علی حاجی ناصری
جورج بوش هفته گذشته در مصاحبه اى با شبکه تلویزیونى اى بى سى آمریکا به شباهت جنگ عراق و ویتنام اعتراف کرد. اما در عین حال خطاب به مخالفان ادامه حضور آمریکا در عراق گفت: خروج از عراق به معنى تسلیم شدن است. رئیس جمهورى آمریکا در توضیح این گفته خود اظهار داشت: اگر ما قبل از پایان کار از عراق بیرون برویم، القاعده یک پناهگاه امن براى خود خواهد داشت تا به ما حمله کند. بوش درباره آنچه آن را «پایان کار» خواند، توضیح نداد.
بوش در حالى این سخنان را بر زبان مى آورد که اوضاع عراق روز به روز بحرانى تر از قبل مى شود. روزنامه الشرق قطر در این خصوص مى نویسد: «قتل ، خونریزى، اختلافات طایفه اى ، بحران هاى سیاسى، تجزیه ، تقسیم و آوارگى تنها سهم عراق از جنگ آمریکا و تنها ثمره اشغال این کشور از سوى آمریکا است. در عراق هیچ خبرى از دموکراسى نیست. ثبات، امنیت و صلح براى مردم عراق به خواب و خیال تبدیل شده است. عراق به بحران و جنگى کشیده شده که تنها طى دو ماه جان بیش از 6599نفر عراقى را گرفته است و اگر این سیر جنگى متوقف نشود، باید در انتظار آمار سرسام آورترى نسبت به رقم تلفات ارائه شده فعلى بود.»الشرق مى افزاید: «آمریکا در عراق متحمل بزرگترین شکست شده و سازمان ملل با چشم بستن بر روى جنایتهاى اشغالگران در عراق شریک جرم آمریکا به شمار مىآید.»
الشرق راه حل بحران عراق را اینگونه بیان مىکند: «براى حل بحران عراق، باید به ریشه هاى این بحران بازگشت و به صورت اساسى این ریشه هاى بحران را ارزیابى کرد. عراق به واسطه یک جنگ نامشروع به این بحران جنگ و ستیز و دایره خشونت و درگیرى ها کشیده شده است. اگر ریشه این بحرانها که چیزى جز وجود نیروهاى اشغالگر در عراق نیست، حل نشود، این بحرانها و جنگ و ستیزها ادامه مى یابد و ثبات و امنیت عراق را متزلزل تر از گذشته خواهد ساخت.
الشرق در پایان مىآورد: «جنگ نامشروع آمریکا علیه عراق امنیت و ثبات این کشور را از مردم آن سلب کرد و در ازاى آن هرج و مرج، ناامنى و آشوب را براى مردم این کشور به ارمغان آورده است. آمریکا با ادعاى اینکه در صورت خروج از عراق، این کشور با جنگ هاى داخلى مواجه خواهد شد؛ ادامه حضور خود در عراق را توجیه مى کند. اما نکته قابل تأمل این است که در صورت خروج نیروهاى اشغالگر از عراق وضعیت بدتر از این نخواهد شد. بنابراین بهتر است آمریکا به جاى نگرانى از اوضاع داخلى عراق ، نگران موقعیت و جایگاه خود در منطقه و جهان باشد. سردمداران کاخ سفید باید باور کنند عراق و دیگر کشورهاى جهان بدون آمریکا نیز مى توانند چرخه امور خود را بگردانند.
اما روزنامه الاهرام مصر، خطر را فراتر از این مى داند و مى نویسد: «با توجه به وضعیت کنونى درعراق، باید گفت این کشور با یک خطر واقعى روبرو است و این خطر نه تنها عراق را تهدید مى کند ، بلکه تمام کشورهاى منطقه نیز با این تهدید و خطر مواجهند. سکوت کشورهاى منطقه نسبت به بحرانهاى جارى در عراق نه تنها به تضعیف عراق در برابر مشکلات و بحرانهاى موجود منجر مى شود بلکه این کشورها را نیز در معرض خطر و تهدید قرار مى دهد. البته نمى توان این واقعیت را انکار کرد که عدم دخالت کشورهاى منطقه در حل مسائل و بحرانهاى عراق تحت تأثیر سیاستهاى آمریکا است.
