تکاپوى غرب براى مقابله با چین

کشورهاى قدرتمند آسیایى بیش از کشورهاى ضعیف و همچنین تروریست هاى حاضر در افغانستان و عراق در شکل گیرى سیاست بین الملل تأثیرگذار خواهند بود. اما گسترش مداوم اقتدارگرایى چین همانند گرفتارى تایلند در دام دیکتاتورى نظامى حکایت از آن دارد که کیفیت دموکراسى در کشورهاى آسیایى در تعیین مسیر قرن پیش روى آسیایى ها حائز اهمیت خواهد بود . با توجه به این واقعیت، دولت بوش ـ که خیزش چین براى به چالش کشیدن برترى آمریکا را پیش بینى کرده است ـ اجراى طرحى گسترده در آسیا را مدنظر قرار داده است. اما این طرح همانند طرح دیگر آمریکا براى تغییر خاورمیانه پر از ابهام است اگرچه این طرح آسیایى تأکید فراوانى بر قدرت نظامى، ارزش هاى دموکراتیک و رویکردهاى استراتژیک دارد.
منطق متعارف حکم مى کند که در حال حاضر، آمریکا قدرتى مهم در آسیا به شمار مى آید اما چین با نارضایتى از این امر مى کوشد تا نظم منطقه اى را که در آسیا بر محور آمریکا شکل گرفته یا در حال شکل گیرى است کم اهمیت سازد. این مسأله نقش دو کشور را در فرآیندى مملو از تغییرات سریع دچار دگرگونى مى کند. چین مى تواندبه وضعیت موجود رضایت دهد زیرا به طور معمول، ثروت، قدرت و نفوذ فزاینده چین سبب فرسایش و کاهش برترى آمریکا مى شود. یک تحلیلگر چینى این وضعیت را چنین بیان مى کند: این آمریکا است که بر اثر برترى یافتن چین با مسائل استراتژیک جدید روبرو شده است.
به همین دلیل، واشنگتن مى کوشد در آسیا طرح متحول کننده اى را به اجرا بگذارد و با ایجاد مراکز قدرت جدید در قاره آسیا توأمان با رشد چین، همچنان در شکل دهى به نظم آسیایى مؤثر باشد.
در این راستا، کانون اصلى سیاست هاى جورج بوش رئیس جمهور آمریکا بر عادى کردن جایگاه ژاپن به عنوان یک قدرت نظامى بزرگ است. از سوى دیگر، همکارى هاى واشنگتن و دهلى نو نشان از عزم آمریکا براى سرعت بخشیدن به برترى هند در عرصه قدرت جهانى دارد. در واقع آمریکا به تقویت جایگاه استراتژیک کشورهایى که خواهان برابرى با چین هستند روى آورده است.
آمریکا همچنین به قدرت گیرى اندونزى و ویتنام در جنوب شرق آسیا کمک مى کند. این دو کشور نیز همانند هند و ژاپن از قدرت روبه رشد چین آگاه هستند و با گسترش نفوذ چین در منطقه شرق آسیا مخالفت مى کنند.
نکته دیگر آنکه، آمریکا سعى دارد تا در سایه اقتدارگرایى چین جوامع دموکراتیک را پرورش دهد. آمریکا و چین همکارى هاى دفاعى سه جانبه اى را هم با استرالیا و هم با کره جنوبى شکل داده اند و در جست وجوى گفت وگوهاى سه جانبه استراتژیک با هند هستند. آمریکا مى خواهد ناتو پیوندهاى نظامى خود را با دموکراسى هاى بزرگ آسیا گسترش دهد.
طرح آمریکا براى آسیا چیزى بیش از تلاشى صرف براى محدود کردن چین است. این یک طرح نومحافظه کارانه براى تداوم برترى آمریکاست و در واقع واشنگتن درصدد است تا با کمک به تفوق یافتن شرکاى آسیایى، قدرت خود را گسترش داده و مدیریت گسترده اى در نظم چند قطبى آینده داشته باشد.
البته طبیعى است که استراتژى آمریکا هزینه هایى نیز دارد. ملى گرایى ژاپنى ها هشدارى براى همسایگان آن مانند کره جنوبى به شمار مى رود و این ملى گرایى نشان دهنده اهداف توکیو براى رهبرى منطقه است. استرالیا میان متحد نظامى خود آمریکا، و شریک تجارى اش چین بلاتکلیف مانده است. همکارى هسته اى آمریکا و هند خطر آن را در پى دارد که چین براى تقویت بازدارندگى هسته اى پاکستان تلاش کند. همکارى آمریکا با هانوى، به جاى آنکه اقتدارگرایى ویتنام را به سوى آزادى رهنمون سازد سبب تقویت آن مى شود. چنین اقداماتى که آمریکا و دوستانش براى مقابله با تهدید احتمالى چین انجام مى دهند بر احساس ناامنى چین مى افزاید و شاید پیش بینى هاى فوق درباره اقدامات احتمالى چینى ها محقق شود.
کمک هاى مالى چین به رهبران اقتدارگراى برمه و کره شمالى خطر برگشت از دموکراسى را افزایش مى دهد و اهداف ژاپن و هند را که براى گسترش دموکراسى مى کوشند، تضعیف خواهد کرد. در عین حال، تحلیلگران معتقدند این کشورها تلاش مضاعفى براى اصلاحات دموکراتیک در آسیا به کار خواهند بست.
قبل از آن باید ژاپن جنجال هاى موجود درباره معبد یاسوکونى که جنایتکاران جنگى ژاپنى در آن دفن شده اند را حل کند تا این کشور بتواند به همسایگانش بیش از پیش نزدیک شود. واشنگتن نیز باید به بدبینى خود درباره سازمان هاى منطقه اى آسیایى پایان دهد و پذیرایى آنها شود. سازمان همکارى هاى جنوب شرق آسیا (آسه آن) از جمله این سازمان هاست که براى گسترش تکثرگرایى سیاسى تلاش مى کند. علاوه بر این، باید نقش ژاپن و چین تقویت شده و چین به عنوان کشورى مسؤول در اوضاع منطقه اى مورد توجه قرار گیرد.