مصطفى تبریزی
در بیانات مقام معظم رهبرى در دیدار زائران و مجاوران حرم رضوى با ایشان در ابتداى سال 1385، ویژگىهایى براى پیامبر مکرم اسلام برشمرده شد که مىتوان از آنها اصول راهبردى در مواجهه با قطعنامه ضدایرانى سازمان ملل را بیرون کشید. مقام معظم رهبرى در همان دیدار فرمودند: “علاوه بر این خصوصیات که در سال نو، راههاى روشن هدایت و سعادت را در پیش روى ملت و دولت ایران قرار مىدهد وجود پیامبر اعظم اسلام در عرصه بینالمللى نیز نقطه پیوند عقاید و عواطف همه ملتهاى مسلمان و همه امت اسلامى است.”
ویژگىهاى پیامبر اعظم طبق بیانات مقام معظم رهبرى چنیناند: “علم توام با اخلاق، حکومت همراه با حکمت، عبادت همراه با خدمت به خلق، جهاد توام با رحمت، عزت همراه با فروتنی، روزآمدى توام با دوراندیشى و صداقت با مردم در عین پیچیدگى سیاسی.”
هرچند همه عناصر فوق الذکر، هر یک بخشى از الگوى مناسب در نوع تعامل با صادرکنندگان قطعنامه ضدایرانى را بر مىسازند، اما دو عنصر “روزآمدى توام با دوراندیشی” و “صداقت با مردم در عین پیچیدگى سیاسی” را در نوشتار حاضر مورد بررسى قرار مىدهیم.
قطعنامه شوراى امنیت، در مجموع، سه هدف را تعقیب مىکند؛ یکى جلوگیرى و ممانعت از دستیابى ایران به فناورى هستهاى از طریق تعلیق کامل فعالیت هاى هستهاى ایران، دوم به وجود آوردن فضایى ملتهب در سطح بینالملل علیه ایران و سوم اعلام هشدار و سیگنالهاى اخطارى به کشورهاى به اصطلاح “خطرساز”که در قالب وچارچوب نظم نوین جهانى (نظم آمریکایی) نمىگنجند همچون سوریه، کره شمالى و گروههایى نظیر حزبالله لبنان و احیانا برخى بنیادگراها.
“دوراندیشی” در این میان، اقتضاى آن دارد که توالى فاسد و عواقب احیانا خطرناک قطعنامه مزبور در نظر گرفته شود و تاثیرات اقتصادی، فنى و حتى دیپلماتیک تحریم هستهاى ایران به دقت و با بحثهاى کارشناسانه در وزارت امور خارجه، کمیسیونهاى مجلس و شوراى عالى امنیت ملی، لیست شوند. در عین حال، “روزآمدی” اقتضا مىکند دستاوردهاى علمى جوانان دانشمند ایرانى در زمینه هستهاى نادیده گرفته نشود و با سرخم کردن در برابر زورگویان، راه روزآمد کردن صنعت انرژى و اقتصاد ایران فروبسته نشود. در این میان مىتوان دو سویه افراط و تفریط را بازشناخت. یک سویه از خروج از ان پى تى حمایت مىکند و سویه دیگر، از تسلیم و تعلیق موقت فعالیتهاى هستهای.
معاهده NTP)prolifration Treaty-Nuclera Non( معاهده عدم اشاعه سلاحهاى هستهاى است. این معاهده در اول ژوئیه 1968 در واشنگتن، لندن و مسکو پس از آنکه در شوراى امنیت به تصویب رسیده بود، جهت امضا مفتوح گردید و در همان روز اول شصت و پنج کشور آن را امضا کردند. در مجموع 180 کشور به امضاى این معاهده مبادرت جستهاند. ایران نیز 36 سال است که عضو ان پى تى مىباشد و همواره بهترین همکارى را با آژانس داشته است. طبق مفاد این معاهده، دول دارنده سلاحهاى اتمی متعهد شدند تا تکنولوژى ساخت سلاحهاى هستهاى را به دول فاقد سلاح هستهاى منتقل ننمایند و کشورهاى فاقد نیز متعهد شدند خود را محق به دستیابى به سلاح هستهاى ندانند و در پى دستیابى بدان نباشند. خروج از این معاهده به معنى نادیده گرفتن این مفاد است و در گفتمان سیاست بینالملل، بىدرنگ به حرکت به سوى تولید سلاح اتمى ترجمه خواهد شد یعنى همان چیزى که ایران هم بر اساس اصول دینى و شرعى و هم براساس اصول انقلابى خویش، طالب و خواهان آن نیست و براساس فتواى ولایت فقیه از آن ابا دارد.
حوادث جهان در سال میلادى گذشته، خصوصا در خاورمیانه بسیار التهاب برانگیز بود. در چنین بافتی، خروج ایران از ان پى تی، مىتواند همچون جرقهاى برهیزم انباشته تلقى شود و انفجار سیاسى عظیمى تولید کند که چه بسا پیلوت انفجار نظامى قرار گیرد.
پذیرش تعلیق نیز مىتواند آثار مخربى بر روابط آتى ایران با آژانس داشته باشد و با تضعیف فزاینده موقعیت دیپلماتیک ایران، مطالبات زیاد خواهانه بیشترى را در طرف غربى ایجاد کند. راه میانه که توام بودن روزآمدى با دوراندیشى است ایجاد محدودیتهایى از سوى دولت در مسئله بازدیدها و بازنگرى در پیوستن به کنوانسیون الحاقى ان پى تی، در عین استقبال از مذاکرات است، این همه در کنار حرکت قاطع به سوى تولید انرژى هستهاى و صنعتى کردن آن.
“پیچیدگى سیاسی” در دستگاه دیپلماسى ما مىتواند در به عقب انداختن اجراى عملى تحریم، ایجاد شکاف در پنج عضو دائم و تعدیل جو متشنج علیه ایران در سطح بینالمللى تاثیر بسیار بگذارد. ایجاد شفافیت در کذب بودن دعاوى غرب مبنى بر بىاعتمادى به ایران، نیاز به ابتکار عمل و جرات و جسارت دیپلماسى ایران دارد، اما نباید فراموش کرد که این همه باید با “صداقت با مردم” توام شود. مردم پشتوانه اصلى در به ثمر نشستن تلاشهاى مسئولین و دست اندرکاران پروژه هستهاى هستند. اراده آهنین ملت که بارها در طول انقلاباسلامى و سالهاى پس از پیروزى انقلاب تاکنون مانع از هر گزندى به تمامیت ارضى و استقلال و عزت ایران اسلامى شده است، هم اکنون نیاز به خبررسانى و شفافیت بیشتر مسئولین در عرصه انرژى هستهاى دارد. مردم به مسئولین خود اعتماد دارند و همه اقشار از دانشجو و بسیجى تا کنون خواهان استمرار فعالیتها بودهاند. براى حفظ و افزایش این سرمایه اجتماعى عظیم باید دستاوردهاى دیپلماتیک ایران به صورت شفاف و بىپرده (مگر در موارد امنیتی) با مردم در میان گذاشته شود.