*اشپیگلآن لاین-آقای هاس، آیا نتیجهء انتخابات اخیر آمریکا این پیام را برای رییس جمهور بوش داشت که اکنون زمان آن رسیده که سربازان آمریکایی از عراق خارج شوند؟
**انتخابات میاندورهای نشانهای از نارضایتی گستردهء مردم با روند جنگ در عراق بود. ولی نباید این علایم و نشانهها را به عنوان جایگزین خاص حمایتی در نظر گرفت. این امر نه تنها موجب میشود تا دموکراتهای کنگره خواستار خروج سریع و کامل نیروهای آمریکایی از عراق باشند، بلکه حتی سیاستهای آمریکا را نیز متناسب خواهند کرد. ما پیشبینی میکنیم که تعداد سربازان آمریکایی در عراق کاهش یابد و احتمالاً بر دموکراسی و برقراری آن تاکید بیشتری شود.
*آیا منظور شما این است که دورهء بوش به آخر رسیده است؟
**آن چیزی که فقط میتوان گفت این است که آمریکا هزینهء گزافی را به خاطر جنگ عراق متحمل شده است. در نتیجه مردم خواستار خروج نیروهای آمریکایی از این کشور هستند. با این وجود هرچند که تصمیمی عجولانه نیست ولی اشتباه است که بگویم دورهء بوش خاتمه یافته است. بوش هنوز برای 800 روز دیگر رییس جمهور آمریکاست.
او میتواند ابتکاراتی مخصوصاً در زمینهء سیاست خارجی به کار بندد تا سیستم اجرایی ما را مطلوبتر کند. او حتی میتواند به توافقاتی در زمینهء اصلاح برنامهء مهاجرت دست یابد. همیشه بحرانهای پیشبینی نشده فرصتی را در اختیار یک رییسجمهور قرار میدهند تا کارهای شگفتآوری انجام دهد.
*آیا مشکلات و چالشهایی که سیاست خارجی آمریکا با آن مواجه بود را به یاد دارید؟
**خیر. طی جنگ سرد، آمریکا با یک چالش مواجه بود و آن نیز از مشکل کنونی بسیار بزرگتر بود ولی نمیتوانم زمانی را به یاد بیاوریم که آمریکا با چالشهای متعددی در یک زمان مواجه شده باشد. آنچه که شرایط کنونی را دشوار میکند این است که ما با این مشکلات هنگامی روبهرو شدهایم که به طور روزافزونی درگیر مسایل نظامی هستیم. ما از نظر سیاسی دچار اختلاف شدهایم. ما حتی درگیر مسایل اقتصادی نیز هستیم و با فعالیتهای ضدآمریکایی در جهان روبهرو هستیم. اینها ترکیب خوشایندی را به وجود نمیآورند.
*بوش پنج سال پیش عراق، کرهءشمالی و ایران را محور شرارت نامید، اکنون آمریکا با بحرانهای قابل ملاحظهای از طرف این سه کشور روبهرو است؟ چه کاری باید صورت گیرد؟
**ما از سوی سه کشور با شرایط دشواری مواجه هستیم. همان طور که آمریکا از جنگ پرهزینه در عراق درسهای فراوانی فرا گرفته، نیروی نظامی نمیتواند راهحل این بحران باشد. هر گزینهای که وابسته به نیروی ارتش باشد گزینهء واقع بینانهای نیست زیرا ارتش آمریکا بسیار درگیر است.
*ولی دیپلماسی هنوز ابزاری بلااستفاده است؟
**در مورد ایران و کرهءشمالی من تمایل دارم که آمریکا وارد دیپلماسی مستقیم با آنها شود.ما باید از این ایده صرفنظر کنیم که مداخلهء دیپلماتیک عقیدهای ارزشمند است. تاریخ ثابت کرده که انزواسازی نتیجهء عکس به همراه دارد.
*به نظر میرسد اظهارات بوش دربارهءآزمایشهای هستهای کره ءشمالی نشاندهندهء آن است که این کشور دیگر مالک سلاحهای هستهای نیست، بلکه فنآوریهای هستهای را در اختیار تروریستها یا دولت دشمنی قرار خواهد داد که آمریکا با آنها مخالف است. آیا این دکترین جدید هستهای است؟
**این دولت از آنچه که منع گسترش سلاحهای هستهای نامیده میشود به سمت کنترل تکثیر سلاحهای هستهای میرود.
*ولی من امیدوار هستم که این امر تبدیل به وضعیت جدیدی نشود. من از اینکه در دنیایی زندگی کنم که خشونت، آشوب و ناامیدی همه جا را فرا گرفته و کرهءشمالی نیز به مواد هستهای دسترسی داشته باشد، احساس آرامش نمیکنم.نظرتان راجع به عراق و خاورمیانه چیست؟
**شما اخیراً مقالهای را در ژورنال امور خارجه به چاپ رساندید که در آن نوشته بودید شرایط آنقدر بد شده که فرد با حسرت از خاورمیانهء قدیم یاد میکند.خاورمیانهء قدیم که من معتقدم اخیراً به پایان رسیده است، دورهای بود که آمریکا در آن از برتری و مانور آزاد بهرهمند بود. نفت با قیمت نسبتاً پایین موجود بود و کل منطقه در صلح و آرامش به سر میبرد. هنگامی خاورمیانه دچار بحران شد که آمریکا تصمیم گرفت به عراق حمله کند و برای ارتقای دموکراسی و نبود سیاست جدی در بخش انرژی تاکید کرد.
*خب، آیندهء این منطقه چه خواهد بود؟
**تصور خاورمیانهء جدید که در صلح، رفاه و دموکراتیک باشد کمی دشوار به نظر میرسد.ظهور خاورمیانهء جدید به خود این منطقه و کل جهان آسیب جدی وارد خواهد کرد. ایران کشور قدرتمندی در منطقه است. هیچ صلحی بین اسراییل و فلسطینیان در آیندهء نزدیک صورت نخواهد گرفت.شبه نظامیان در کل منطقه پخش خواهند شد و با افزایش تروریسم شرایط پیچیدهتر میشود و درگیری بین سنی و شیعه در این منطقه افزایش مییابد و این امر موجب میشود تا جوامع در کشورها دچار چند دستگی شوند. عراق با جنگ داخلی روبهرو میشود و شرایط در آینده اصلاً امیدوارکننده نیست.
*این دورهء خطرناک تا چه مدتی طول خواهد کشید؟
**دقیقاً نمیدانم ممکن است این دوره بین پنج تا 50 سال طول بکشد ولی مطمئناً شرایط و دورهء دشواری خواهد بود. کنترل و ادارهء آسیا چالش اصلی سیاست خارجی آمریکا به شمار میرود.ولی بوش هنوز امیدوار است که آشوبها خاتمه یابد و خاورمیانهء جدید در منطقه شکل گیرد.من هم امیدوار هستم چنین امری رخ دهد ولی نگران هستم که وقوع چنین امری غیرممکن باشد.
*آیا امکان پیروزی آمریکا در عراق هنوز وجود دارد؟
**ما در عراق به مرحلهای رسیدهایم که باید واقعبین باشیم و فکر نمیکنم شرایط جدید برای سیاست خارجی آمریکا موفقیتآمیز باشد. شرایط عراق اصلاً به معنای پیروزی برای آمریکا نیست. اکنون بهتر است ما کاری انجام دهیم تا خسارات و هزینهها را کاهش دهیم و از جنگ و خونریزی بیشتر در منطقه و در عراق جلوگیری کنیم