عطاءالله مهاجرانی
واکنشهای غریبی درباره اعدام صدام اتفاق افتاده است. به برخی داوریهای رسمی و غیررسمی اشاره میکنم.
اول: در لیبی اعلام کردهاند که مجسمه صدام را در کنار مجسمه عمرمختار قهرمان ملی لیبی قرار میدهند.
دوم: دکتر علی نافع، معاون رئیسجمهور سودان گفته است: صدام عاشق عراق و ملت عراق بود.
سوم: نویسندهای صدام را با حلاج مقایسه کرده بود.
چهارم: نماینده شبکه الجزیره در مصر به روستایی به نام <عزت صدام> رفته بود. در آنجا عزاداری مصریها را نشان میداد. با تکنیک و ترفند تبلیغی وانمود میشد که گویی مردم <عزت صدام> نشانهای از مردم مصرند و همه عزادار صداماند.
پنجم: نویسندهای درباره صدام نوشته بود. ای اسطوره عرب و اسلام، مثل قهرمان زندگی کردی و قهرمانانه هم شهید شدی.
ششم: دیگری خطاب به صدام نوشته بود: ای اهل التقوی و المغفره!
هفتم: داوود شریان، نویسنده روزنامه الحیات هم <اعدام وحشیانه صدام را طرحی ایرانی خوانده بود. که به عنوان عدالت الهی خوانده شده است.>
این موارد، تنها نمونههای دمدست بود.اگر جستوجوی دقیقی صورت گیرد میتوان تصویر کاملی از واکنش به واقعه اعدام صدام را شناسایی کرد. پرسش این است که چرا چنین تصویری از صدام ارائه میشود؟ به عنوان مثال فلسطینیها چرا از صدام به عنوان یک قهرمان تجلیل کردند؟ این تجلیلها با کدام تحلیل و جهتگیری صورت گرفته است؟ احمد ابومطر، نویسنده فلسطینی مقدمه پرنکتهای بر کتاب <فلسطینیون فی سجون صدام> ـ فلسطینیها در زندان صدام ـ نوشته است. اشاره کرده است که صدام همیشه با سرنوشت فلسطینیها تجارت کرد. وقتی کویت را اشغال کرد، نام ارتش قدس را برای ارتش عراق انتخاب کرد. وقتی به ایران حمله کرد گفت برای دفاع از دروازه شرقی امت عرب به ایران حمله کرده است. - همین تعبیر را عبدالباری عطوان مدیر روزنامه قدس عربی به کار میبرد - کتاب از 7 فلسطینی روایت میکند که چگونه در زندانهای عراق سر کردهاند و حکومت عراق چه رفتاری با آنها داشته است. داستان رفتار صدام با ودیع حداد و مسموم کردن وی توسط سازمان امنیت عراق در سال 1978 به تعبیر احمد مطر پیامی بود که صدام در آستانه طراحی جنگ علیه ایران به آمریکا و آلمان فرستاد. ابونضال که یک قلم از پرونده آدمکشیاش ترور عصام سرطاوی بود، توسط چه کسی حمایت میشد؟ اتفاقا وقتی سرطاوی ترور شد برای شرکت در شورای ملی فلسطین ـ دوره شانزدهم ـ به الجزایر رفته بودم. درست در زمان برگزاری کنفرانس، سرطاوی ترور شد. نگاه اول و تحلیل اول میگفت؛ اسرائیل او را ترور کرده است. ابوایاد ـ صلاح خلف ـ میگفت کار صدام است.
