پروفسور «بارنت روبین» پژوهشگر آمریکایى که تحقیقات زیادى در مورد مسائل افغانستان انجام داده است، گفت: عواید بدست آمده از تولید تریاک در این کشور 1/3 میلیارد دلار است.
وى در هفته جارى با استناد به گزارش سازمان مبارزه با موادمخدر سازمان ملل در کابل افزود: به موجب این گزارش از این رقم فقط 25درصد سهم تولید کنندگان و بقیه عاید قاچاقچیان مى شود.
براساس گفته هاى این محقق، درآمد دهقانان افغان از محل کشت خشخاش با همه خطر، رنج و مرارتى که به همراه دارد، 775میلیون دلار و سهم قاچاقچیان سه برابر این رقم یعنى دو میلیارد و 325میلیون دلار است.
در حالیکه این رقم 970میلیون دلار بیشتر از مجموع بودجه عادى و عمرانى افغانستان با جمعیت 2/42 میلیون نفر است.
بودجه افغانستان در این دو بخش دو میلیارد و 130میلیون دلار است که بخش اعظم آن را کمک هاى خارجى تشکیل مى دهد.
این محقق آمریکایى پیشگیرى از تولید و تجارت موادمخدر در افغانستان را دستگیرى قاچاقچیان بزرگ مواد افیونى ذکر کرده است.
وى در عین حال یادآور شد که با وجود مشکلات دولت و عدم تصمیم جامعه جهانى در این ارتباط کار مبارزه با موادافیونى در افغانستان مشکل خواهد بود.
روبین مدعى شد مشکلى که از قبل و در حال حاضر در افغانستان وجود دارد، بر اساس توافقنامه جهانى است که تولید تریاک را غیرقانونى اعلام کرده است.
وى با اشاره به افزایش 10برابرى قیمت موادمخدر در خارج از مرزهاى افغانستان اظهار داشت: افزایش تولید تریاک تقاضا را در جهان کمتر خواهد کرد.
این محقق آمریکایى گفت: در افغانستان اجراى قانون ضعیف است و این امر قانونى شدن کشت تریاک را نیز بسیار مشکل خواهد کرد.
وى اضافه کرد: نزدیک به 10سال طى حکومت مجاهدین و طالبان در افغانستان در سالهاى 1370تا 1380خورشیدى در این کشور تولید تریاک ممنوع نبود.
روبین یادآور شد: در آن زمان تریاک از قرار کیلویى 40دلار آمریکایى از کشاورزان خریدارى مى شد و در حال حاضر قیمت آن در هر کیلوگرم به 400دلار رسیده است.
به گفته صاحبنظران، افغانستان از جمله کشورهاى اسلامى است که اقتصاد آن با مشکل تولید و تجارت موادمخدر در جهان روبرو است.
سطح زیر کشت موادمخدر در افغانستان بر اساس گزارش سازمان ملل در سال زراعى جارى با 59درصد افزایش به 165هزار هکتار رسیده است.
میزان تولید تریاک در افغانستان با اقتصاد سنتى کشاورزى، شش هزار و 200تن اعلام شد که از نظر تولید تریاک در صدر کشورها قرار دارد.
پیشینه کشت موادمخدر در افغانستان به دهه هشتاد میلادى در ولایت هلمند در جنوب این کشور باز مى گردد.
با توجه به اشغال افغانستان توسط ارتش شوروى و تداوم درگیرى هاى داخلى به علت صرفه اقتصادى و تامین هزینه هاى نظامى گروههاى درگیر با ارتش اشغالگر، کشت خشخاش در مدت کمتر از 10سال به دیگر ولایات این کشور سرایت کرد.
عوامل ذکر شده و نیز فعالیت باندهاى بین المللى موادمخدر در منطقه، نبود حاکمیت قانون، ضعف دولت مرکزى و قدرت طلبى افراد و زورمندان محلى و جنگ سالاران به کشت خشخاش در افغانستان دامن زد.
پس از آن بود که با افزایش درآمد حاصله از تولید تریاک یک پدیده جدید و ناشناخته در اقتصاد این کشور ظاهر شد به گونه اى که امروز سه میلیون از جمعیت24/2 میلیونى نفرى این کشور از راه کشت موادمخدر امرار معاش مى کنند.
دولت و مجامع جهانى به رهبرى انگلیس سرمایه هاى کلانى را صرف مبارزه با کشت و تولید تریاک در افغانستان کردند که به علت عدم برخورد ریشه اى با پدیده نوظهور تولید و تجارت موادمخدر و بدون در نظر داشتن فرهنگ منطقه اى برنامه هاى آنان تقربیاً با شکست مواجه شده است.
