یک پرسش جذاب

سجاد سالک
پرسش جذاب هر انتخاباتی را می توان در یک جمله خلاصه کرد؛ «برندگان و بازندگان انتخابات چه کسانی هستند؟» در واقع رسیدن به پاسخ این پرسش است که نزد ناظران سیاسی از چند هفته پیش از برگزاری انتخابات تکاپویی ایجاد کرده و در سطح رسانه ها نیز گمانه زنی هایی برمی انگیزد. از همین زاویه است که ثبت نام کاندیداها و ردصلاحیت نامزدان با دقت پیگیری شده و شکل گیری آرایش انتخاباتی و ائتلاف های سیاسی را واجد اهمیت می کند. اما مسابقه بین کیست و بازنده و برنده از میان کدام دسته مشخص می شوند؟ برای پاسخ به این سوال باید میان اصلاح طلبان و محافظه کاران تمایزی قائل شد چرا که نبرد اصلاح طلبان سه گانه است و در سه جبهه صورت می گیرد ولی رقابت محافظه کاران یک جنبه بیشتر ندارد. در این حال طبیعی است اگر اکثریت کرسی های شورای شهر در اختیار چهره های اصولگرا قرار بگیرد، محافظه کاران خود را برنده انتخابات بخوانند و بابت پیروزی، سوروسات برپا سازند. در مقابل اصلاح طلبان یکباره در مسابقه قرار نمی گیرند و دو جدال مقدماتی دارند که پیروزی در آن زمینه ساز پیروزی در انتخابات محسوب می شود.
الف) جدال با تحریمی ها؛ دغدغه اساسی چهره های اصلاح طلب در انتخابات ریاست جمهوری اخیر و شورای شهر دوم این بوده که تعداد افراد بیشتری را به پای صندوق های رای بکشانند تا از این طریق بر آرای تحول خواهان افزوده شود. طبیعی است برنده این جدال در دو انتخابات فوق الذکر، تحریمی ها بودند که خانه را بر مراکز اخذ رای ترجیح دادند.
ب) جدال با خودی های حاشیه ای؛ جبهه اصلاحات برخلاف جبهه اصولگرایان جبهه متکثری است. ابتدا و انتهای این جبهه با هم تفاوت های زیادی دارد و البته طیف های مختلف این جبهه هر یک برای خود داعیه ای دارد. این در حالی است که با وجود گوناگونی ظاهری در میان اصولگرایان یک اراده واحد و یک اقتدار مرکزی بر این جناح حاکم است که نوازندگان هرگونه ساز مخالف را در صورت لزوم از صحنه خارج می کند. در این میان اصلاح طلبان حتی اگر در میان احزاب اصلی و گروه های مرجع هم به توافق برسند باز نمی توانند مانع تک نوازی برخی چهره های سیاسی حاشیه ای شوند. به این ترتیب اصلاح طلبان باید همزمان با آماده شدن برای رقابت با اصولگرایان مراقب غضنفرهایی باشند که امکان دارد به تیم خودی گل بزنند و تیتر یک رسانه های اصولگرا شوند.
ج) رقابت با اصولگرایان؛ عریان ترین رقابت سیاسی است که نتیجه آن حائز اهمیت فراوان بوده و بیشتر از دو رقابت اول مورد توجه محافل مختلف قرار می گیرد. با این حال نباید از نظر دور داشت که پیروزی اصلاح طلبان در رقابت با اصولگرایان تا اندازه زیادی بستگی به موفقیت در دو آزمون قبلی دارد. در واقع اگر اصلاح طلبان بتوانند بخش عمده جماعت تحریمی را به پای صندوق های رای کشانده و از سویی «خودی های حاشیه ای» را نیز کنترل کنند پیروزی آنها در رقابت با اصولگرایان تضمین شده خواهد بود. چنین است که برای رسیدن به پاسخ پرسش «برنده این انتخابات کیست» نباید صرفا به برگه های رای در روز 24 آذر توجه کرد. چرا که صندوق های رای فقط بخش آخر رقابت است و دو آزمون قبلی تا حدی می تواند به روشن شدن وضع رقابت کمک کند. آنها که علاقه دارند نتیجه انتخابات آتی را زودتر از اعلام ستاد انتخابات کشور متوجه شوند، می توانند تحولات سیاسی را در چهارهفته باقیمانده به زمان برگزاری انتخابات به دقت زیرنظر بگیرند. برای کمک به ذهن خوانندگان، در این جا فقط یک نشانه عنوان می شود و اینکه طی هفته های گذشته کمترین بحث از تحریم مطرح شده و اکثر مقالات سیاسی، مشارکت گسترده در انتخابات را مطرح کرده اند. طبیعی است در روزهای آینده بر میزان علاقه مندان به مشارکت سیاسی نیز افزوده شده و بر گرمای رقابت های انتخاباتی اضافه خواهد شد. آیا همین که امروز حرف تحریم در جامعه خریداری ندارد بهترین نشانه برای پاسخ به این پرسش جذاب نیست که «برندگان و بازندگان انتخابات چه کسانی هستند»؟