اتحادیه آفریقا؛ خلاقیت یا الگوبرداری (بخش دوم)

اهداف تشکیل اتحادیة آفریقا
اتحادیة آفریقا با اهدافی متعالی و پویا تشکیل شد که به اجمال به آن‌ها اشاره می‌شود و برای تفصیل بیشتر باید به منابع درج شده در انتهای مقاله مراجعه شود. اهداف یاد شده عبارت‌اند از:
1ـ تحقق اتحاد کامل بین کشورهای آفریقایی و مردم آفریقا.
2ـ دفاع از حاکمیت، یکپارچگی سرزمینی و استقلال دولت‌های عضو.
3ـ تسریع همگرایی سیاسی، اقتصادی و اجتماعی قاره.
4ـ حمایت و دفاع از مواضع مشترک آفریقایی در مورد منافع مردم و قاره.
5ـ حمایت از همکاری بین‌المللی با توجه به منشور سازمان ملل متحد و بیانیه جهانی حقوق بشر.
6ـ گسترش صلح و امنیت و ثبات در قاره.
7ـ گسترش اصول و نهادهای مردم‌سالار با مشارکت مردمی و حکومت مطلوب.
8 ـ توسعه و حمایت از حقوق بشر و مردم مطابق با منشور آفریقایی حقوق بشر و مردم و سایر ابزارهای کارآمد حقوق بشر.
9. ایجاد شرایط مناسب برای ایفای نقش اقتصادی قاره در جهان و گفت‌وگوهای بین‌المللی.
10ـ حمایت از گسترش پایدار طرح‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و همچنین همگرایی اقتصادهای آفریقایی.
11ـ گسترش همکاری و توسعه در تمامی عرصه‌های فعالیت انسانی به منظور ارتقای سطح زندگی مردم آفریقا.
12ـ ایجاد پیوستگی و هماهنگی سیاست‌های فیمابین جوامع اقتصادی منطقه‌ای موجود و آتی به منظور تحقق تدریجی اهداف اتحادیه.
13ـ تسریع توسعة قاره از رهگذر حمایت از پژوهش در تمامی عرصه‌ها، به ویژه در علم و فناوری.
14. کار هماهنگ با شرکای بین‌المللی توانا به منظور ریشه‌کنی بیماری‌ها و گسترش عدالت در قاره.
شایان ذکر است که اهداف تشکیل اتحادیه آفریقا به نوعی می‌تواند جزء علل تغییر سازمان وحدت آفریقا به اتحادیة آفریقا نیز قلمداد شود.
اصول کاری اتحادیه آفریقا
دربارة اصول کاری اتحادیة آفریقا می‌توان به مواردی از این قبیل اشاره کرد:
1ـ برابری کامل و وابستگی متقابل کلیة دولت‌های عضو اتحادیه.
2ـ احترام به مرزبندی‌های موجود در زمان دستیابی به استقلال.
3ـ مشارکت مردم در فعالیت‌های اتحادیه.
4ـ اجرای سیاست دفاع مشترک برای قاره آفریقا.
5ـ حل مسالمت‌آمیز منازعات بین دولت‌های عضو اتحادیه با روش‌های مناسب موردنظر کنفرانس اتحادیه.
6ـ منع توسل یا تهدید به توسل به زور بین دولت‌های عضو اتحادیه.
7ـ مداخله نکردن دولت‌ها در امور داخلی یکدیگر.
8 ـ حق اتحادیه مبنی بر مداخله در یک کشور عضو براساس تصمیم کنفرانس در شرایط حاد، مثل جرایم جنگی، نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت.
9ـ همزیستی مسالمت‌آمیز بین دولت‌های عضو اتحادیه و حق آن‌ها مبنی بر زندگی در صلح و امنیت.
10ـ حق دولت‌های عضو مبنی بر درخواست مداخله اتحادیه برای بازگرداندن صلح و امنیت.
11. توسعه به خودوابستگی جمعی در چارچوب اتحادیه.
12. حمایت از برابری زن و مرد.
13ـ احترام به اصول مردم‌سالار، حقوق بشر، دولت قانونی و حکومت مطلوب.
14ـ گسترش عدالت اجتماعی به منظور ایجاد توسعة اقتصادی متعادل.
15ـ احترام محض به حیات بشری و محکوم و نفی کردن عدم مجازات، جرایم سیاسی و اقدامات تروریستی و براندازانه.
16ـ محکوم و نفی تغییرات مغایر با قانون اساسی دولت‌ها.