نکته قابل توجه این است که از زمان وقوع حادثه 11سپتامبر ، رسانه هاى خبرى آمریکا جز بازتاب اظهارات دروغین جورج بوش براى توجیه تصمیمات کاخ سفید کارى نکرده اند. دلایل ناتوانى مردم آمریکا در درک تصمیمات نادرست بوش بسیار است؛ اما مهمترین علت، شیوه خبر رسانى از راه هاى ناسالم است. چون واقعیت این است که در رسانه هاى این کشور در عین وفادارى، اشتباهات رئیس جمهورى آمریکا را در رنگ و لعابى راستین عرضه مىکنند.
جو گالووى تحلیلگر و گزارشگر روزنامه لس آنجلس تایمز با ارایه گزارشى تحت عنوان «بازنگرى سیاست هاى خارجى آمریکا امرى ضرورى و حیاتى است» نوشته است: به رغم تمامى نظرسنجى هاى انجام شده در زمینه جنگ عراق و به رغم اتفاق نظر تمامى طرفداران و مخالفان دولت بوش بر سر این مطلب که جنگ آمریکا با عراق یک اشتباه بزرگ بود و عدم عقب نشینى نیروهاى آمریکایى از این کشور اشتباه بزرگتر خواهد بود، متاسفانه سردمداران کاخ سفید هم چنان بر ادامه این سیاست اشتباه اصرار دارند و جایگاه و اعتبار آمریکا را در معرض خطر قرار مى دهند. به همین مناسبت ما گزارشى را در زمینه عراق و سیاست هاى دولت بوش در این کشور تهیه کرده ایم. در این گزارش گفت وگوهاى مختلفى را با موافقان و مخالفان سیاست هاى دولت بوش انجام داده ایم و تلاش کرده ایم که در این گزارش مهم ترین نقطه نظرهاى موافقان و مخالفان این جنگ را کنار هم گذاریم و به نتیجه واحدى در این زمینه برسیم.
در تمامى این گفت وگوهاى انجام شده که با ژنرال ها و فرماندهان نظامى ارتش آمریکا بوده است این اتفاق نظر وجود داشت که استراتژى ها و تاکتیک هاى آمریکا در عراق شکست خورده است و سیاست هاى فعلى دولت بوش در عراق به چیزى جز افزایش هرج و مرج در این کشور و بحران سازى براى آمریکا منجر نخواهد شد. تمامى این فرماندهان نظامى و ژنرال هاى آمریکایى معتقد بودند که سیاست هاى فعلى بوش تنها منجر به گسترش تلفات نیروهاى آمریکایى در عراق و هدف قرار گرفته شدن منافع آمریکا در جهان خواهد شد و جان بیش از 135هزار سرباز آمریکایى در عراق را به خطر مى اندازد. پل وان ریبر یکى از ژنرال هاى نیروى دریایى آمریکا که اخیرا خواستار استیضاح دونالد رامسفلد وزیر دفاع آمریکا شده است در این گفت وگو مى گوید «اگر بخواهیم آمریکا را از جهنم بحران نجات دهیم باید واقع بینانه تر نسبت به سیاست هاى دولت بوش در قبال عراق نگاه کنیم». واقعیت آن است که این نگرانى وجود دارد که آمریکا وارد جنگ ویتنام دیگرى شود. متاسفانه در صورت وقوع چنین امرى بار دیگر نیروهاى آمریکایى تجربه ویتنام را در عراق تکرار خواهند کرد و وارد جنگ هاى مسلحانه اى در این کشور خواهند شد که در پس این جنگ هاى مسلحانه هیچ هدف معینى وجود ندارد.
