آذر جزایری: «نفت درآمد دولت نیست که به مصرف هزینههای جاری دولت برسد، بلکه نفت سرمایهء تجدیدناپذیر بیننسلی است که باید صرف ایجاد سرمایهء تجدیدپذیر روی زمینی شود که ایجاد حساب ذخیرهء ارزی و محدود کردن جدی برداشت دولت از درآمد نفت خام محصول این طرز تفکر بود.»بیژن نامدار زنگنه، وزیر سابق نفت این نکته را یکی از دیدگاههای اصلی دولت اصلاحات دانست و تاکید کرد: «در ابتدا باید بدانیم که نفت درآمد است یا سرمایه؟ اگر درآمد باشد میتوان آن را خرج کرد اما اگر آن را سرمایه بدانیم هیچ آدم عاقلی سرمایهء خودش را صرف امور جاری نخواهد کرد. در واقع نفت درآمد دولت نیست، سرمایهء تجدیدناپذیر بین نسلی است که باید صرف ایجاد سرمایه شود.»به گفتهء وی «ما هنوز نتوانستهایم حساب ذخیرهء ارزی را تبدیل به یک صندوق کنیم و اگر این کار صورت بگیرد دیگر نمیتوان از این صندوق به هر دلیل کوچک و بزرگی برداشت کرد زیرا در هیچ کجای دنیا مرسوم نیست که یک دولت از بانک مرکزی و خزانهء خود برداشت و صرف امور جاری کند.»زنگنه که برای مدیران و دانشجویان انجمن علوم مدیریت ایران در دانشکدهء حسابداری و مدیریت علامه طباطبایی سخن میگفت، ادامه داد: «در حال حاضر باید این صندوق صرف اعطای وام به بخش خصوصی برای اجرای طرحهایی با توجیه مالی و اقتصادی بالا شود ضمن اینکه استفادهء دولت از این حساب باید محدود شود. دولت اصلاحات نیز از این قاعده مستثنا نبود همان گونه که در بخش نفت دولت یک سنت هم از این حساب برداشت نکرد. به گونهای دیگر دولت حق برداشت از حساب ذخیرهء ارزی را ندارد.»وزیر سابق نفت تاکید کرد: «در شرایط فعلی هیچ راهی جز محدود کردن دولت در برداشت از این حساب و تقویت بخش خصوصی برای سرمایهگذاری هر چه بیشتر نداریم. برای رسیدن به مقام اول اقتصادی در منطقه چارهای جز رشد شتابان اقتصادی برایمان نمانده است.»به گفتهء او «وقتی کشوری چون ترکیه و پاکستان میتوانند به رشد 9 تا 10 درصد ار اقتصاد خود دست یابند پس ما هم میتوانیم رشد کنیم و برای این کار باید بهرهوری را بالا ببریم و سرمایهگذاری شتابان داشته باشیم.»
چشمانداز 20 ساله جاهطلبانه نیست
«معمولاً من هر جا رفتهام از اول به زبان ساده گفتهام خوب است از همان ابتدا گزارش پایانی کارم را بنویسم و سعی کنم به دستاوردهای خواسته شده در آن برسم.»زنگنه پس از این دو جمله با تاکید بر این که بارها و بارها از سال 76 تاکنون از زبان وی در دفاع از چشمانداز 20 ساله شنیده شده است با هدف ارایهء تعریفی ساده از چشمانداز 20 ساله گفت: «چشمانداز 20 ساله یعنی انجام سرمایهگذاری شتابان در همهء بخشهای نفت (گاز طبیعی، گازرسانی، پتروشیمی، بهینهسازی مصرف انرژی و ...) به نحوی که وزن، اثر و جایگاه نفت ایران در منطقه و جهان افزایش یابد. چیزی که امروز برخی به آن لقب جاهطلبانه دادهاند در صورتی که من آن را بسیار منطقی میدانم.»به گفتهء وی «اگر براساس این چشمانداز که برای 20 سال آینده تدوین شده، عمل کنیم در پایان این برنامه تولید درآمد سرانه ما حتی به اندازهء امروز کرهءجنوبی هم نخواهد رسید. به همین دلیل است که میگوییم ما هیچ راهی جز سرمایهگذاری و رشد شتابان اقتصاد کشور چون تجهیز منابع داخلی و خارجی و ایجاد فضای کار و ... نداریم.»وزیر سابق نفت متذکر شد: «فقط مردم را امروز خوشحال کردن چارهء راه نیست. بلکه این خوشحالی زودگذر در درازمدت میتواند امنیت ملی کشور را نیز به خطر بیندازد. به نوعی دیگر با به هم خوردن تعادل درآمد و اقتصاد در کشور قوی ضعیف را میبلعد.»
