فتح خرمشهر (سوم خرداد 1361در تاریخ جنگ ایران و عراق از اهمیت ویژه اى برخوردار است. خبر آزادى خرمشهر آنچنان شگفت آور بود که در سراسر میهن اسلامى ما مردم را به وجد آورد. با اعلام خبر فتح خرمشهر مردم ایران بسان خانواده اى بزرگ که فرزند از دست رفته خود را باز یافته است اشک هاى شادى و شعف خود را نثار روح شهداى حماسه آفرین صحنه هاى شورانگیز این نبرد کردند.
براى پى بردن به عظمت این نبرد حماسى کافى است بدانیم که نیروهاى متجاوز عراق پیش از نبرد سرنوشت ساز رزمندگان ما براى آزادى خرمشهر در اطلاعیه اى به نیروهاى خود دستور داده بودند که دفاع از خرمشهر را به منزله دفاع از بصره، بغداد و تمام شهرهاى عراق محسوب دارند. همچنین تجهیزات و امکانات دفاعى دشمن در این منطقه نشان مى داد که عراق خرمشهر را به عنوان نماد پیروزى خود در جنگ به حساب آورده و قصد داشته است به هر قیمت، این شهر را در تصرف نیروهاى خویش نگهدارد.
هنگامى که مرحله اول و دوم عملیات بیت المقدس به پایان رسید و رزمندگان ما در اطراف خرمشهر مستقر شدند، رادیوى رژیم بعثى، مى کوشید در تبلیغات کاذب خود، حضور نیروهاى عراق را در خرمشهر به رخ بکشد تا توجیهى براى ترمیم روحیه نیروهاى شکست خورده و روبه هزیمت عراق باشد. فتح خرمشهر در زمانى کمتر از 24ساعت، موجب شد که بخش قابل توجهى از نیروهاى مهاجم عراقى به اسارت نیروهاى جمهورى اسلامى ایران درآیند.
نبرد بزرگ، سرنوشت ساز و غرورآفرین بیت المقدس که براى رهاسازى خرمشهر از سلطه نیروهاى مهاجم عراقى انجام شد، از دهم اردیبهشت ماه تا چهارم خرداد ماه 1360به طول انجامید. این نبرد حماسى علاوه بر پایان بخشیدن به 19ماه اشغال بخشى از حساس ترین مناطق خوزستان و آزادسازى خرمشهر، ضربه اى سهمگین و کمرشکن به توان رزمى و جنگ طلبى هاى دشمن مهاجم وارد ساخت.
کوتاه سخن این که عملیات بیت المقدس به عنوان برجسته ترین عملیات پدافندى نیروهاى مسلح جمهورى اسلامى ایران در تاریخ نظامى هشت سال دفاع مقدس ثبت شده است.
اگر امروز در هر شهر و روستا به گلزار شهیدان گذر کنیم و تاریخ نقش بسته بر سنگرها را مرور کنیم، خواهیم دید که مجموعه شهیدان سوم خرداد 1360الگویى کوچک از ملت مقاوم ایران است که چونان سپهرى پر ستاره مى درخشند. شادى هاى به یاد ماندنى خودجوش و سراسرى پس از آزادسازى خرمشهر نیز برگ دیگرى از این حماسه ملى بود و نشان داد که مردم سراسر اقطار و بلاد ایران اعم از آن که هرگز خرمشهر را به چشم دیده باشند یا نه چگونه از شنیدن خبر این پیروزى ساعت ها به دست افشانى و پایکوبى پرداختند و هزیمت دشمن اشغالگر را از خاک میهن جشن گرفتند.
سوم خرداد یک حماسه ملى است؛ اگر حضور ملت در صحنه جبهه هاى دفاع نبود، نه حماسه آن پیروزى تحقق مى یافت و نه حماسه حضور مردم در جشن پس از پیروزى. لذا به حق مى توان گفت پاسداشت فتح خرمشهر در گرو پاسداشت حضور مردمى در همه صحنهها است.
به یاد سوم خرداد سالروز حماسه همیشه تاریخ ایران... آزادى خرمشهر
مسجد جامع خرمشهر، قلب شهر بود که مى تپید و تا بود مظهر ماندن و استقامت بود. مسجد جامع خرمشهر، مادرى بود که فرزندان خویش را زیر بال و پر گرفته بود و در بى پناهى پناه داده بود و تا بود مظهر ماندن و استقامت بود و آن گاه نیز که خرمشهر به اشغال متجاوزان درآمد و مدافعان ناگزیر شدند که به آن سوى شط خرمشهر کوچ کنند باز هم مسجد جامع، مظهر همه آن آرزوهایى بود که جز در بازپس گیرى شهر برآورده نمى شد. مسجد جامع، همه خرمشهر بود.
خرمشهر از همان آغاز خونین شهر شده بود. خرمشهر خونین شهر شده بود تا طلعت حقیقت از افق غربت و مظلومیت رزم آوران و بسیجیان غرق در خون ظاهر شود و مگر آن طلعت را جز از منظر این آفاق مى توان نگریست؟ آنان در غربت جنگیدند و با مظلومیت به شهادت رسیدند و پیکرهاشان زیر شنى تانک هاى شیطان تکه تکه شد و به آب و باد و خاک و آتش پیوست، اما... راز خون آشکار شد. راز خون را جز شهدا درنمى یابند. گردش خون در رگ هاى زندگى شیرین است، اما ریختن آن در پاى محبوب، شیرین تر است و نگو شیرین تر، بگو بسیار بسیار شیرینتر است.
راز خون در آنجا است که همه حیات به خون وابسته است. اگر خون یعنى همه حیات... و از ترک این وابستگى دشوارتر هیچ نیست پس، بیشترین از آن کسى است که دست به دشوارترین عمل بزند. راز خون در آنجا است که محبوب خود را به کسى مى بخشد که این راز را دریابد. آن کس که لذت این سوختن را چشید در این ماندن و بودن جز ملالت و افسردگى هیچ نمىیابد.
آنان را که از مرگ مى ترسند از کربلا مى رانند. مردان مرد، جنگاوران عرصه جهادند که راه حقیقت وجود انسان را از میان هاویه آتش جسته اند. آنان ترس را مغلوب کرده اند تا فتوت آشکار شود و راه فنا را به آنان بیاموزد.
آنان را که از مرگ مى ترسند از کربلا مى رانند. وقتى که کار آن همه دشوار شد که ماندن در خرمشهر معناى شهادت گرفت، هنگام آن بود که شبى عاشورایى برپا شود و کربلاییان پاى در آزمونى دشوار بگذارند...
کربلا مقر عشاق است و شهید سیدمحمد على جهان آرا چنین کرد تا جز شایستگان کسى در آن استقرار نیابد. شایستگان، آنانند که قلبشان را عشق تا آنجا آکنده است که ترس از مرگ، جایى براى ماندن ندارد. شایستگان جاودانند، حکمرانان جزایر سرسبز اقیانوس بى انتهاى نور که پرتوى از آن همه کهکشان هاى آسمان دوم را روشنى بخشیده است.