«سیاست هاى دولت بوش و خطاهاى تکرارى این دولت در سیاست هاى خارجه اش این فرصت را براى همه ایجاد کرده است که از این دولت انتقاد کنند و با آزادى بیان کامل به تبیین نقاط ضعف و قوت این دولت بپردازند. مهمترین موضوعى که در حال حاضر از سوى طرفداران و منتقدان دولت بوش ارایه مى شود موضوع جنگ عراق وبحران هاى پس از آن است و اجماعى که در تمامى این بحث ها و ارزیابى ها انجام گرفته است بر سر این مطلب بوده است که جنگ آمریکا در عراق بزرگترین اشتباه دولت آمریکاست؛ اما متاسفانه دولت بوش هم چنان بر سر درستى این تصمیم یعنى جنگ عراق اصرار دارد.» تونى زینى یکى دیگر از فرماندهان نیروى دریایى آمریکا نیز در این زمینه مى گوید «بهتر است پیش از آنکه شعله هاى آتش بحران عراق گسترده تر شود به فکر خروج از این جهنم سوزان باشیم زیرا هنوز هم فرصت خروج از این آتش وجود دارد». زینى در این گفت وگو مى افزاید «براى اصلاح بسیارى از امور جارى در عراق نیازمند پنج تا هفت سال دیگر هستیم و این بدان معناست که ما باید از یک برنامه ریزى سازمان یافته گسترده جهت بازسازى موسسات سیاسى، اقتصادى، اجتماعى و امنیتى در عراق برخوردار باشیم که متاسفانه در حال حاضر این برنامه ریزى دقیق، گسترده و منظم از سوى هیچ یک از مسئولان دولتى آمریکا مطرح نشده است».
در این گفت وگو بسیارى از ژنرال ها و فرماندهان ارتش آمریکا معتقد بوده اند که سیاست فعلى دولت بوش براى حل بحران عراق سیاست ناشیانه و به دور از برنامه ریزى و سازماندهى است و این دولت باید جهت حل بحران عراق و جلوگیرى از گسترش دامنه تلفات نیروهاى آمریکایى به فکر برنامه ریزى کوتاه مدت جهت خارج ساختن نیروهاى خود از عراق باشد.گریگ نیوبولد، یکى از ژنرال هاى آمریکایى و یکى از مقامات بلندپایه پنتاگون که از مخالفان اصلى جنگ عراق مى باشد در این زمینه مى گوید «به اعتقاد من دولت فعلى آمریکا باید هر چه سریعتر یک جدول زمانى مشخص براى عقب نشینى نیروهاى آمریکایى از عراق ارایه دهد». وى تاکید مى کند «متاسفانه دولت آمریکا از آغاز این جنگ تاکنون بر این موضع بوده است که عقب نشینى نیروهاى آمریکایى از عراق منجر به هرج و مرج، بحران و جنگ هاى داخلى در عراق مىشود».
واقعیت آن است که اگر این دولت با توجه به وضعیت امنیتى موجود در عراق برنامه ریزى کوتاه مدتى در جهت خروج نیروهاى خود از عراق داشته باشد هیچ یک از این عوامل نگرانى هاى موجود دولت بوش در عراق محقق نخواهد شد و این دولت مى تواند با اطمینان نیروهاى خود را از عراق خارج سازد. ژنرال نیوبولد همچنین در این گفت وگو مى افزاید «ارایه یک برنامه زمانى مشخص جهت خروج نیروهاى آمریکایى از عراق مى تواند در تضعیف عملکرد نیروها و گروه هاى مسلح در عراق تاثیرگذار باشد زیرا یکى از اهداف اصلى این گروه ها موضوع مقاومت و رویارویى با نیروهاى آمریکایى به عنوان نیروهاى اشغالگر دایمى در عراق تعریف شده است، بنابراین اگر موضوع خروج نیروهاى آمریکایى از عراق مطرح شود بسیارى از رهبران این گروه هاى مسلح در برنامه ریزى طولانى مدت خود نسبت به ادامه مبارزات مسلحانه با نیروهاى آمریکایى در عراق تجدیدنظر خواهند کرد و بیش از آنکه برسر موضوع ادامه مبارزات مسلحانه متمرکز شوند به فکر ورود به مسایل سیاسى کشور خواهند افتاد و مسایل بازسازى اقتصادى، امنیتى، نظامى و سیاسى عراق محوریت اصلى را در این کشور به خود اختصاص خواهد داد».