دفاع از مدیران
«چند درصد در یک سیستم سلامت وجود داشته باشد ،میگویید آن سیستم درست است؟ 99/99 درصد عملیات درست باشد، خوب است؟» این سوالی بود که وزیر سابق نفت در دفاع از عملکرد مدیران خود در دوران مدیریتش بر نفت مطرح کرد و خود در پاسخ به این سوال توضیح داد: «هرجا پول باشد خیلی از انسانها به دنبال آن میروند. نفت هم در شرایطی که حجم عملیات مالی دست اول آن 300 هزار میلیارد تومان بود از این قاعده مستثنا نبود. یک ده هزارم درصد حجم عملیاتی در نفت مساوی است با 30 میلیارد تومان و یک صد هزار آن سه میلیارد تومان محاسبه میشود. سپس با ذکر این آمار میتوان به وضوح متوجه شد که مدیران نفتی ما در دوران اصلاحات آدمهای سالمی بودند و درست عمل کردند.»زنگنه اضافه کرد: «ما طی دوران مدیریتمان یک ریال هم از دولت پول نگرفتیم. هیچ وقت طرحهای بایگانی شده را به جریان نینداختیم بلکه طرحی با توجیه اقتصادی بالا طراحی و سرمایهگذار آن را هم پیدا کردیم و در نهایت فقط مجوز آن را از دولت درخواست کردیم. ما منتظر نماندیم تا هر موقع که دولت پول داد به دنبال طرحهای صنعتی و خلاق بیفتیم. چون یک صنعتی چون نفت نمیتواند روزآمد باشد.»
دفاع از بیع متقابل
بیژن نامدار زنگنه در ادامه ضمن دفاع از قراردادهای بیع متقابل کهحدود دو سال گذشته ایرادات بسیاری بر آن گرفته شده، گفت: «هیچ کجا نمیتوان از 100 درصد منابع نفتی برداشت کرد. در حال حاضر بالاترین ضریب برداشت در نروژ با 60 درصد انجام میگیرد که ایران نیز از این کشورها با زیر 30 درصد مستثنی نیست و با این شرایط و با اشاره بر 700 میلیارد بشکه ذخایر در جای ایران فقط میتوان 300 میلیارد بشکهء آن را استخراج کرد، که با افزایش یک درصد از ضریب برداشت در کشور میتوان هفت میلیارد بشکه بیشتر از این مقدار برداشت که معادل 28 میلیارد دلار درآمد اضافه برای کشور خواهد بود. این در حالی است که برای بالا بردن ضریب برداشت باید به تکنولوژی روز دنیا مجهز بود که متاسفانه خارجیها این تکنولوژیرا به آسانی در اختیار ما قرار نمیدادند.»وزیر سابق نفت افزود: «روشهای مختلف قراردادی در دنیا وجود دارد که تعهدات درازمدتی را ایجاد میکند و قطعاً این قراردادها اشکالاتی را نیز به همراه داشته و خواهد داشت و در کنار آن هم از مزایایی برخوردار است. ما هم در شرایط زمانی بهترین روش برای به کارگیری تکنولوژی خارجی که به آسانی در اختیار ما قرار نمیدادند را استفاده از این روش برای بستن قرارداد در پیش گرفتهایم تا بتوانیم با استفاده از تکنولوژی روز دنیا ضریب برداشت را در کشور افزایش دهیم.»