صدام در مقابل سازمان آزادیبخش فلسطین، جبهه التحریر العربیه را ساخت. ترور فلسطینیها از جمله دستاوردهای همین جبهه بود. فلسطینیها، فتح و حماس کارنامه ضد فلسطینی صدام را از یاد بردهاند؟ اشتباه استراتژیک عرفات در دفاع از اشغال کویت کافی نبوده است؟
به پرسش برگردیم، چرا صدام را قهرمان ملی عرب و اسلام معرفی میکنند؟
اول: واقعیت این است که قهرمان دنیای عرب و اسلام؛ حسن نصرا... است.قهرمانی اصیل؛ بیخدشهای در کارنامه مقاومت و جهادش، میبینیم که مردم مصر در تظاهرات خود همیشه تصویر نصرا... را به عنوان نشانه مقاومت در برابر آمریکا و اسرائیل بر سر دست میگیرند. قهرمانی صدام یک کاریکاتور ناشیانه است. او که تا مغز استخوان در خدمت منافع آمریکا بود و اساسا او بود که سایه آمریکا را بر منطقه سنگین کرد، چطور میتواند قهرمان ضد آمریکایی باشد. آیا ترویج قهرمانی او فرصتی برای کمرنگ نشان دادن و نسیان نصرا... نیست؟ سکهای تقلبی به بازار میآید تا سکه اصیل فراموش شود.
دوم: واقعیت این است که تشکیل دادگاه در زمان اشغال بود و تا ساعتی پیش از اعدام، صدام در اختیار آمریکا بود. در آخرین مرحله هم، یک هلیکوپتر آمریکایی جسد صدام را به تکریت برد و به خوبی زمینه ضد آمریکایی نشان دادن صدام را فراهم کرد. اتفاقا مهمترین اشتباه تاریخی و استراتژیک صدام این بود که گمان میکرد آمریکا به عراق حمله نمیکند. او جنگ علیه ایران را با هماهنگی آمریکا سازماندهی کرد. حمله به کویت زمانی قطعی شد که سفیر آمریکا در بغداد به صدام گفته بود در این مورد آمریکا دخالتی نخواهد داشت. صدام در دوره محاکمه با تدبیر بر دو محور تاکید همواره داشت. نخست اینکه خودش را مسلمانی معتقد و همیشه قرآن به دست نشان میداد و دوم همواره بر اشغال عراق توسط آمریکا با هر بهانهای اشاره میکرد. بدیهی است این دو نکته که آرم دادگاه صدام شده بود در افکار عمومی تاثیرگذار است.
صدام که قهرمان اسلام معرفی میشود کارنامهای از قتلعام عالمان دینی سنی و شیعه عراق را به میراث گذاشته است، شهادت آیتا... سیدمحمدباقر صدر تنها یک گوشهای از پرونده جنایات صدام است. از قضا آیتا... صدر را در همان مکانی که صدام اعدام شد اعدام کردند. او را 3 روز پس از دستگیری و شکنجه کشتند. غروب روز 9 آوریل سال 1980 از سیدمحمدصادق صدر خواستند که به استانداری نجف برود. برق شهر نجف را سراسر قطع کرده بودند. چهره آیتا... سیدمحمدباقر صدر خرد و زخمی بود. آن کسی که در هنگام اعدام صدام شعار داد زندهباد محمدباقر صدر، گویی از برخورد صدام با صدر خبر داشت. وقتی صدام صدر را دیده بود، گفته بود: تو کی هستی!؟
صدر جواب داده بود: صدر
صدام گفته بود: رجل( !یعنی پا)
صدام اساس و بنیاد قدرت و قهرمانیاش بر ارعاب بود. در همان مکانی که اعدام شد دستگاه امنیتی او چرخگوشت عظیمی را تدارک دیده بود تا مخالفان را درونش چرخ کنند. مردم بغداد و عراق از نام زندان ابوغریب وحشت میکردند. از خیابانهای اطراف ابوغریب هم عبور نمیکردند. این واکنشهای تبلیغاتی تمام میشود اما اسناد زنده جنایتهای صدام باقی است. مهم این است که این اسناد به درستی معرفی شود تا امواج کفآلود قهرمان پوشالی زدوده شود. همین فضای تزویر و جهالت است که صدام در آن پرورده میشود. به این نکته بیندیشید که چه بر سر افکار عمومی و سازندگان افکار عمومی آمده است که صدام را با عمرمختار و حلاج مقایسه میکنند.