*چرا هنوز اسامهبنلادن دستگیر نشده است؟
**من معتقد هستم که نیروهای امنیتی نظامی پاکستان احساس همدردی شدیدی با بنلادن دارند. ژنرال مشرف برای یافتن بنلادن به نیروی ارتش متکی است و این امر به وقوع نپیوسته است. ما به تغییری در این زمینه نیاز داریم و من فکر میکنم با گزینههای غیرنظامی بتوان تغییری در این راستا ایجاد کرد.
*ارزیابی شما از عملکرد ژنرال مشرف به عنوان شریک دولت بوش در مبارزه با تروریسم چیست؟
**ژنرال مشرف تصمیم درستی را برای پیوستن به جامعهء بینالمللی برای مبارزه با تروریسم در پی حملات 11 سپتامبر گرفت. ولی سوال این است که او تا چه اندازه در حذف تروریسم موفق بوده است. در بسیاری از نقاط کشور هنوز مبارزه با تروریسم تحقق نپیوسته و طی سالیان اخیر ما شاهد بودیم که طالبان سازماندهی کرده و هدف آنها غلبه بر افغانستان است.احزاب مذهبی در پاکستان قدرت را در دست گرفتهاند و امروزه کنترل دو استان مهم که با افغانستان هم مرز هستند را نیز در اختیار دارند. گروههای شبهنظامی که به دهلینو و بمبئی حمله کرده بودند و فعالیتهایشان ممنوع شده بود، بار دیگر ظاهر شدهاند و اقدام به گروگانگیری کردهاند. زمانی که ظهور احزاب مذهبی سازماندهی مجدد طالبان و استقامت گروههای شبهنظامی را میبینیم، نگران آیندهء پاکستان میشوم.
*آیا واقعیت دارد زمانی که طالبان در افغانستان برای اولینبار شکل گرفت شما از آنها حمایت کردید؟
**در شکلگیری اولیهء طالبان آمریکا، پاکستان و بسیاری از کشورها به آنان به عنوان نیروهای برقرارکنندهء صلح نگریستند ولی خیلی زود ما ناامید شدیم. بین طالبان با القاعده و طالبان بدون القاعده تفاوت وجود دارد. زمانی که برای اولین بار طالبان ظاهر شد، القاعدهای وجود نداشت. آنها گروههایی از افغانها بودند که تلاش میکردند تا به نیروی سیاسی در افغانستان تبدیل شوند. پس از سقوط دولت من در سال 1996 آنها به القاعده اجازه دادند تا در پاکستان اردوگاههای آموزشی ایجاد کنند. در آن زمان من رهبر مخالفان در پارلمان پاکستان بودم و از دولت وقت خواستم تا به طالبان اولتیماتوم بدهند تا القاعده را بیرون کنند، پاکستان باید ارتباطش را با آنها قطع میکرد هرچند که خواستهء من به جایی نرسید.
*دربارۀ اتحاد جدید خود با نواز شریف رقیب سیاسی قبلی خود کمی توضیح دهید. قصد شما از همکاری با وی چیست؟
**من سال گذشته هنگامی که به عربستان سعودی سفر کردم با شریف ملاقات کردم. من به او گفتم مردم داخل و خارج پاکستان نگران هستند که مازمان بسیاری را صرف مبارزه با یکدیگر کردیم و اگر دموکراسی برقرار نشود، امکان دارد درگیریهای سیاسی بدون نتیجه مجدداً آغاز شود. ما باید به همگان میگفتیم که از گذشته عبرت گرفتهایم. حاصل دیدار ما «منشور دموکراسی» به منظور ایجاد سیستم سیاسی برای کنترل و برقراری توازن بود. در یک جامعهء دموکراتیک تحمل و شکیبایی در جوانان پاکستانی که ممکن است با پیامهای متضاد گیج شوند، ایجاد خواهد شد.
واقعیت این است که قدرت در دست کسانی است که اسلحه دارند. ما باید فرهنگ آشوب و خشونت را تغییر دهیم و فرهنگ قانون و شکیبایی را جایگزین کنیم.
*نظر شما دربارهء وضعیت کنونی حقوق زنان در پاکستان چیست؟
**بحث زیادی دربارهء نقش زنان در جهان اسلام مطرح است. برخی هنوز ادعا میکنند که زنان باید در خانه بمانند ولی من استدلال میکنم که اسلام موجب آزادی زنان و نه محدودیت آنها شد.