سیاست شکنجه

«واتر بوردینگ» که تاریخچه آن به بازجویى در اسپانیا برمى گردد، شیوه اى از شکنجه است که در آن سر فرد را به میزى بسته و داخل بینى او آب ریخته مى شود، طورى که به شخص احساس خفگى دست مى دهد و باعث مى شود او خیلى سریع اقرار کند. به گزارش «نیویورک تایمز» سازمان سیا با اتخاذ همین شیوه از خالد شیخ محمد، یکى از طراحان حادثه یازده سپتامبر، اقرار گرفته است. او سرانجام به چیزى اقرار کرد که «بوش» آن را «اطلاعاتى در مورد نقشه هاى تروریستى که نمى توانستند در هیچ کجاى دیگرى به دست آورند»، توصیف کرد. نه «بوش» و نه هیچ کدام از اعضاى دولت اش هرگز حاضر نشده اند گزارش هاى استفاده از روش «واتربوردینگ» را که در سازمان سیا براى اقرار گرفتن از متهمان رایج است، تأیید کنند. البته خود «بوش» یک بار در یکى از کنفرانس هاى خبرى کاخ سفید با شور و هیجان از تکنیک هایى که به گفته وى گاهى اوقات «حیاتى» بودند و زمانى جزو برنامه هاى سرى بازجویى سازمان سیا به شمار مى رفتند دفاع کرد.
سؤال این است که آیا روش هاى شکنجه مانند «واتربوردینگ» شکنجه به حساب مى آید و آیا آمریکایى ها مجاز به استفاده از چنین روش هایى در گرفتن اقرار هستند؟ بعضى از سناتورهاى جمهورى خواه مثل «جان مک کین»، «جان وارنر» و «لیندسى گراهام» معتقدند باید تحت قوانینى جدید از اقدام به چنین اعمالى جلوگیرى شود. دولت بوش در مقابل پیشنهادهایى را ارائه داده و تأکید کرده است باید در قوانین «کنوانسیون ژنو» که خاص اسراى جنگى است، تجدیدنظر شود و برخى از آنها که ممکن است روش هاى خشنى باشند، توسط سازمان سیا اجرا گردد. اما حتى «کالین پاول» وزیر خارجه سابق دولت «بوش» هم آشکارا این سؤال را طرح کرده که آیا اتخاذ این شیوه از سوى دولت باعث ایجاد تردید نسبت به ضعف هاى اخلاقى ادعاى جنگ با تروریسم از سوى آمریکا نمى شود؟ شاید همین تردیدها باعث شده است تا براساس اعلام سناى آمریکا در پایان مذاکرات محرمانه کاخ سفید با سنا «واتربوردینگ» از لیست اقدامات مجازى که جهت گرفتن اقرار در هنگام بازجویى ها استفاده مى شود، حذف گردد.
اما آن طور که از گفته هاى منابع وابسته به کنگره برمى آید، دولت «بوش» مایل است هفت روش بازجویى خاص سازمان سیا را حفظ کند تا از آنها براى گرفتن اقرار از تروریست هاى درجه یک استفاده کند. یک مقام ارشد دولت آمریکا نیز که متذکر مى شود نمى تواند درباره درست یا نادرست بودن روش هاى شکنجه سازمان سیا حرفى بزند، مى گوید: «تکنیک هایى که زمانى غیرقابل قبول بودند، در آینده مورد استفاده قرار خواهند گرفت». وى همچنین به این نکته اشاره کرده است که ارتش آمریکا اهمیتى به ممنوعیت «واتربوردینگ» نمى دهد. دو منبع دیگر که یکى از آنها قانونگذار و دیگرى یک مقام ارشد مبارزه با تروریسم است، در مصاحبه اى با نیوزویک گفته اند تعداد بازداشت شدگانى که تحت شدیدترین شکنجه ها براى گرفتن اقرار قرار گرفته اند، کمتر از 5 نفر است. «خالد شیخ محمد» یکى از این افراد بود که هویت اش به وسیله مقامات رسمى سابق شناسایى شد.
