* در بحثهای پیش از جنگ دربارهء عراق، آیا کسی در دولت آمریکا خاطر نشان کرد که عراق، یوگسلاوی و چکسلواکی دارای زمینههای مشترک هستند یعنی این کشورها پس از جنگ جهانی اول شکل گرفتهاند و این امکان وجود دارد که نتایج جنگ موجب تجزیه عراق شود؟
** برخی افراد احساس میکنند که عراق دارای ساختاری تصنعی است و ممکن است کشور تجزیه شود. برخی دیگر نیز استدلال میکنند که کشور واحدی به نام عراق وجود دارد و مردم عراق هویت مشخص عراقی دارند. من این نقطه نظر اخیر را بیشتر قبول دارم. آسان است که بگوییم عراق در ورطهء تجزیه شدن قرار دارد. ولی بسیاری از کشورها از اقوام و جامعههای متفاوت تشکیل شدهاند. در کشور هند جوامع متفاوتی در کنار یکدیگر زندگی میکنند.
از آنجا که انگلیسیها مرزهای عراق رامشخص کردهاند به این معنا نیست که عراق محکوم به تجزیه است. من معتقدم که شرایط کنونی عراق ناشی از چند دستگیهای داخلی است. در بخش گستردهای از عراق ناامنی، آشوب، خشونت موج میزند و جمعیت کثیری از مردم بیکار هستند و کشوری که با چنین مشکلاتی روبهرو است احتمالاً دچار جنگ و خونریزی میشود.
* شما در مقالات گذشتهء خود اشاره کردید که ماموریت آمریکا در عراق با شکست مواجه شده است. دلیل این شکست چیست؟
** آمریکا نتوانسته است برنامه برقراری دموکراسی در این کشور را به اجرا بگذارد. سه گروه در این کشور اکنون ارتش، شبه نظامیان و تبهکاران داخلی خود را دارند بین سنیها و شیعیان جنگ سختی در گرفته و آنها در حال کشتن زنان، کودکان و مردان یکدیگر هستند. 6/1 میلیون عراقی تحصیل کرده این کشور را ترک کردهاند. موسسات دولتی در عراق نابود شدهاند. ارتش این کشور از شبه نظامیان شیعه و کرد تشکیل شده که با سنیها در جنگ هستند. اقتصاد عراق با مشکل جدی روبهرو است و بیکاری تقریباً در _50 درصد از مناطق خارج از منطقهء کردنشین وجود دارد.
از عزل صدام حسین 5/3 سال میگذرد و شرایط در عراق هر ماه بدتر میشود و تصور این که شرایط به نفع جورج بوش تغییر کند به معجزه نیاز است.
* آیا امکان آن وجود دارد که عراق از این شرایط رهایی یابد؟
** این سوالی است که ذهن من هم درگیر آن است من موافق اعزام 200هزار سرباز نظامی به عراق پس از اشغال بودم. اکنون آشوب گستردهتر شده و به صورت محلی درآمده است. اکنون مشکل سربازان خارجی نیز وجود دارد که قصد بازگشت به کشورشان را دارند. هیچ کشوری نیز خواهان شرکت در این درگیری و اعزام نیرو نیست. کشورهایی همچون هند و پاکستان پیشنهاد نیرو داده بودند ولی تاکید کردند که نیرو در عراق باید فقط از نیروهای سازمان ملل باشد.
* پس از عقب نشینی نیروهای آمریکایی وضعیت منطقهء خاورمیانه چگونه خواهد بود؟
** صادقانه باید بگویم که نمیدانم. وضعیت عراق تفاوت چندانی با زمان حال نخواهد کرد. ما باید در عراق بمانیم و نیروهای القاعده را سرکوب کنیم و از وخیم شدن شرایط و جنگ و خونریزی در مرزها ممانعت کنیم. من امیدوار هستم که بتوانیم با تلاش بسیار دیپلماسی را در این کشور برقرار کنیم. ولی اکثر ما باید از درسهای گذشته درس بگیریم و شکست خود را جبران کنیم.