در روز 23مرداد ماه پس از 34روز جنگ خونین آتش بس بین ارتش اسراییل و حزب الله لبنان برقرار شد. این روزها بطور مدام بحث ها و اخبار بر سر وضعیت حساس خاورمیانه است و این که چه تدابیرمناسبى براى برقرارى صلح در این منطقه مى توان انجام داد. این در حالى است که توجه لازم به رعایت حقوق بشر و رسیدگى به جنایت هاى جنگى آن طور که باید و شاید صورت نمى گیرد.
گروهى از کارشناسان عفو بین الملل به سرپرستى خانم دوناتلا روورا از بیروت و به خصوص از جنوب لبنان در زمان جنگ بازدید کردند. برخلاف اسراییل در این مناطق نه تنها پناهگاه هاى عمومى براى غیر نظامیان وجود نداشت بلکه حتى آژیر خطرى هم قبل از حمله اسراییل و بمباران به گوش نمى رسیده است. طبق گزارش روزنامه Kurier در اسراییل تعداد قربانیان حدود 150تن بوده که تقریبا 25درصد آنها غیرنظامى بودند. در حالى که در لبنان تقریبا هزار و یکصد نفر کشته شدند که حدود 90درصد شان غیرنظامى بودند. آیا فقدان پناهگاه و آژیرخطر باعث کشته شدن چندین برابر مردم در لبنان شده است؟ دوناتلا روورا کارشناس سازمان عفو بین الملل در خاورمیانه نظر دیگرى در این مورد دارد:
ارتش اسراییل از تسلیحات دقیق لیزرى استفاده کرده که قادر بوده ساختمانى را از بالا مورد اصابت قرار بدهد چندین طبقه را خراب کند و در زیرزمین یعنى جایى که مردم پناه گرفته بودند منفجر شود. بخاطر همین نمى دانم که آیا حتى اگر پناهگاههایى هم موجود بودند فرق زیادى مى کرد. چون ما موارد مختلفى را دیدیم که در مکان هایى که مردم فکر مى کردند تقریبا امن هستند پناه گرفته بودند و به هر صورت کشته شده بودند. منظورم این است که بطور واضح اسراییل سلاح هاى فوق العاده بهترى در اختیار دارد. بسیارى از جاده ها و اماکن عمومى و غیر نظامى چه در اسراییل و چه در لبنان مورد حمله قرار گرفته و ویران شده اند. طبق گزارش شوراى توسعه و بازسازى لبنان (CDR) تقریبا 630کیلومتر جاده و خیابان دیگر قابل عبور و مرور نیستند. 25پمپ بنزین، 77پل وبیش از 7 هزار خانه 900موسسه اقتصادى خصوصى در بمبارانها از بین رفته اند. به گفته پترا شونینگ هماهنگ کننده سازمان عفو بین الملل در اسراییل و فلسطین این جنایت هاى جنگى کاملا برخلاف کنوانسیون ژنو صورت گرفته است:
«باید از قبل در نظر گرفت که بناها و زیرساخت هاى غیرنظامى مورد حمله قرار نگیرند و ویران نشوند. همچنین ایستگاه هاى برق رسانى، پل ها و جاده هاى اصلى که مردم بتوانند در صورت لزوم فرار کنند نباید مورد حمله نظامى قرار بگیرند. به هیچ عنوان نباید چیزى مانع کار مددکارها و کارکنان نهادهاى خیریه بشود. موسسه ها، بناها و اماکنى که براى زندگى روزمره مردم کاملا ضرورى هستند به هیچ عنوان نباید مورد حمله قرار بگیرند مانند سوپرمارکتها و پمپ بنزین ها، اما در این جنگ این اتفاق صورت گرفت.»
یکى از مشکلات مهم زمان جنگ و پس از آن مشکلات روحى روانى شدیدى است که بازماندگان با آن روبرو هستند. در اسراییل از همان اوایل جنگ اخیر به علت پیشرفته بودن سیستم کمک رسانى روان درمانى شهروندان شروع شده است. در بیمارستان بسیار مدرن گالیله در شهر نهاریا از 1300بیمار بسترى شده، 65درصد آنها بیماران روحى روانى هستند. اما در لبنان به نظر دوناتلا روورا کارشناس سازمان عفو بین الملل در خاورمیانه کارهاى دیگر در اولویت قرار دارند:
در وهله اول باید براى مردم مکان امن، غذا، دارو و آب آشامیدنى فراهم شود. در ضمن باید آوارها را جمع کرد که این کار سختى است، چون ویرانى و خرابى عظیمى صورت گرفته است. به علاوه در بعضى از مناطق مانند جنوب لبنان هزاران بمب و مهمات خنثى نشده وجود دارد که اسراییل در حین جنگ پرتاب کرده است و این مناطق باید از مهمات کاملا پاک شوند. مسئله مهم دیگر بازسازى جاده هاى اصلى و پل ها است که براى کمک رسانى، حمل و نقل، دارو، پوشاک و مصالح ساختمانى ضرورى مى باشد. بسیارى از آنها در بمبارانها کاملا ویران شده اند. در حال حاضر فقط جاده هاى فرعى قابل عبور و مرور هستند که به هیچ وجه براى عبور کامیون و یا وسایل نقلیه با بار سنگین مناسب نیستند. کارشناسان سازمان عفو بین الملل بعد از یک هفته بازدیدشان از مناطق جنگزده گزارشى 12صفحه اى به انتشار رساندند. اهداف مهم آنها از این گزارش این بوده است که تشخیص داده شود که آیا در جنگ اخیر دوطرف درگیر جنایت جنگى مرتکب شده اند و تا چه حد رعایت حقوق بشر را کرده اند. پترا شونینگ در مورد پیامد و عواقب جنایت هاى جنگى مى گوید:
در واقع باید مسئولین و مسببین نقض حقوق بشر به دادگاه بین المللى معرفى شوند و مورد بازخواست قرار بگیرند، اما سوال اینجاست که آیا واقعا چنین چیزى اتفاق مى افتد؟ چون تاکنون سازمان عفو بین الملل بارها موارد نقض حقوق بشر را چه در میان فلسطینى ها و اسراییلى ها و چه در مناطق دیگر تشخیص و تذکر داده است. اما مسببین و مسئولین بازخواست یا مجازات نشده اند. با وجود این باید به آنها تذکر داده شود و باید درخواست حضور مسببین نقض حقوق بشر در برابر دادگاه بین المللى صورت گیرد.