تصویر اسلام در کاریکاتورهای غربی

آنچه در کاریکاتورهای غربی از اسلام به خوبی مشخص است ارائه تصویری از اسلام در حکم دشمن و نافی ارزش های تمدنی غرب است که می توان آن را چارچوب نظام تفکر امروزین غرب دانست. براساس تئوری های تبلیغات «عملیات روانی همان جنگ کلمه و عقیده است خواه به صورت مخفی آشکار شفاهی و یا کتبی باشد اساس سلاحی است که به انسان و عقل او توجه دارد و هرگاه امکان برقراری ارتباط عاطفی را داشته باشد می تواند به اعماق او نفوذ کند»
انگاره سازی رسانه ای اساسا ساحت تفاهم میان تمدنی و میان فرهنگی را کدر ساخته است. زیرا شیوه های رسانه ها در خدمت خلق ذهنیتی تبعیض آمیز و منفی نگر بوده است. بطوری که بخش مهمی از نگرش ملت ها و تمدن ها را به یکدیگر انگاره سازان جهانی یعنی رسانه های ملی و بین المللی ایجاد کرده اند. به نظر می رسد کاریکاتورهای غربی نیز در چارچوب نظام فکری حاکم بر غرب طراحی شده اند و عمل می کنند. در کاریکاتورهای غربی کلیشه های جا افتاده از مسلمانان در غرب به انواع گوناگون به چشم می خورد به گونه ای که برای مثال مسلمانان همگی در این کاریکاتورها افرادی هستند که در پوشش خود هنوز لباس های خاص روستاییان را به تن دارند و هیچ مظهری از تمدن جدید در این کاریکاتورها دیده نمی شود. انگاره سازی مطبوعات و رسانه ها به ویژه رسانه های غربی در طی سده های اخیر ملت ها و دولت ها را از شناخت واقعی و درک یکدیگر بازداشته و نگاه آن ها را به هم بغض آلود و کینه جو کرده است ; گو اینکه اندیشه های ساموئل هانتینگتون علاوه بر تشکیل زیربنای فعالیت های سیاسی در غرب وجوه ارتباطی و رسانه ای را نیز در برگرفته است. او می گوید : «اگر بربرها وجود خارجی ندارند باید در پی خلق آن ها باشیم. جهان در مفاهیم متضاد بهتر درک می شود. همسازی طبیعی توهم خطرناکی است.» امروز این بربرها برای جهان غرب مسلمانان اند. در دنیای غرب رسانه ها همواره نظریات خود را درباره اسلام منتشر می کنند و به دلیل تاثیر بسیار زیاد این رسانه ها این نگاه کلیشه ای غرب به اسلام گسترش بیشتری یافته است. در کاریکاتورهای غربی به تبع همین نگاه کلیشه ای اسلام با چهره ای خشن تروریسم بدوی و ناقض حقوق بشر معرفی شده است و یافته های تحقیق نشان می دهد که تفاوت چندانی میان کاریکاتورهای نشریات و سایت ها وجود ندارد.
کاریکاتورهای غربی مانند دیگر رسانه های غربی اسلام را در خلال جنگ ها و زدوخوردهای مسلمانان به بینندگان خود معرفی می کنند; گو اینکه شمشیر یا بمب جز لاینفکی از زندگی مسلمانان به شمار می رود.
یکی از مقولات و انگاره های مطرح در کاریکاتورها اسلام افراطی است که در 31 درصد کاریکاتورها بر آن تاکید شده است. به نظر می رسد این انگاره براساس تفکیک همیشگی است که رسانه های غربی همواره از مسلمانان انجام می دهند; به گونه ای که اسلام گرایان افراطی بخشی از جامعه اسلامی اند که سرستیز با جامعه غربی را دارند. البته این دسته همان گروه ها و کشورهایی اند که در مقابل غرب و ارزش های حاکم غربی قرار دارند.