مناقشات درون حزبى جمهورى خواهان بر یک ماده کنوانسیون ژنو تمرکز شده است. «بوش» در حال حاضر با نظر دادگاه عالى ایالات متحده مخالف است چرا که این دادگاه ژوئن گذشته اعلام کرد همه مظنونین تروریستى، حتى کسانى که کاملاً محرمانه در بازداشتگاه هاى سیا به سر مى برند، باید تحت حمایت بند 3 کنوانسیون ژنو که «بى حرمتى به اشخاص» و «رفتارهاى بى رحمانه» را قدغن مى کند قرار گیرند.
اما بوش مى گوید تحت چنین قوانین مبهمى کارکنان سازمان سیا نمى توانند تشخیص دهند تکنیک هایى که در پیش گرفته اند، قانونى است یا غیرقانونى؛ و همین مسأله باعث مى شود آنها به راحتى به اتهام ارتکاب جنایات جنگى تحت پیگرد قرار بگیرند. به همین دلیل جورج بوش پیشنهاد داده است که در قانون کنوانسیون ژنو تغییراتى داده شود تا دست سازمان سیا براى مجازات متهمان باز باشد. «مک کین» و دیگر سناتورهاى جمهورى خواه نیز به این مسأله اشاره کرده اند که مایل هستند اصلاحاتى در قوانین آمریکا به ویژه در قوانین مربوط به جنایات جنگى اعمال شود به طورى که بعضى از تکنیک هاى سازمان سیا در اعتراف گیرى مجوز کسب کنند. همچنین آنها علاقه مندند ترتیبى اتخاذ شود که بتوان بر مبناى آن به طور قانونى امکان نگهدارى بسیارى از زندانیان «گوانتانامو» در مدت زمانى نامحدود فراهم شود. به نظر مى رسد این سناتورها که قصد دارند وانمود کنند به دنبال حمایت از اکثریت مخالفین این طرح هستند، در اصل مى خواهند محدودیت هاى کنوانسیون ژنو را طورى تعریف کنند که به نفع سربازان آمریکا در خارج از مرزهاى این کشور تمام شود.
در مجموع نه دولت «بوش» و نه منابع وابسته به کنگره به طور مشخص از وجود مناقشه بر سر دیگر روش هاى سازمان سیا به جز «واتربوردینگ» حرفى به میان نیاورده اند. پیش از این «نیوزویک» گزارشى در مورد روش هاى مختلف سازمان سیا منتشر کرده بود که از جمله آنها مى توان به سیلى زدن اشاره کرد. «اسکات هارتون» از مشاورین سنا مى گوید، منابع اطلاعاتى کاخ سفید به او گفته اند که سازمان سیا از متدهایى مثل سرد کردن ناگهانى بدن، مجبور کردن فرد به ساعت ها ایستادن، محرومیت از خواب، برهنه کردن فرد، سیلى زدن، ضربه زدن به شکم و شکنجه با نور و صداهاى شدید، استفاده مى کنند. «تام مالینوسکى»، از فعالان حقوق بشر در واشنگتن مى گوید منابع وابسته به کاخ سفید در حال کار کردن بر روى پروژه اى هستند که انجام برخى شکنجه ها توسط سازمان سیا را قانونى اعلام کند.
در حالى که برخى از فعالان حقوق بشر فقط دو متد اول یعنى سرد کردن ناگهانى بدن و مجبور کردن فرد به ایستادن در ساعت هاى طولانى، را شکنجه مى دانند، مالینوسکى مى گوید دلایلى وجود دارد که نشان مى دهد چرا باید بدرفتارى هاى فیزیکى در هر شکل که باشد در ارتش آمریکا منع شود. او بارزترین دلیل را این گونه شرح مى دهد: «نقض قوانین حقوق بشر هر قدر هم که ناچیز باشد موجب مى شود تا تمامى حد و مرزها براى ارتکاب رفتارهاى خشونت آمیز بعدى از بین برود».