تشکیل یک نیروى نظامى قدرتمند در منطقه آسیاى مرکزى در چارچوب «سازمان پیمان امنیت جمعى» به منظور مقابله با تهدیدات احتمالى که نشانگر تلاش مسکو در تبدیل این سازمان به یک بلوک نظامى طرفدار روسیه در رقابت با نیروهاى ناتو در اروپا است، هفته جارى با تصویب رهبران کشورهاى عضو این سازمان تحقق پیدا خواهد یافت. نشستهاى شوراى وزیران امور خارجه، نشست دبیران شوراى امنیت و در نشست رهبران عضو «سازمان پیمان امنیت جمعى» از سوم تا ۱۴ ژوئن درمسکو برگزارمى شود. درنشست رهبران هفت کشور عضو این سازمان پیمان در ۱۴ژوئن توافقنامه تشکیل نیروى واکنش سریع این سازمان رابه عنوان یک اقدام اولیه براى ایجاد یک تشکیلات نظامى بزرگتر امضاء مى گردد. دبیر خانه «سازمان پیمان امنیت جمعى» از هم اکنون در حال تهیه اسنادى است که باید مورد موافقت رهبران این سازمان قرار گیرد. به گزارش ایران شرقى، ایده ایجاد نیروى ویژه نظامى حفاظت از آسیاى مرکزى که امنیت آسیاى مرکزى را در برابر هر حمله خارجى تامین خواهد کرد، چهار سال قبل بوجود آمد. نیروى نظامى ویژه در چارچوب ساختار موجود «سازمان پیمان امنیت جمعى»که شامل همکارى نظامى کشورهاى روسیه، قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان و ازبکستان هستند عمل خواهد کرد. این نیرو شامل یک واحد هوابرد، یک تیپ هوایى از روسیه و یک تیپ هوایى از قزاقستان خواهد بودوسایر اعضا نیز در این نیروى جدید در حد گردان مشارکت خواهند کرد. سپس پیشنهاد تشکیل این نیروى ویژه تحت عنوان نیروهاى واکنش سریع زیر نظر«سازمان پیمان امنیت جمعى»در سپتامبر سال ۲۰۰۸ میلادى در نشست سران این سازمان در دوشنبه مطرح گردید.اما تصمیم گیرى دراین مورد در نشست قبلى سران کشورهاى عضو این سازمان در ۴ فوریه در مسکو صورت گرفته. هرچند این ابتکار عمل با موانع بسیارى مواجه بود که مهمترین آن مخالفت «اسلام کریم اف»، رئیس جمهورى ازبکستان با آن دراین نشست بود. ظاهرا طى چهار ماه گذشته هنوز مشکل موضع گیرى ازبکستان با این مسأله حل و فصل نشده است.
ازبکستان که تنها با شروطى با امضاى توافقنامه مربوط به تشکیل نیروهاى واکنش سریع در منطقه آسیاى مرکزى در چارچوب«سازمان پیمان امنیت جمعى» موافقت کرده است، اکنون نیز در آستانه امضاء نهایى موافقتنامه تشکیل این نیروها درنشست سران آن در نشست درمسکو براى حضور خود در این طرح شروط تازه اى را تعیین نموده است. تاشکند اصرار دارد که تصمیم گیریها در خصوص استفاده از این نیروى نظامى مشترک تنها بر اساس اصل «توافق جمعى» امکان پذیر باشد و نه به درخواست اکثریت کشورهاى عضو این پیمان. علاوه بر این به عقیده تاشکند، نیروهاى نظامى پیمان امنیت جمعى باید تنها در صورتى به سایر کشورها اعزام شوند که این مسأله مغایرتى با قوانینى ملى نداشته باشد. ازبکستان بر ممنوعیت استفاده از این نیروها براى حل و فصل مناقشات بین کشورهاى عضو جامعه مشترک المنافع نیز تاکید دارد. همچنین ازبکستان با استفاده موقت از توافقنامه مربوط به ایجاد نیروهاى واکنش سریع زیر نظر «سازمان پیمان امنیت جمعى» از زمان امضاء آن در نشست سران این سازمان مخالف بوده و معتقد است که اقدامات نیروهاى واکنش سریع باید تنها بعد از تصویب این سند از سوى تمامى کشورهاى عضو جامعه مشترک المنافع امکان پذیر باشد. «نیکلاى باردیواژ» دبیرکل سازمان پیمان امنیت جمعى، درباره اهداف نیروى واکنش سریع تحت فرمان این سازمان که قرار است در ۱۴ ژوئن براى استقرار در آسیاى مرکزى تشکیل شود، گفت: «ما نیازمند این هستیم که بسیارى از مسائل را بین خودمان حل کنیم، از جمله اینکه چگونه اعضاى «سازمان پیمان امنیت جمعى» نیروهاى سایر کشورها را در قلمرو کشور خود به کار بگیرند، این نیروها چگونه سلاح ها را بکار گیرند، در مورد اعزام نیروهاى کمکى حافظ صلح چگونه تصمیم گیرى شود». وى تصریح کرد: «ما بیشتر این موضوعات را حل کرده ایم و یک طرح توافقى را براى ایجاد نیروى تهاجمى واکنش سریع، تشکیلات و نحوه فعالیت این نیروها در صورتى که به یک کشور خارجى اعزام شوند، در دست بررسى داریم.