البته بسیاری از رسانه ها و از جمله کاریکاتورهای غربی اسلام را مجموعه ای کاملا واحد از جوامع و نیروهایی می بینند که متفاوت و حتی متخاصم با تمامیت غرب مسیحی یا سکولار و حتی لیبرال و دمکرات است. این تمامیت بینی در اثر برخی اظهارنظرهای بعضی مسلمانان طرفدار رویارویی که بر وحدت و یکپارچگی «امت» اسلام در معنای سیاسی و مذهبی آن تاکید دارند تقویت شده است.
به نظر می رسد کاریکاتوریست های رسانه های غربی که اذهان آن ها بارور از گفتمان و ایدئولوژی شرق شناسی (در حکم نظام بازنمایی شرق در غرب) است علاوه بر تاثیرپذیری از ایدئولوژی و گفتمان مسلط در نظام معرفتی غرب در باز تولید آن ایدئولوژی و گفتمان و نهایتا باز تولید و استمرار مناسبات فرادستی و فرودستی و رابطه آقا و بندگی بین المللی و جهانی عمل می کنند رسانه ها به طور عموم همان دیدگاه نخبگان قدرت را برمی گزینند و درصدد مشروعیت بخشی به سلطه آنان برمی آیند این موضوع در دیدگاه رسانه ها در باره روابط بین المللی که بین کشورها و مناطق جغرافیایی برقرار است صحت دارد.
با وجود تقابل ها اختلاف نظرها جنجال ها و تفاوت خط مشی ها در مهار افکار عمومی و رفتار اجتماعی رسانه های غربی و ازجمله کاریکاتوریست ها با لذات در ایجاد اجتماع عقیدتی که قدرت نخبگان و فرادستان را حفظ می کند سهیم اند. آن اجماع نیز یعنی سلطه مردانه اقلیت کوچک سفیدپوست کشورهای شمال (غرب) بر اکثریت بزرگ مردمان غیرغربی غیرسفیدپوست زنان طبقات پایین فقیر یا «دیگرانی» که به هر دلیل «غریبه» محسوب می شوند. بازنمایی همین نوع سلطه نخبگان تقریبا همه ساختارها و تدابیر تولید رسانه ای را توضیح می دهد و آشکار می کند «عمل رسانه ها» بازنمایی امور پنهان و نهفته یا باورها و ایدئولوژی ها و گفتمان هاست اما به منظور حفظ و تامین اجماع و تظاهر به انتخاب «آزاد» فعالیت هایش را پوشیده نگه می دارد یا ارزش ها و ساختارهای بنیادین را پنهان می سازد. ساختارهای بنیادین همان ایدئولوژی ها و گفتمان هایی اند که پنهان می مانند و درست و صحیح فرض می شوند. به بیان دیک هبدایج آن ها در گفتار روزمره و در قالب عقل سلیم اشاعه می یابند. از این دیدگاه «سیاست خارجی» دولت های غربی بر شیوه های بازنمایی کننده ای استوار است که «دیگران» را به گونه ای متمایز از «ما» برمی سازد و سلطه «ما» (غرب) بر «آن ها» «شرق» را باز تولدی می کند.
براین اساسا اجرای نظم جهانی نظامی اقتصادی و سیاسی طراحی شده از سوی غرب به این بحث یا استدلال وابسته است که ارزش های متمایز غربی وجود دارند که مشخصه جهان متحدان اند و باید از آن ها در برابر «دیگرانی» که تهدید محسوب می شوند دفاع کرد. تا اینجا جهان اسلام و به ویژه شیوه زندگی آن با غرب دموکراتیک و به اصطلاح کثرت گرا در تعارض است و تا حد یک نظام ایدئولوژیکی ضددموکراتیک دگماتیک و یکپارچه تقلیل یا تحویل می یابد. درنتیجه شیوه زندگی «دیگر شرقی» را نمی توان گزینه ای معتبر برای جهان متصور شد.