ارکان و نهادهای اتحادیه اروپا
اتحادیة اروپا سازمانی بین‌المللی، فراملی و بین دولتی است که از اول مه 2004 م. دارای 25 عضو است و با همین عنوان با معاهدة ماستریخت پایه‌گذاری شد؛ البته این معاهده خود مکمل جامعة اروپایی است که پیشتر جامعة اقتصادی اروپا (معروف به بازار مشترک) نامیده می‌شده است.
اتحادیة اروپا بر سه رکن استوار است که به واسطه شیوة تصمیم‌گیری براساس حوزه‌های موردنظر با یکدیگر متمایز می‌شوند:
1ـ جامعة اروپایی: وارث «جامعة اروپایی زغال و فولاد»، «جامعة اقتصادی اروپا»، و «معاهدة روم» است؛ لذا رکنی فراملی در خصوص سیاست‌های مطرح (سیاست کشاورزی، اتحادیة گمرکی، بازار داخلی، یورو و...) است. کشورهای عضو در خصوص مفاد این رکن بخش مهمی از اختیارات خود را به اتحادیة اروپا واگذار می‌کنند.
2ـ «سیاست خارجی و امنیت مشترک»: همکاری بین دول در زمینه امور خارجه و امنیت.
3ـ همکاری پلیسی و قضایی در زمینة کیفری: همکاری بین دولت‌ها؛ مفاد مشمول رکن سوم به طور مشترک مفاد JAl (عدالت و امور داخلی) نامیده می‌شود.
اتحادیة اروپا در کنار این ارکان، نهادهای دیگری نیز دارد:
1ـ پارلمان اروپایی: اعضای آن به طور مستقیم توسط اتباع دولت‌های اروپایی عضو انتخاب می‌شوند و وظیفة قانونگذاری مشترک به همراه شورای اروپا و تصویب بودجه را به تنهایی برعهده دارند.
2ـ شورای اتحادیة اروپا: برای قانونگذاری، وزرا و نمایندگان دولت‌های عضو را گرد هم می‌آورد.
3ـ کمیسیون اروپا: عامل پیش برنده و سازمان اجرایی اتحادیه.
4ـ دیوان عدالت: احترام به قوانین و مقررات را تضمین و در همان حال حقوق اروپایی را نیز ایجاد می‌کند.
5ـ دیوان محاسبات: سازمان نظارتی به کارگیری صحیح و قانونی بودجة اتحادیه.
همین جا باید از پنج سازمان نام برد که نهادهای اتحادیه را در اجرای بهتر وظایف خود یاری می‌دهند:
1ـ کمیتة اقتصادی و اجتماعی (که عقاید جامعة مدنی را در عرصه‌های اقتصادی و اجتماعی سازماندهی شده بیان می‌کند).
2ـ کمیتة مناطق.
3ـ بانک مرکزی اروپا (مسئول سیاست پولی و گردش یورو).
4ـ میانجی اروپایی (مسئول رسیدگی به شکایات اتباع از عملکرد نادرست نهادها و ارگان‌های اتحادیه).
5ـ بانک اروپایی سرمایه‌گذاری (که در تحقق اهداف اتحادیه با تأمین سرمایه طرح‌های سرمایه‌گذاری مشارکت می‌جوید).
نهادهای اتحادیۀ آفریقا
1ـ کنفرانس اتحادیه (عالی‌ترین سازمان و دستگاه اتحادیه): متشکل از رؤسای کشورها و دولت‌ها یا نمایندگان قانونی آن‌ها.
2ـ شورای اجرایی: متشکل از وزرای امور خارجه یا هر وزیر یا مقام تعیین شده از سوی دولت‌های عضو.
3ـ پارلمان آفریقایی.
4ـ دیوان عدالت.
5ـ کمیسیون.
6ـ کمیتة نمایندگان دائمی: متشکل از نمایندگان دائمی یا سایر شخصیت‌های تام‌الاختیار دولت‌های عضو.
7ـ کمیته‌های فنی ـ تخصصی مانند کمیتة اقتصاد روستایی و کشاورزی، کمیتة امور پولی و مالی، کمیته تجارت، گمرک و مهاجرت.
8ـ شورای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی: متشکل از نمایندگان مختلف نهادهای مدنی و حرفه‌ای کشورهای عضو اتحادیه.
9ـ نهادهای مالی، شامل بانک مرکزی آفریقا، صندوق پولی آفریقا، بانک سرمایه‌گذاری آفریقا.
