازمان مدیریت جهت گیری در بودجه را به درستی توضیح می داد، معتقد نیستم که به تمام اهداف و وظایفی که در برنامه چهارم وجود دارد باید برسیم ولی به طور کلی جهت گیری ها باید در اجرای برنامه چهارم باشد.
وی گفت؛ بنا نبود ما یک برنامه ای را با این همه وقت و انرژی تنظیم کنیم و از فکر و مغز مسوولان و کارشناسان کمک بگیریم و مراحل مختلفش را طی کنیم و زمانی که به تصویب رسید آن را به راحتی کنار بگذاریم. ما در برنامه چهارم راه حل های خوب و منطقی ارائه کرده بودیم و باید آنها را اجرا کنیم و اگر قابلیت اجرایی ندارد توضیح بدهیم.
علت کاهش نرخ رشد باید توضیح داده شود
برادران شرکا در ادامه گفت وگو خود با خبرنگار ایسنا متذکر شد؛ زمانی که ما برنامه چهارم را تنظیم کردیم حدود 172 میلیارد دلار قرار بود در طول برنامه منابع ارزی داشته باشیم و خوشبختانه با افزایش قیمت نفت در طول دو سال اول برنامه ما توانستیم حدود 60 درصد آن منابع را محقق کنیم و این مسئله به این مفهوم است که ما منابع بیشتری در اختیارمان قرار گرفته و باید خیلی بیشتر از آن چیزی که در برنامه قدم هایی باید برداشته می شد قدم برداریم.