درباره رابطه میان پدیده اسلام هراسی و کاریکاتورهای غربی مدرکی دال بر اینکه کاریکاتورها مستقیما به اسلام هراسی منجر شوند. وجود ندارد; اما با دقت و مضامین کاریکاتورها این نکته اثبات پذیر است که کاریکاتورهای غربی با همان کلیشه ها و انگاره ها ترس خود را از اسلام بیان می کنند; تصویری نمایشی از اسلام رسانه ای که یکی از متداول ترین منابع اسلام هراسی در غرب محسوب می شود. نمی توان کاریکاتورها را عامل مستقیم اسلام هراسی در غرب دانست اما کاریکاتورها به واسطه اشاعه باورهای نادرست درباره اسلام و پیروان آن عامل اشاعه تبعیض آمیز اسلام هراسی در جامعه جهانی محسوب می شوند; گو اینکه ترس خود از اسلام و مسلمانان در کاریکتوریست های غربی وجود دارد که آن را در طرح های خود آشکار می سازند.
نقش وجوهات شرعی در تامین اجتماعی
در گذشته تعریف محدود از امنیت وظایف حکومت را به حفاظت از مردم در مقابل تجاوز بیگانگان و راهزنان محدود می ساخت.
اما تعریف موسع از امنیت امروزه وظایف حکومت را در تامین حداقل امکانات در همه حوزه ها گسترش داده است تا افراد فارغ از جنس نژاد رنگ و گرایش خود بتوانند با طیب خاطر زندگی مسالمت آمیزی داشته باشند. تحقق این امنیت برای شهروندان در سایه حکومت دینی که هم از اسلامیت و هم از جمهوریت بهره می برد هم سهل و هم دشوار است. دشواری آن ناشی از مسئولیت سنگین مربوط به دین و دنیای مردم و سهولت آن حاصل فرصت های متعدد و غنی بوده است که در اختیار حکومت قرار می دهد تا از فرصت غنی بیرون آمده از دل اندیشه دینی بتوان گره کور مهم ترین معضل و محوری ترین موضوع امنیت جامعه یعنی رفاه اجتماعی را گشود.
گسترش مشکلات فزاینده قشرهای کم درآمد با افزایش شکاف بین فقر و غنا مستلزم نگاه جدیدی است تا از منظری دیگر به این مشکلات نگریست و راهکار نوینی را برای حل وفصل آن ها برگزید. با بررسی منابع و حیات و روایی و برداشت های فقهی و تحقیقات میدانی می توان زاویه جدیدی را برای پرداختن به این موضوع گشود و صورت مسئله را از ملاحظات سیاسی و اجتماعی و یا حس نوع دوستی به سمت حق و حقوق افراد در حوزه عمومی سوق داد تا افراد به سطح قابل قبولی از تامین اجتماعی حتی بدون حاجت به کار در جامعه برخوردار باشند. در حکومت اسلامی علاوه بر قوانین موضوعه و پشتوانه های اخلاقی بستری بسیار مهم و موثر تحت عنوان ارزش های اعتقادی وجود دارد که در رعایت و تامین حقوق حاجتمندان جامعه نقش کلیدی خواهد داشت و نه تنها هیچ گونه تضاد و تناقضی با بخش های مثبت بازار ندارد بلکه نگاه اسلام به فعالیت های اقتصادی افراد نکته بسیار ظریفی دارد که عدالت به معنای واقعی در آن تبلور می یابد. زیرا منابع حاصل از وجوهات شرعی که ناشی از سهم افراد در منابع عمومی است همراه با درآمد به دست آمده از فعالیت خود آن ها زمینه ادغام اجتماعی را هرچه بهتر فراهم می سازد. منابع عمومی در همه سطوح از نظر اسلام متعلق به همه افراد جامعه است. آن هایی که از این فرصت عمومی بهره ای می جویند یقینا سهمی از