وی ادامه داد: «البته چندی پیش یکی از کارشناسان این حوزه در تلویزیون در این خصوص صحبت میکرد و استدلال خود را برای نفی این نوع قراردادها این گونه تشریح میکرد که میگویند استفاده از چنین روشهایی به دلیل دستیابی به آخرین تکنولوژیهای برداشت بوده، در صورتی که ما خود این تکنولوژیها را در کشور داریم.»بیژن نامدار زنگنه در جواب به این گونه انتقادها با ذکر مثالی اظهار کرد: «مثل آن است وقتی مریضی را که دچار یک بیماری صعبالعلاج است و گفته میشود که امیدی به آن نیست و میتوان به بیمارستانهای خارجی اعزام کرد در آن صورت بگوییم که فرقی نمیکند اینجا قرص و آمپول میدهند. آنجا هم قرص و آمپول میدهند چه فرقی میکند در صورتی که باید بدانیم قرص و آمپول نتیجهء شناخت درد و مرض است و تا زمانی که به واضحی آن را نشناسیم و روش درمان صحیح آن را ندانیم هر قرص و آمپولی شفادهنده نخواهد بود.ما برای افزایش ضریب برداشت خود نیاز به تکنولوژی روز دنیا داریم، تکنولوژیای که به دلیل شرایط فعلی منطقهای و سیاسی به آسانی در اختیار ما قرار نمیگیرد.»
هشدار براساس آمار
زنگنه در ادامهء گفتههای خود درخصوص شتاب در سرمایهگذاری یادآور شد: «در حال حاضر تولید ناخالص دنیا بیش از 41 هزار میلیارد دلار است که از این مقدار مسلمانان تنها 5/3 درصد سهم دارند. در صورت ادامهء این روند در دنیا و افزایش فقر علمی، تکنولوژی، اقتصادی و سیاسی با ساختار پایین و عقب افتاده و تکیه بر فروش نفت خام و مواد تجدیدناپذیر مسلمانان محکوم به شکست خواهند بود ما باید هر چه زودتر به فکر سرمایهگذاری شتابان باشیم.»
WTO مشکلی برای نفت نیست
به گفتهء وی، حضور ایران در WTO اجباری است که به نفع کشور است. در حال حاضر عربستان بزرگترین دارندهء نفت جهان سومیها مقدمات عضویتش فراهم شده و کشور نفتخیزی چون ونزوئلا نیز عضو این سازمان هستند و این نشاندهندهء آن است که عضویت در این سازمان هیچ مشکلی را برای نفت ایجاد نمیکند.
موفق شدیم
وزیر سابق نفت در دفاع از عملکرد هشت سالهء دولت اصلاحات دربخشمدیریت نفت ،در فضای ارزشهای بنیادی حاکم بر این نهاد، انجام اقداماتی نظیر تکیه بر مزیتهای نسبی بخش نفت با اتخاذ راهبردهای اساسی و سرمایهگذاریها برای توسعهء بخشهای نفت، گاز و پتروشیمی را یادآور شد و افزود: «موفق شدیم بنیانهای قوی برای اقتصادی صحیح را پایهگذاری کنیم، درآمدهای کشور را اضافه کنیم، به بخش صنعت و اقتصاد ملی تحرک ببخشیم و در مجموع جایگاه ملی، منطقهای و جهانی صنعت نفت ایران را ارتقا دهیم.»
نیاز به 150 میلیار دلار سرمایهگذاری
وزیر سابق نفت در پایان دوباره تاکید کرد: «طی 10 سال آینده ما نیاز به 150 میلیارد دلار سرمایهگذاری داریم که 100 میلیارد دلار آن یعنی 75 درصد آن از محل سرمایهگذاری خارجی پیشبینی شده است که البته قابلیت ارجاع به ظرفیتهای داخلی نیز وجود دارد.»