لرى ویلکرسون یکى از مقامات مسئول نظامى و بلند پایه آمریکا در ارتش مى گوید «متاسفانه دولت بوش به رغم تمام تعهداتى که در زمینه اقتصادى و بازسازى عراق ارایه داده است تاکنون هیچ اقدامى در این زمینه انجام نداده است و بازسازى این کشور جنگ زده تاکنون هیچ پیشرفتى نداشته است. دولت بوش باید در ارزیابى مجدد سیاست هاى خود در عراق و در اولین اقدامى که در این زمینه انجام مى دهد ماهانه یک میلیارد دلار براى بازسازى عراق اختصاص دهد و به جاى آنکه کمک هاى اقتصادى خود را به شرکت هاى آمریکایى جهت بازسازى عراق ارایه دهد این کمک هاى اقتصادى را مستقیما به مهندسان و شخصیت هاى سیاسى و اجتماعى عراق ارایه دهد و بازسازى عراق به صورت مستقیم تحت نظارت آمریکا، دولت عراق و دیگر شخصیت هاى مهم سیاسى و مذهبى در این کشور انجام گیرد».
ویلکرسون در ادامه این گفت وگو مى افزاید «دولت آمریکا در حال حاضر براى حل بسیارى از بحران ها نیازمند سیاستگذارى هاى جدید است و در راس این سیاست هاى جدید باید موضوع برقرارى پلهاى ارتباطى با دولت هاى سوریه و ایران و انجام گفت وگو با این دو کشور مهم و استراتژیک در منطقه قرارگیرد. ما نیازمند تعیین نمایندگان آمریکایى در سوریه و ایران و انجام گفت وگوهاى جدى با این دو کشور هستیم». وى همچنین حل بحران اسراییل و فلسطین را یکى دیگر از معضلات سیاست خارجه آمریکا مى داند و مى گوید «متاسفانه دولت بوش به دلیل سیاستى که در قبال اسراییل اتخاذ کرده است به صورت مستقیم یا غیر مستقیم براى کشور آمریکا بحران سازى مى کند به همین دلیل این کشور براى حل بسیارى از این بحران ها باید به دور از سیاست هاى دوگانه خود، راه کارها و راه حلهاى جدى را مطرح سازد تا بتواند همپیمانان خود در منطقه را هم چنان براى خود حفظ کند.
بسیارى از ژنرالها و فرماندهان نظامى ارتش آمریکا در این گفت وگوى انجام شده که به صورت گزارش ارایه داده ایم، بر این سؤال تاکید داشته اند که چرا آمریکا پس از حادثه 11سپتامبر تا به امروز وارد سیاست جنگ شده است؟ همچنین این ژنرال ها و فرماندهان آمریکایى این سؤال را مطرح مى ساختند که پیروزى آمریکا در عراق چه دستاوردى براى ملت آمریکا و ارتش این کشور خواهد داشت و بوش انتظار دارد که ملت آمریکا و سربازان آمریکایى به چه میزانى از خودگذشتگى در قضیه عراق نشان دهند. به اعتقاد این افراد دولت آمریکا باید در گفت وگوى مستقیمى با مردم آمریکا و سربازان ارتش این کشور بسیارى از مسایل گنگ و مبهم را حل و فصل کند، در غیر این صورت طرفداران سیاست هاى دولت بوش نیز به صف منتقدان این سیاست ها خواهند پیوست و در آن زمان است که دیگر موقعیت آمریکا چه در جهان و چه در منطقه به دلیل وجود این تناقضات و اختلافات سیاسى متزلزل تر از گذشته خواهد شد.