هم اکنون اغلب سازمانها به شکست در کار مبارزه با کشت موادمخدر و محو مزارع خشخاش در اغلب ولایات افغانستان اعتراف کرده اند.
در حال حاضر دولت به منظور تشویق کشاورزان و دست کشیدن از فعالیت در مزارع خشخاش طرح «کشت جایگزین» را به مرحله اجرا درآورده است.
دولت و نهادهاى ذیربط در تلاش هستند با کشت زعفران، سویا، پنبه، پسته، گل و گیاهان زینتى و دیگر فعالیت هاى تولیدى میل به کشت بوته خشخاش را در افغانستان کاهش دهند.
دست کشیدن از کشت خشخاش که افغانها به آن «کوکنار» مى گویند، گذشته از زمان، نیاز به سرمایه گذارى، تامین ماشین آلات و کودشیمیایى و بذر اصلاح شده دارد.
کشاورزان افغان به علت ضعف بنیه اقتصادى به تنهایى قادر نیستند بدون حمایت مالى دولت به کشت جایگزین بپردازند.
دولت نوپاى افغانستان نیز به علت تخریب اغلب زیرساختهاى کشاورزى و صنعتى کشور طى سه دهه جنگ داخلى نمى تواند کشاورزان را تشویق کند تا از یک فعالیت تولیدى سودآور دست بردارند.
شمارى از کشاورزان افغان آمادگى خود را براى کشت جایگزین اعلام و ازدولت و نهادهاى ذیربط به خاطر خلف وعده هاى داده شده در کشت محصولات جایگزین به شدت انتقاد مى کنند.
امسال دولت افغانستان اعلام کرد که در راستاى مبارزه با کشت خشخاش، 20هزار هکتار از مزارع کوکنار را در سطح کشور تخریب خواهد کرد.
به گزارش ایرنا وزارت مبارزه با موادمخدر افغانستان نیز فعالیت هایى را در این رابطه آغاز کردند، اما با مقاومت کشاورزان در برخى ولایات روبرو شدند. در درگیرى پلیس با زارعان تعدادى کشته و شمارى نیز زخمى شده و ماموران و خودروهاى آنان نیز متحمل تلفات و خسارات زیادى شدند.
این هفته نشستى با حضور «حامد کرزاى» رییس جمهورى افغانستان و با شرکت وزیران امور داخله، زراعت و آبیارى، احیا و انکشاف دهات (روستایى) و سفیران آمریکا و انگلیس و نماینده سازمان مبارزه با جرایم و موادمخدر در کابل برگزار شد. رییس جمهورى افغانستان در این نشست از کشت خشخاش بعنوان یک عمل «ناروا» یاد و اعلام کرد محصول خشخاش و فروش آن از نظر دین اسلام یک عمل حرام است.
وى گفت: تصمیم ما در مبارزه با موادمخدر قاطع خواهد بود و در این راه تلاش هاى خود را سرعت بخشیده ایم تا عاملان اصلى و قاچاقچیان این پدیده منفى را با کمک مردم به پنجه قانون بسپاریم.
کرزاى افزود: استفاده از موادمخدر باعث تباهى نسل جوان مى شود که این موضوع را باید علماى دین، بزرگان و متنفذان از طریق مساجد و محافل به اطلاع کشاورزان برسانند و آنان را از پیامدها و ضررهاى این پدیده کشنده و حرام آگاه کنند.
«حبیب الله قادرى» وزیر مبارزه با موادمخدر افغانستان نیز گفت: به منظور تامین معیشت کشاورزان و کشت جایگزین و ایجاد طرح هاى توسعه منطقه اى، سال آینده میلادى (2007) آمریکا 140میلیون دلار و انگلیس 40میلیون پوند در اختیار این کشور قرار خواهند داد.
وى اظهار امیدوارى کرد با این قبیل مساعدتها بدون شک شاهد کاهش قابل ملاحظه اى در کشت خشخاش در افغانستان خواهیم بود.
با توجه به فرهنگ اسلامى حاکم بر سرزمین افغانستان زمانى شمار معتادان این کشور کمتر از یکصدهزار نفر تخمین زده مى شد.اما وزارت مبارزه با مواد مخدر و نیز مسوولان سازمان ملل چندى قبل تعداد معتادان این کشور را 920هزار نفر اعلام کردند که 140هزار نفر از آنان زن هستند. سخنگوى دفتر نمایندگى سازمان ملل در امور افغانستان (یونیما) پیشتر گفته بود در مجموع 8/3 درصد از افغانها معتاد هستند.
صدیق گفت: بیشترین تعداد معتادان مربوط به ولایتهاى غربى و جنوبى است و ولایات تخار و بدخشان واقع در شمال شرق کشور نیز تعداد زیادى معتاد دارند.