افغانستان و دموکراسى اجبارى

مسأله انتخابات افغانستان حساسیت برانگیز شده است. همه منتظر هستند بیبنند نتیجه انتخابات چگونه خواهد بود. به گزارش دیپلماسى ایران در حال حاضر با توجه به شرایطى که در افغانستان وجود دارد، دو دستگى عجیبى در بین مجاهدین سابق افغانستان به وجود آمده است. جمعى از این مجاهدین جانشین نظامى حزب آقاى برهان الدین ربانى شدند و به فرماندهى آقاى مارشال فهیم به سمت کرزاى رفتند، بخشى دیگر از این مجاهدین هم جذب جبهه ملى افغانستان شدند که رهبرى آن با ربانى است. این رقابت شکاف میان مجاهدین انداخته است. با توجه به شرایط فعلى در افغانستان، مجاهدین نقش خیلى بارز و مهمى در سرنوشت اففانستان بازى مى کنند. این مسأله امروز با این اختلاف ها گره خورده است. در حال حاضر، از سوى دیگر نیروهاى ائتلاف و نیروهاى غربى تمایل زیادى دارند که سیستم قبلى افغانستان پا برجا بماند، تا طرح هاى قبلى که در این ۷ سال قصد داشتند اجرا کنند، به اتمام برسد.
در سمت دیگر جبهه دو نامزد فعال هستند، از یک سو حامد کرزاى رئیس جمهور فعلى افغانستان است و در سوى دیگر اشرف غنى احمد زى است که در این برهه خود را بسیار فعال نشان داده است. اکنون رقابت در افغانستان روى کاندیداى منتخب جبهه ملى، دکتر عبدالله عبدالله و حامد کرزاى مى چرخد. با توجه به شرایط قومى و قوم گرایى که همیشه در افغانستان وجود داشته است، این تنش هاى قوم گرایانه به علت نزدیکى به انتخابات بیشتر شده است. این تقسیم بندى هاى قومى به طور نامساوى است، به این معنى که تا پیش از این تصور مى کردیم با توجه به پیشینه اى که در افغانستان وجود دارد بسیارى از اختلافات قدیمى که بین اقوام وجود داشت و با دولت فعلى در جریان بود، به سمت دکتر عبدالله عبدالله و جبهه ملى حرکت کنند. اما این اتفاق با بیعتى که آقاى محقق، رهبر قسمت اعظمى از اهل تشیع با اهل تشیع افغانستان کرد، منجر نشد چرا که وى این رویکرد خود رابه سمت کرزاى تغییر داده است. از طرفى دیگر، در بخش ازبک هاى افغانستان که عبدالرشید دوستم ریاست آن را به عهده دارد هنوز سکوت کرده است، اما حزب مورد نظرش از آقاى کرزاى حمایت کرده است. از سوى دیگر یکى از ارکان دیگر قدرت در افغانستان که در بخش شمال افغانستان در بخش ازبک نشین ها نفوذ خوبى دارند ژنرال عطاست که والى بلخ به مرکزیت مزارشریف است از کرزاى حمایت کرده است.
برآیند این حمایت ها و این شرایط وزنه را به سمت کرزاى سنگین تر کرده است. رقابت انتخاباتى هم در افغانستان تم خاص خود را دارد. با توجه به آزادى بیش از اندازه مطبوعات در افغانستان و وجود کانال هاى متنوع تلویزیونى و رادیویى و فوج عظیم روزنامه ها وجرایدى که منشر مى شوند، باعث شده است که رقابت انتخاباتى بر روى صفحه کاغذ، صفحه تلویزیون و امواج رادیویى شدت زیادى از خود نشان بدهد. اطلاعات دیگر چهره به چهره و سینه به سینه انتقال داده نمى شود، برخلاف دوره قبل انتخابات افغانستان که همه تبلیغات بر روى حضور طرفداران کاندیداها بر روى عامه مردم مبتنى بود، اکنون تغییر کرده است. این موج رسانه اى رویکرد بسیار مثبتى داشته است. از سوى دیگر برنامه هاى آمریکا به طور کامل در افغانستان اجرا نشد. آمریکایى ها قصد دارند این ضعف را به گردن ریاست جمهورى افغانستان و شخص کرزاى بیاندازند که سبب ساز این مشکل شده است. کرزاى باعث شده است، برنامه هاى آمریکایى ها در افغانستان ناتمام باقى بماند.این جریا ن ها باعث شد به سمت دکتر عبداالله بروند. البته تا این لحظه دکتر عبدالله، برنده این انتخابات نخواهد بود و کفه به سمت دکتر کرزاى است. حضور دو کاندیداى زن در میان کاندیداهاى دیگر، موضوع دیگرى است که قابل بررسى است.
حضور زنان در افغانستان هنوز نهادینه نشده است. این حضور را باید حضور نمادین تصور بکنیم. مانند انتخابات قبل که خانم مسعوده جلال شرکت داشتند و آراى محدودى را به دست آوردند. جامعه افغانستان، جامعه مردسالار و به شدت دین سالارى است که هردوى این ها با حضور زنان در عرصه سیاست در تقابل هستند. نمى توان این حضور را خیلى پر رنگ تلقى کرد. این حضور حضور بسیار نمادینى است. افغانستان راه بسیار خوبى را براى رسیدن به دموکراسى شروع کرده است. در راستاى این راه نیاز به حضور و مشارکت زنان وجود دارد. این امر در انتخابات پارلمان افغانستان خیلى خوب نشان داده شد. در پارلمان افغان ها سهمیه بندى براى حضور زنان وجود دارد. گویى این حضور مى تواند در آینده دموکراسى افغانستان تاثیر مثبت داشته باشد، اگرچه امروز تأثیر مثبت نداشته باشد.
پارلمان افغانستان و زمانى که قانون اساسى شکل گرفت، از آن جهت که زنان در افغانستان در محدودیت سیاسى بودند و در عرصه سیاست دوران طالبان هم کنار گذاشته شده بودند، قانون اساسى افغانستان یک رویکرد مثبت و مشارکت جویانه را براى حضور زنان در نظر گرفت. که با این قانون سهمیه بندى در پارلمان در ولایت هاى مختلف براى حضور زنان در پارلمان افغان ها در نظر گرفته شده است.این امر باعث شد که زنان در سیاست افغانستان حرکت کنند. افغانستان فعلا یک الگوى دموکراسى پیاده مى کند و سعى مى کند که به سمتى از دموکراسى برود. افغان ها در بعضى موارد با اجبارها به سمت دموکراسى مى رود که این هم یکى از آن اجبارهاست. در صورتى که در جامعه دموکراتیک واقعى نباید از این سهمیه بندى ها و جداسازى ها وجود داشته باشد.این سخت گیرى هاى در دموکراسى به خاطر آن سهل انگارى هاى دموکراسى در افغانستان است