دستاوردشان از آن منابع به دیگر صاحبان آن تعلق خواهد داشت و این جامعه مسلمان را از جوامع غیرمسلمان که این گونه موارد را «مسئله بهره مندی از مزایا بدون پرداخت هزینه» می دانند کاملا متمایز می سازد. در چنین جامعه ای که شهروندانش از دست رنج خویش سهمی را برای قشر کم درآمد در حکم سهمی از عوامل عمومی متعلق به آن ها در خلق درآمد خویش می بینند و خود را موظف و مکلف به تادیه آن می دانند مشکل منابع که از مهم ترین چالش پیش روی نظام رفاهی جهان در اجرای سیاست های رفاهی است رفع می شود و هیچ الزامی برای قشر خاصی برای تامین منابع لازم خارج از ادای حق دیگران پدید نمی آید. پرداخت بی قیدوشرط آن علاوه بر افزایش سطح کمی خدمات کیفیت آن را نیز تحت تاثیر قرار می دهد و خط فقر را در جامعه نسبی و شناور خواهد ساخت تا وضعیت زندگی نیازمندان جامعه را متناسب با رشد توانمندی های متمولین آن جامعه ارتقا بخشد; یعنی به طور سیستماتیک طبقات پایین تر جامعه را از پویایی کمی و کیفی طبقه بالای جامعه متاثر سازد تا مایه تعادل و مانع شکاف طبقاتی در جامعه شود. مطالعه میدانی حاضر صحت فرضیه مذکور را در جامعه مورد مطالعه نشان می دهد و تایید می کند که اگر منابع مالی بالقوه مربوط به وجوهات شرعی شناسایی گردآوری و سازمان دهی شود برای تامین اجتماعی به معنای رفع فقر کفایت می کند. بدیهی است نتایج این تحقیق مشروط به فروض تحقیق (یعنی به صورت قراردادی درآمد مازاد بر خط فقر را مشمول خمس دانستن و صرف آن صرفا در راستای رفع فقر و نه مصارف دیگر) است و بدیهی است با تغییر فروض تحقیق نتایج کمی متفاوت خواهد بود.
در کاریکاتورهای غربی چنین وانمود می شود که اسلام دشمن غرب و نافی ارزش های غربی است. از سوی دیگر چنین وانمود می شود که مسلمانان فاقد مظاهر تمدن جدید می باشند و مربوط به قرون گذشته اند.
در کاریکاتورهای غربی مسلمانان را طوری معرفی می کنند که گویی شمشیر و بمب بخشی لاینفک از زندگی آنان است.
منتخب نهج الذکر
کتاب منتخب نهج الذکر (همراه با ترجمه) را محمد محمدی ری شهری با همکاری رسول افقی نوشته و حمیدرضا شیخی ترجمه کرده است. کتاب مذکور را نشر دارالحدیث در 640 صفحه منتشر نموده است.
در این کتاب افزون بر تبیین مسائل کلی مربوط به یاد خدا در رابطه با ده عنوان از بارزترین مصادیق ذکر در قرآن و احادیث اهل بیت (ع) به تفصیل مطالبی ارائه شده است. این اذکار بسمله تسبیح تحمید تهلیل تکبیر حوقله استثنا استعاذه استغفار و صلوات بر پیامبر(ص) و اهل بیت (ع) است.
احادیثی که از خاندان پیامبر(ص) روایت شده اند در واقع حدیث پیامبر(ص) هستند; به همین دلیل در این کتاب از همه احادیث روایت شده از پیامبر(ص) و خاندان او به یکسان بهره گرفته شده است.
ویژگی‌های کتاب
همه روایات مربوط به هر موضوع از منابع گوناگون شیعه و اهل سنت استخراج و کامل ترین موثق ترین و کهن ترین آنها گزینش شده است.
از ادعیه نیز جز در مواردی اندک تنها از آنهایی که مربوط به پیامبر و اهل بیت (ع) هستند بهره گرفته شده است.
