برای اولین بار بعد از گـذشت شش سال از سقوط رژیم صدام حسین در مـــارس 2003، آشکارا روابط بغداد - ریاض به بن بست کامل کشیده شده است.
اظهارات بیسابقه اخیر نوری مالکی، نخست وزیر عراق که به شدت از نوع تعامل سعودیها با بغداد انتقاد کرد و گفت کـــه عراق همه گونه راهی برای برقراری روابط با ریــاض را آزمـــود و همه آنها به در بسته خورد، به منزله تیرخلاص بر روابط کژدار و مریض بغداد و ریاض در طول سالهای گذشته بود.
هر چند کشورهای عربی بدون استثنا بعد از سقوط رژیم صدام تا یک سال گذشته روابط خود را با نظام جدید حاکم بر عراق به حال تعلیق درآورده بودند، اما با بهبود امنیت در عراق و سلطه دولت منتخب بر مقدرات کشور، بسیاری از کشورهای عربی از تصمیم خود عدول کرده و روابط خود را با بغداد از سرگرفتند، مگر ریاض که همچنان از این امر، اجتناب کرده است.
بر اساس گفته مالکی، انتظار نمیرود دولت بغداد برای عادیسازی روابـــط با ریاض گــامی بردارد، بلکه این عربستـان است که اگر خواهان روابط با بغداد و در این نیت خود صادق است، باید پا پیش بگذارد.
زبان حال عراقیها این است که در طول سالهای گذشته با وجود تحمل برخورد سرد سعودیها و حتی چشمپوشی از حمایتهای آشکار و پنهان آنها از تروریستها و باقیماندههای رژیم بعث صدام در داخل عراق و نادیده گرفتن فتوای تکفیری شیوخ وهابیت علیه شیعیان عراق، دیگر بیش از این نمیتوانند چنین شرایطی را تحمل کنند.
وزیر کشور عربستان در راستای کم کردن از انزجار عمومی در عراق علیه عربستان، در گفت وگو با یکی از روزنامههای سعودی کوشید که تنشها را تا حدودی تلطیف کند، اما...
شاهزاده «نایف بن عبدالعزیز» که در عین حال سمت معاون نخست وزیری را هم دارد، بعد از اظهارات مالکی گفت: عربستان جز خیر و ثبــات برای عراق چیـــز دیگری نمیخواهد و در صدد متشنج شدن روابط با بغداد نیست.
اما روزنامه «الدعوه» ارگان حزب مالکی در مقالهای با عنوان «اظهارات واهی نمیتواند دشمنی عربستان با عراق را مخفی کند»، نوشت که عربستان تشکیلات القاعده و عوامل رژیم سابق بعث را در راستای آنچه سعودیها «مصلحت عراق» میخوانند، حمایت میکند.
«راسم قاسم»، نویسنده مقاله نوشته است: وزیر کشور عربستان گفته که کشورش جز خیر و ثبات برای عراق نمیخواهد، ولی اگر کسانی هستند که برخلاف منافع عراق در داخل عراق عمل میکنند آیا از عربستان انتظار دارند در کنار آنها بایستد؟
نویسنده ادامه داده است: «این سخنان نایف، چند سئوال رابه ذهن متبادر میکند که منافع عراق چیست؟ عربستان برای خدمتگزاران در عراق چه ویژگیها و معیارهایی قائل است؟ آیا اینها باندهای القاعده و عوامل رژیم سابق بعث و سازنده گورهای جمعی در عراق هستند؟»
راسم قاسم اظهارات شاهزاده نایف را در خصوص اینکه عربستان در راستای منافع عراق گام میدارد، تکذیب کرده و افزوده است: عراقیها در طول سالهای گذشته جز گروههای مزدور که از اراضی عربستان وارد عراق شده و کودکان و جوانان عراق را به قتل میرسانند، چیزی ندیده اند.
مدیر مسئول روزنامه مستقل «الدستور» چاپ بغداد نیز در سرمقالهای علیه اظهارات وزیر کشور عربستــان موضـــع گرفته و با عنـــوان «سعـــودیها دروغ میگویند حتی اگر...» نوشته است: اظهارات وزیر کشور سعودی، چارچوبی دیپلمات گونه داشت که نه چیزی را تایید و نه چیزی را رد میکرد.
«باسم الشیخ» ادامه داده است: شاهزاده نایف، اکنون خود را در برابر حقیقت شرم آوری میبیند که او بیش و پیش از همه مسئولان سعودی از آن اطلاع دارد که عربستان تا چه میزان در اوضاع داخلی عراق به صورت مستقیم و غیر مستقیم دخالت دارد.
وی اضافه کرده است: سعودیها تحولات جاری در عراق را تهدید آشکاری برای بقای نظام عشیرهای خود در عربستان میدانند و بر همین اساس نه یک بار، بلکه بارها و در مناسبتهای مختلف، بر تلاشهای خیرخواهانه عراق برای برقراری روابط با ریاض، دست رد زده اند. وی افزوده است: سعودیها نه تنها طرحهای دولت عراق را برای برقراری روابط عادی بین دو کشور رد کرده اند، بلکه اکنون به صراحت در خصوص طرحهای خود برای عضوگیری و ایجاد پادگانهای آموزش تندروها و افراطیها در کنار مرزهای عراق به منظور دست زدن به حملات احتمالی علیه عراق به امید این که اوضاع امنیتی را در این کشور متشنج کنند، سخن میگویند.
وی اضافه کرده است: وزیر کشور سعودی که از تاکید ریاض بر امنیت عراق سخن رانده، آشکارا دروغ گفته است، زیرا اکنون در داخل دستگاههای امنیتی سعودی توطئهها و نقشههایی با همکاری کسانی که وجدان خود را به سعودیها فروخته اند، به بهانه پاسداری از یک طیف مشخص در داخل عراق، جریان دارد.
یکی از نمایندگان مجلس عراق نیز از آنچه که دوگانگی در اظهارات شاهزاده نایف خوانده، انتقاد کرده و گفته است: فتوای اخیر شیخ «عادل الکلبانی» امام جماعت مسجد الحرام که به امر ملک عبدالله، شاه عربستان به این سمت منسوب شده در تکفیر شیعیان و کافر خواندن علمای دین شیعه با اظهارات شاهزاده نایف که میگوید ریاض خواهان امنیت و ثبات در عراق است، منافات دارد.
شیخ «خیرالله بصری» گفته است: «موسسه عالی صدور فتوا در عربستان مرتبط با سیاستهای کلی رژیم عربستان است و به دلیل نبود استقلال در موسسه عالی صدور فتوا و دنباله روی این نهاد از سیاستهای دولت عربستان، فتوای عادل کلبـــانی بخشی از دیدگاه نهادهای حاکم در عربستان سعودی را نشان میدهد و این با آنچه وزیر کشور عربستان گفته، تناقض دارد.
کارشناسان بر این عقیدهاند که ریاض قبل از هر اقدامی برای از سرگیری روابط عادی خود با بغداد نخست باید چارهای برای فتواهای تکفیری شیوخ وهابیت که به اعتقاد عراقیها از بامداد تا شامگاه کاری جز تکفیر شیعیان ندارند، بیندیشد.
دستگاههای امنیتی عراق ادعا کردهاند که اتباع عربستانی بیشترین طیف تروریستهایی هستند که در عراق دستگیر میشوند و اکنون در زندانهای دولت عراق و زندانهای تحت اختیار نیروهای آمریکایی در عراق زندانی هستند.