محمدرضا پوینده
Email: Mpouyandeh@gmail.com
کره شمالی سرانجام اولین آزمایش اتمی خود را در نهم اکتبر در میان نگرانی جامعه جهانی با تردید در عمق 2 هزار متری زیرزمین انجام داد. این آزمایش با واکنش وسیع جهانی روبهرو شد، بهطوری که از سوی کلیه کشورهای جهان حتی متحدین منطقهای و تاریخی این کشور به شدت محکوم شد. کره شمالی تنها کشوری است که پس از جنگ سرد از پیمانNPT خارج شده و با استفاده از روابط حسنه خود با ابرقدرت شرق موفق به دستیابی به بمب اتمی شده و لذا به بخش عمدهای از اهداف هستهای خود رسیده است. این کشور اکنون قدرتمندتر از همیشه به تهدیدی بزرگ برای رقبایش در منطقه تبدیل شده و بسیار امیدوار است که این مساله موقعیت جدیدی از پیشرفت و امنیت را برایش به ارمغان آورد. برای کشور ایران که بسیار علاقمند است در زمره کشورهای قدرتمند هستهای بدون انحراف به سمت سلاح هستهای حرکت کند، توجه به تجربه کره شمالی، بررسی و مطالعه دقیق و صحیح استراتژی هستهای این کشور بعنوان یک قدرت اتمی و پیامدها و نتایجی که این استراتژی به همراه داشته از اهمیت ویژهای برخوردار میباشد.
1- کره شمالی در یک فرایند پیچیده 40 ساله موفق به دستیابی به بمب اتمی شده و همه کشورهای شرق آسیا از این بابت نگران هستند. عمده نگرانی کشورهای منطقه از فروپاشی این کشور و هزینههای بزرگ این فروپاشی برای این کشورها میباشد.
2- توهم به حداکثر رساندن توان نظامی و هستهای برای رسیدن به عزت، کرامت و امنیت بیشتر باعث شده تقریبا همه فرصتهای توسعه اقتصادی و صنعتی از بین برود بهطوری که هماکنون مردم این کشور در زمره فقیرترین مردم جهان قرار دارند و این تصور سران کره شمالی که با موفقیت در ساخت سلاح هستهای قدرت، عظمت و جایگاه این کشور در سطح بینالملل ارتقا پیدا خواهد کرد، روند معکوس به خود گرفته بهطوری که مردم این کشور در وضع بسیار اسفناکی و با درآمد سرانه بسیار پایین زندگی میکنند و هر روز موقعیت بدتر و حقیرتری در سطح جهان پیدا میکنند.
3- کره شمالی دو دهه گذشته در مقاطعی با فرصتهای مناسب و خوبی برای تغییر مسیر توان بالقوه هستهای خود از رسیدن به سلاح هستهای به سمت رشد و توسعه و صنایع مدرن صلحآمیز هستهای را داشته که هر دفعه این فرصتهای مهم را از دست داده است.
4- آزمایش اتمی جدید کره شمالی بحران این کشور با جامعه بینالمللی را وارد مرحله جدیدی کرده است. پرونده کره شمالی بار دیگر در دستور کار شورای امنیت سازمان ملل قرار گرفته است. با اعلام مواضع نسبتا تند کشورهای چین و روسیه متحدین این کشور، شورای امنیت بیشک به اتفاق آرا قطعنامهای را صادر خواهد کرد و تحریمهای سختی را به اجرا خواهد گذاشت، این کشور نه تنها تحمل تحریمهای بیشتر از گذشته را نخواهد داشت بلکه هر روز وضع زندگی مردم این کشور فاجعهبارتر خواهد شد.
5- کشور همسایه کره شمالی یعنی ژاپن طی سه دهه پس از شکست در جنگ جهانی دوم، موفق شد طی یک فرآیند اعتمادسازی جامعه بینالملل موقعیت ممتازی در صنایع صلحآمیز هستهای دستیابد. واقعیت این است، برآیند بررسی تاریخ ژاپن نشاندهنده خوی تهاجمی این کشور در خشنترین شیوههای ممکن در سطح منطقه کرانه شرقی آسیا بوده است و هیچ کشوری در منطقه از آسیب نظامی این کشور مصون نمانده است، اما طی یک فرآیند تدریجی این کشور با تلاش مستمر بیش از نیم قرن پس از شکست در جنگ جهانی دوم با جلب اعتماد جامعه جهانی و رفع نگرانیهای آنان از توسعه توان استراتژیک ژاپن، هماکنون به یکی از قدرتمندترین کشورهای دارای توانمندی هستهای تبدیل شده که از بسیاری کشورهای اروپایی پیشی گرفته است و هماکنون پس از آمریکا و فرانسه سومین توان صلحآمیز هستهای برای تولید انرژی در جهان محسوب میشود.
6- مقایسه تاریخی ایران با کشور ژاپن که در نیمه اول قرن بیستم بهعنوان کشور مهاجم و ماجراجو مطرح بوده است، نشاندهنده خوی غیرمهاجم ایران طی سه قرن گذشته میباشد، لذا برای کشوری نظیر ایران که علاقمند است در زمره کشورهای قدرتمند هستهای دارای تکنولوژی هستهای قرار گیرد، شیوه عمل در فرصتیابی در جامعه جهانی از اهمیت ویژهای برخوردار است. ژاپن توانسته است با اعتمادسازی و با حضور در تمامی کوششها، سازمانها و کنوانسیونهای مرتبط با منع و گسترش سلاحهای هستهای و کشتارجمعی، سایه بسیار سنگین جنایات جنگی ژاپن را کاهش دهد و نگرانی نسبت به صنایع استراتژیک در این کشور را بسیار کم کند. در هر حال تجربه ژاپن نمونه بارز یک تجربه موفق در کار سیاسی برای تغییر چهره کشور به یک کشور قابل اعتماد برای داشتن قدرت بالا هستهای است. در حال حاضر شواهد زیادی نشان میدهد که شرایط و زمان به نفع ایران نمیگذرد و اگر ایران نتواند از توان، تجربه و دیپلماسی خود در کاهش نگرانیهای جامعه بینالمللی بکاهد و از فرصتهای مناسب پیشرو استفاده کند هزینه از دست دادن این فرصتها برای ایران در میانمدت بسیار بیشتر از کره شمالی خواهد بود.