از آوردن روایات تکراری اجتناب شده است جز در مواردی که نکته مهمی در تفاوت واژه ها و اصطلاحات نهفته بوده است و یا در مواردی که متن حدیث در متون شیعه و اهل سنت تفاوت داشته است و یا آن جا که متن حدیث بیش از یک سطر نبوده و مربوط به دو باب بوده است.
در مواردی که متن های رسیده از پیامبر(ص) و امامان متعدد بوده اند حدیث پیامبر در متن و نشانی روایات ائمه (ع) با ذکر عنوان و منبع در پانوشت آمده است. مگر آن که حدیث آنان نکته تازه ای داشته باشد که در این صورت آن حدیث در متن آورده می شود.
در هر موضوع پس از ذکر آیات مربوط به آن روایات پیشوایان به ترتیب زمانی از پیامبر خدا(ص) تا امام مهدی (عج) آورده می شوند مگر آنکه روایتی در تفسیر آیات ذکر شده باشد (که در این صورت پیش از روایات دیگر می آید) یا آن که تناسب موضوعی روایات ترتیب دیگری را ایجاب کند.
در آغاز هر روایات تنها نام پیامبر(ص) یا امامی آمده است که حدیث از او نقل شده است مگر آن که راوی فعل آنان را نقل کرده باشد یا سئوال و جوابی در میان باشد و یا راوی سخنی را در متن حدیث آورده باشد که کلام پیامبر یا آن امام نیست.
به دلیل تعدد نام ها و القاب پیامبر و امامان نام واحدی برای هر یک از آنان برگزیده شده که به صورت ثابت در اول روایت می آید و بر شخص مورد نظر دلالت می کند.
در پانوشت ها منابع احادیث به ترتیب معتبرترین آنها تنظیم شده اند.
هرگاه دسترسی به منابع اولیه ممکن باشد حدیث مستقیما از آنها نقل می شود. آن گاه نشانی «بحارالانوار» (در احادیث شیعه) و «کنز العمال» (در احادیث اهل سنت) به عنوان دو منبع اساسی و جامع حدیث شیعه و اهل سنت افزوده می شود.
پس از ذکر منابع گاه با نشانه «ر.ک» به منابع دیگر ارجاع داده می شود; چرا که در مواردی متن ارجاعی با متن نقل شده تفاوت بسیار دارد. ولی در عین حال با متن اصلی و موضوع بحث مرتبط است.
ارجاع به ابواب دیگر این کتاب به جهت تناسب و اشتراک محتوایی میان احادیث آنهاست.
هدف از درآمدهایی که برای فصل های کتاب نوشته شده یا توضیحات و استنتاج هایی که در پی احادیث آمده است ارائه چشم انداز کلی روایات آن بخش یا آن فصل است. گاه هم به توضیح و تبیین برخی از مفاهیم دشوار و پیچیده احادیث پرداخته شده است.
تاریخ حدیث شیعه
کتاب تاریخ حدیث شیعه در سده های دوازدهم و سیزدهم را حسین صفره تالیف کرده و نشر دارالحدیث آن را در 399 صفحه چاپ نموده است.
حدیث در طول حیات خویش فرازونشیب های بسیاری به خود دیده است شناخت این مسیر و شرایط زمانی و رویدادهای تاثیرگذار در حوزه حدیث بر عهده تاریخ است. بدون شک بهره مندی صحیح و دقیق از تمام زوایای یک حدیث تنها با بررسی سند یا متن آن میسر نیست و مطالعه تاریخ حدیث شرط لازم آن است. مولف در این کتاب با انتخاب یک دوره دویست ساله تلاش دارد وضعیت حدیث شیعه در دو قرن دوازدهم و سیزدهم هجری بررسی نماید. او با ارائه گزارشی از اوضاع فرهنگی و اجتماعی این دو قرن در فصل اول بستر و زمینه فعالیت در عرصه حدیث را روشن نموده است.
