رقابت بر سر چیست؟

انتخابات عمومى که در میان دوره تصدى چهارساله رئیس جمهور آمریکا برگزار شود به انتخاب میاندوره اى شهرت دارد.
در این انتخابات که در سطوح فدرال و ایالتى برگزار مى شود مردم تعدادى از فرمانداران ایالتى و نمایندگان کنگره را تعیین مى کنند.
کنگره آمریکا متشکل از دو مجلس نمایندگان و سناست. این نهاد قانونگذار که حدود 12سال است تحت کنترل حزب جمهوریخواه یعنى حزب جورج بوش رئیس جمهور این کشور بوده محور اصلى انتخابات میاندوره اى امسال است.
امسال هم مانند دوره هاى پیش کسب یک سوم کرسى هاى مجلس سنا و تمام کرسى هاى مجلس نمایندگان کنگره محور مبارزات انتخاباتى دو حزب دموکرات و جمهوریخواه است.
کنگره آمریکا عموماً نسبت به کاخ سفید و دیوان عالى این کشور از محبوبیت عمومى کمترى برخوردار است. با این همه این نهاد قانونگذار اختیارات وسیعى به ویژه در زمینه بودجه سالانه و تجارت خارجى دارد.
آلن لیچمان استاد علوم سیاسى در دانشگاه «امریکن» مى گوید هر چند قانون اساسى، دو مجلس سنا و نمایندگان را برابر مى داند ولى در عمل مجلس نمایندگان که به «خانه مردم» هم شهرت دارد نهاد ضعیف تر است.
«نقش مجلس نمایندگان در زمینه سیاست خارجى بسیار محدود است اما پروسه بودجه سالانه در مجلس نمایندگان آغاز مى شود و این نهاد مى تواند استیضاح مقامهاى قوه مجریه به ویژه رئیس جمهور را آغاز کند. در مجموع قدرت سنا از مجلس نمایندگان بیشتر است.»
مجلس نمایندگان آمریکا معادل مجلس عوام نظام هاى پارلمانى است و 435عضو آن با رأى مستقیم مردم براى دو سال انتخاب مى شوند.
در مقایسه، سنا به مجالس اعیان حکومت هاى پارلمانى شباهت دارد و مردم 100عضو آن را براى مدت 6سال برمى گزینند.
توماس مان کارشناس امور سیاسى مؤسسه تحقیقاتى بروکینگز اختیارات سنا را کلیدى مى خواند: «سنا به ویژه در زمینه انتصاب قضات فدرال از اهمیت زیادى برخوردار است چرا که مى تواند قضات فدرال انتخاب شده از طرف رئیس جمهور را رد کند. تأیید سفرا و رؤساى سازمان هاى کلیدى دولت هم به عهده سناست. به علاوه تمام معاهدات بین المللى که دولت به آن ملحق مى شود نیز باید به تصویب سنا برسد.»
هر یک از 50ایالت آمریکا دو کرسى در سنا دارند ولى سهم کرسى هاى مجلس نمایندگان براساس جمعیت هر ایالت تعیین مى شود.
امسال دموکرات ها براى پیروزى در کنگره به 15کرسى اضافى در مجلس نمایندگان و 6کرسى اضافى در سنا نیاز دارند.
نظام سیاسى آمریکا به گونه اى طراحى شده که افکار عمومى فوراً در مجلس نمایندگان، که تمامى اعضاى آن هر دو سال یک بار با انتخابات روبرو هستند، خودنمایى کند و در مقابل سنا نهادى پایدارتر و در عین حال متحول شونده است.
دوره نمایندگى سناتورها شش سال است اما به جاى آنکه تمام کرسى هاى سنا هر شش سال یکبار یکجا به رأى گذاشته شود، یک سوم کرسى ها هردو سال یک بار به رأى گذاشته مى شود، یعنى دوره آغاز و پایان خدمت سناتورها همزمان نیست.
در روز هفتم نوامبر همچنین در 36 ایالت انتخابات فرماندارى برگزار مى شود که مکان خوبى براى یافتن نامزدهاى آینده انتخابات ریاست جمهورى است.
در حال حاضر جمهوریخواهان 231 کرسى مجلس نمایندگان را در مقابل 201 کرسى براى دموکرات ها در اختیار دارند. دو کرسى خالى است و یک نماینده نیز مستقل است.
در سنا 55کرسى متعلق به جمهوریخواهان و 44کرسى متعلق به دموکرات ها است. یک عضو نیز مستقل است.
انتخابات میاندوره اى اغلب رویدادهاى جلب توجه کننده اى نیستند.
اما وقتى قدرت جابه جا مى شود منادى تغییرات عمده در جامعه آمریکا است.
پیروزى گسترده سال 1994جمهوریخواهان یکى از این نمونه هاست و آثار آن هنوز احساس مى شود، هر چند آن حادثه مانع انتخاب مجدد بیل کلینتون از حزب دموکرات به عنوان رئیس جمهور در سال 1996شد.
در سال 1930برعکس بود.
استیلاى جمهوریخواهان برمجلس نمایندگان کنگره از سال 1994که اکثریت را از آن خود کردند ادامه داشته است، حادثه اى که منادى آغاز «استیلاى جمهوریخواهان» بود.
این واقعه نخستین بار از سال 1954بود که جمهوریخواهان اکثریت را به دست مى گرفتند و هر چند تسلط آنها بر سنا از آن زمان دائمى نبوده است اما مسلماً حال و روز بسیار خوبى داشته اند.
امسال دموکرات ها امیدوارند که مشکلاتى که پرزیدنت بوش با آنها روبروست، به خصوص در عراق، به آنها مجال پیروزى دهد.
بخت از یک نظر دیگر هم با آنها یار است: حزب رئیس جمهور اغلب در انتخابات میاندوره اى تعدادى کرسى از دست مى دهد، به خصوص در دوره دوم ریاست جمهورى.
با این حال کاخ سفید همچنان مى تواند به دلیل شمارى از عوامل از جمله قدرت حزب حاکم و نحوه توزیع کرسى هاى مجلس نمایندگان کار را بر دموکرات ها مشکل کند. بنابراین براى آنکه دموکرات ها پیروز شوند لازم است یک جابه جایى چشمگیر در افکار عمومى روى دهد.