10ـ شورای صلح و امنیت.
فرآیند تصمیم‌گیری
روند تصمیم‌گیری در هر دو اتحادیه با توجه به ویژگی‌های آن‌ها از نکات مهمی است که در ادامه به آن‌ها اشاره می‌شود:
در اتحادیة اروپا تصمیم‌گیری به دو شکل صورت می‌گیرد: 1. در کنفرانس بین دول با حضور دولت‌های حافظ امتیازات خود؛ 2. در بخش فراملی که بخشی از حاکمیت دولت‌ها به اتحادیه واگذار می‌شود. در شکل اول تصمیم‌ها به صورت معاهده بین دول و با اجماع کامل اتخاذ می‌شود و در شکل دوم نهادها نمایندة مستقیم اتباع هستند. امروزه، اتحادیة اروپا از شیوه حاکمیت ترکیبی بهره می‌برد؛ به این معنا که شورای وزیران نمایندة دولت‌ها و مجلس نمایندة اتباع است و در تصمیم‌گیری‌ها اجماع وزرا الزامی نیست، بلکه آرای هر دولتی متناسب با وضعیت جمعیت آن کشور است.
در اتحادیة آفریقا تصمیم‌گیری در کنفرانس یا در شورای وزیران به صورت اجماع یا در صورت حاصل نشدن آن، براساس اکثریت دوسوم دولت‌های عضو اتحادیه می‌باشد. البته حدّ نصاب دوسوم دولت‌های اتحادیه برای کلیه نشست‌های کنفرانس یا شورای اجرایی درنظر گرفته می‌شود.
زبان‌های رسمی
تنوع زبانی همیشه از مشکلات اصلی در تشکیل اتحادیه‌ها، سازمان‌های قاره، سازمان‌های منطقه‌ای یا فرومنطقه‌ای بوده است؛ هیچ ملتی حاضر به حذف این رکن فرهنگ و تمدن خویش به منظور تحقق اهداف سازمان موردنظر نیست. در اینجا به بحث زبان‌شناختی در دو اتحادیة یادشده می‌پردازیم.
در اتحادیة اروپا: در ابتدای انعقاد معاهدة جامعة اروپایی زغال و فولاد، زبان‌های رسمی فرانسه، ایتالیایی، آلمانی و هلندی بودند؛ از این پس، اتحادیة اروپا برای 25 کشور خود دارای بیست زبان رسمی است. البته پذیرش عضویت هر کشوری مشکلات زبان‌شناختی را نیز به دنبال دارد؛ مثل گویش‌های ویژه در کنار زبان‌های رسمی (مورد عضویت اتریش و گویش خاص اتریشی در کنار زبان آلمانی).
در اتحادیة آفریقا: در قارة پهناور آفریقا تنوع شدید زبان و گویش‌های مختلف وجود دارد؛ اما در تمامی نهادهای اتحادیة آفریقا، ضمن احترام به تمامی زبان‌ها و گویش‌های آفریقایی، از پنج زبان فرانسه، انگلیسی، پرتغالی، عربی و سواحیلی به عنوان زبان‌های کاری اتحادیه استفاده و تمامی اسناد و معاهدات به این پنج زبان منتشر می‌شود.
نمادها
نمادها به عنوان نشانه‌های اشتراک در منافع و اهداف و یکی شدن در تصمیم‌گیری‌ها و اتخاذ مواضع در هر دو اتحادیه وجود دارد:
در اتحادیة اروپا: پرچم اروپایی، حلقه‌ای شامل دوازده ستارة طلایی که روی زمینه‌ای آبی نقش بسته است. تعداد ستاره‌ها به نشان تکامل و سپس اوج‌گیری اتحادیه غیرقابل تغییر است. سرود اروپایی «Ode a La Joie» (چکامة شادمانی) که ملودی آن از سمفونی نهم بتهوون اقتباس شده است. روز اروپا: روز 9 مه؛ پول واحد اروپایی: یورو؛ شعار اتحادیه: وحدت در کثرت.
در اتحادیة آفریقا: پرچم اتحادیه آفریقا مرکب است از نواری پهن به رنگ سبز در بالا به دنبال آن نوار طلایی، در وسط نوار پهن سفید که در وسط آن نشان UA قرار دارد. در پایین نوار طلایی و یک نوار پهن سبز به چشم می‌خورد. سبز، نماد امید و آرزو، و نماد صداقت در آرزوی آفریقا برای داشتن دوستان واقعی در جهان است.          ادامه دارد...