در فصل های دوم و سوم و چهارم مولف آثار حدیثی این دوره را در موضوع کلی (متون حدیثی ـ علوم حدیث و فعالیت های حدیثی) دسته بندی و گزارش کرده است. فصل پنج هم با عنوان محدثان و مشایخ اجازه به شرح حال مختصر و ارائه فهرستی از آثار حدیثی بیش از هفتاد نفر از دانشمندان شیعه این دوره که نقش بیشتری در عرصه حدیث داشته اند اختصاص یافته است.
تاریخ حدیث شیعه
تاریخ حدیث شیعه از آغاز سده چهاردهم هجری تا امروز را مرتضی وفایی تالیف کرده و نشر دارالحدیث آن را در 316 صفحه منتشر نموده است.
این کتاب پنجمین مجلد از مجموعه کتاب های «تاریخ حدیث شیعه» به شمار می آید.
در ابتدای این کتاب آمده است : «حدیث در طول حیات خویش از بدو ظهور تاکنون فراز و نشیب های بسیاری به خود دیده است. شناخت این مسیر و ویژگی های آن را تاریخ حدیث برعهده دارد که رشته ای واسط میان دو دانش حدیث شناسی و تاریخ است».
در بخش دیگری از کتاب «تاریخ حدیث شیعه» به صورت تفصیلی تاریخ حدیث شیعه در قرن چهاردهم و ربع اول قرن پانزدهم هجری بررسی شده است.
این کتاب در پنج فصل «کلیات» «مختصری از وضعیت فرهنگی ـ اجتماعی سده چهاردهم هجری» «بررسی متون حدیثی تحت عنوان های جوامع حدیثی مسندنویسی اربعین نگاری و متون دعا» «علوم حدیث» «فعالیت های حدیثی» و «مشایخ اجازات این سده و بعضی از اجازه نامه ها و مجازان آنها» تدوین شده است.
تحکیم خانواده از نگاه قرآن و حدیث
کتاب تحکیم خانواده از نگاه قرآن و حدیث را محمدی ری شهری با همکاری عباس پسندیده نوشته و حمیدرضا شیخی ترجمه نموده است. این کتاب را نشر مشعر در 520 صفحه منتشر نموده است.
نهاد خانواده اصلی ترین رکن جامعه و بستر فرهنگ های گوناگون و زمینه ساز خوشبختی و یا بدبختی انسان ها و امت هاست. از این رو اسلام که در بردارنده برنامه سعادت و تکامل بشر است عنایت ویژه ای به سلامت رشد و پویایی این نهاد سرنوشت ساز دارد.
این کتاب که با بهره گیری از آیات و روایات بدین موضوع مهم پرداخته در سه بخش اصلی سازمان یافته است :.1 تشکیل خانواده.2 عوامل تحکیم خانواده.3 آسیب های خانواده. اسلام در سه زمینه یادشده رهنمودهای مهم و سازنده ای دارد که در این مجموعه به صورتی منسجم و با شیوه ای نو و همراه با تحلیل های مورد نیاز ارائه می گردد.
بخش یکم: تشکیل خانواده در شش فصل با این عناوین بحث شده است : 1 ـ تشویق به تشکیل خانواده 2 ـ حکمت تشکیل خانواده 3 ـ موانع تشکیل خانواده 4 ـ آداب ازدواج و تشکیل خانواده در ادامه این فصل پژوهش درباره مهر السنه (مهرمحمدی) آمده است 5 ـ آداب عروسی 6 ـ خانواده نمونه
بخش دوم: عوامل تحکیم خانواده از هفت فصل تشکیل شده است.1 محبت و مهربانی و عطوفت.2 خوی های والا و کردارهای نیکو.3 تربیت دینی.4 پاسداشت حقوق.5 تلاش برای تامین نیازهای اقتصادی خانواده.6 پاسخ دادن به غرایز جنسی.7 دعاکردن.
همچنین در انتهای بخش دوم تحلیلی کلی درباره عوامل تحکیم خانواده آمده است.