این نیرو داراى ۱۰ الى ۲۰ هزار نفر پرسنل خواهد بود، نیروى جدید مرکب از نیروهاى روسیه بعلاوه نیروهایى از قزاقستان، قرقیزستان، ازبکستان و تاجیکستان است که داراى واحدهاى هوایى، توپخانه و یک ناوگان کوچک در دریاى خزر خواهد بود». به عقیده ژنرال «لئونید ایواشف »،رئیس آکادمى مسائل ژئوپولیتیکى روسیه، تلاش «سازمان پیمان امنیت جمعى»براى ایجاد نیروهاى نظامى مشترک در آسیاى مرکزى، در واکنش به فعال شدن غرب در منطقه و اقدامى کاملا درست است.وى معتقد است: «تلاش روسیه براى ایجاد نیروهاى نظامى قدرتمند در آسیاى مرکزى در چارچوب «سازمان پیمان امنیت جمعى»، اقدامى درست است». این کارشناس برجسته نظامى تصریح کرده است: «در حال حاضر ما شاهد تشدید مبارزه بر سر نفوذ بیشتر در منطقه قفقاز و اسیاى مرکزى و نیز دست یابى به منابع انرژى و عرصه مهم استراتژیکى در این مناطق هستیم. آمریکایى ها با سماجت هر چه تمامتر در حال فعالیت در این منطقه و جذب متحدین خویش به آنجا هستند. از سوى دیگر کشورهایى همچون ترکیه و ایران نیز منافع خاص خود را در منطقه دارند. این در حالى است که باید پذیرفت کشورهاى عضو «سازمان پیمان امنیت جمعى» در این منطقه متحمل ناکامى هایى شده اند. این تقاطع منافع منجر به اقدامات نظامى خاصى مثل استقرار پایگاههاى نظامى، افزایش نیروها و ایجاد زیرساختارهاى مربوطه شده است. در چنین شرایطى واکنش مسکو به این مسائل و تلاش براى ایجاد گروههاى نظامى قدرتمند در آسیاى مرکزى در چارچوب» سازمان پیمان امنیت جمعى «که تامین کننده منابع کشورهاى منطقه باشد، کاملا طبیعى است».
این ژنرال باسابقه روس معتقد است: مقایسه «سازمان پیمان امنیت جمعى» با «پیمان ناتو» اشتباه است، چرا که این دو سازمان از لحاظ ترکیب و اهداف یکى نیستند.« ناتو»، یک بلوک نظامى داراى اهداف تهاجمى است که مدعى اجراى نقش ابزار نظامى در جهان است، در حالیکه «سازمان پیمان امنیت جمعى» سازمانى صرفا تدافعى و در راستاى محافظت از کشورهاى منطقه است». به نظر مى رسد تشکیل یک نیروى نظامى قدرتمند در آسیاى مرکزى، نشانگر تلاش مسکو و تبدیل «سازمان پیمان امنیت جمعى» به یک بلوک نظامى طرفدار روسیه در رقابت با نیروهاى ناتو در اروپا است. استراتژى امنیتى روسیه تا سال ۲۰۲۰ میلادى که اخیرا توسط «دیمیترى مدودف» رئیسجمهور روسیه به تصویب رسیده، نشان مى دهد که روسیه همچنان رویاى تبدیل «سازمان پیمان امنیت جمعى» را به عنوان مکانیزم اصلى براى مبارزه با تهدیدات و درگیرى هاى نظامى منطقه اى در سر مى پروراند.