بخش سوم : آسیب های خانواده در سه فصل با این عناوین بحث شده است :.1 آسیب های کلی خانواده آسیب های خانواده از سوی شوهر.3 آسیب های خانواده از سوی زن. همچنین در انتهای بخش سوم تحلیلی کلی درباره آسیب های خانواده آمده است.
این اثر نیاز پژوهشگران مسائل خانواده را به منابع اسلامی برآورده می سازد و همه خانواده ها بویژه جوانان برای رسیدن به زندگی همراه با آسایش و آرامش می توانند از آن بهره مند شوند.
فرهنگ‌نامه مسجد
کتاب فرهنگ نامه مسجد را محمد محمدی ری شهری با همکاری و ترجمه مرتضی خوش نصیب تالیف کرده و سازمان چاپ و نشر دارالحدیث آن را در 184 صفحه منتشر نموده است.
کتاب «فرهنگ نامه مسجد» شامل رهنمودهای قرآن و حدیث درباره مساجد است که با نظمی نوین تنظیم شده است.
این کتاب با الهام گرفتن از قرآن و احادیث اسلامی در جهت تقویت فرهنگ ساختن مسجد چگونگی طراحی و معماری آن احترام به این پایگاه مقدس رعایت احکام و آداب آن اهمیت مساجد تاریخی لزوم هوشیاری در برابر سواستفاده های سیاسی و اجتماعی از این پایگاه و گسترش فرهنگ حضور عموم مسلمانان و خصوصا جوانان در مسجد نکات مهم و آموزنده ای را ارائه می نماید.
گفتنی است این مجموعه بخشی از دانشنامه «میزان الحکمه» است که به دلیل اهمیت موضوع به صورت مستقل ارائه می گردد.
کتاب «فرهنگ نامه مسجد» حاوی دوازده فصل است :
فضیلت مسجد برکت های مسجد ساختن مسجد بزرگداشت مسجد آبادانی معنوی مسجد حضور زنان در مسجد خدمت به مسجد احکام و آداب مسجد ویران کردن مسجد برترین مسجدها مسجد درون خانه مسجدهای نکوهش شده.
سهم زنان در نشر حدیث
کتاب سهم زنان در نشر حدیث را مهدی مهریزی نوشته و نشر دارالحدیث آن را در 276 صفحه منتشر نموده است.
این کتاب می کوشد روزنه ای برای نشان دادن سهم زنان در نشر حدیث دانش های حدیثی و معارف ویژه حدیث در پانزده قرن تاریخ اسلامی بگشاید.
مباحث این کتاب در چهار بخش تنظیم شده است. بخش نخست به منبع شناسی اختصاص دارد.
در بخش دوم عرصه های خدمت زنان به حدیث به تفصیل بازگو شده است.
در بخش سوم فهرست روایت های زنان شیعی در مصادر اصلی حدیث شیعه گزارش شده است و آخرین بخش با عنوان گزارش تفصیلی چند پژوهش حاوی چند مبحث تکمیلی در این موضوع است.
نویسنده کتاب «سهم زنان در نشر حدیث» تلاش های علمی زنان را در بغداد در قرن های پنجم و ششم هجری جستجو کرده و در زمینه علوم دینی و علوم عربی 189 زن را معرفی کرده است.
مولف این کتاب آثار دیگری نیز در معرفی تلاش های علمی زنان در قرن چهارم و نیز نیشابور دارد.
گفتگوهای صورتی
کتاب «گفتگوهای صورتی» به کوشش «مهدی خسروی سرشکی» تالیف یافته و سازمان چاپ و نشر دارالحدیث آن را در 158 صفحه منتشر کرده است.
کتاب «گفتگوهای صورتی» شامل 10 گفتگو با کارشناسان است که در شماره های مختلف نشریه «حدیث زندگی» به چاپ رسیده است.
این کتاب چهارمین مجلد از مجموعه کتاب های «حدیث زندگی» است که با هدف انتشار مقالات گفتگوها و دیگر آثار برگزیده مجله «حدیث زندگی» تدوین شده است.