جنبش اعتدال

بهار گذشته که آیت الله هاشمی رفسنجانی از تصمیم خود برای تشکیل جبهه اعتدال خبر داد، تصور غالب این بود که حزب سیاسی تازه ای در ایران تاسیس خواهد شد. اما گذشت زمان نشان داد، آنچه در ذهن هاشمی رفسنجانی می گذشته، اشاره به روندی طبیعی در سیاست ایران داشته که محصول نهایی آن، همگرایی طیف های سیاسی میانه رو حول محوری مشترک و با دغدغه مصالح و منافع ملی بوده است. در واقع، آنچه هاشمی رفسنجانی را به طرح ایده جبهه اعتدال، تشویق کرد، جنبش شش روزه ای بود که در فاصله دور اول تا دور دوم انتخابات ریاست جمهوری شکل گرفت. ویژگی جنبش شش روزه این بود که برای نخستین بار همه نخبگان سیاسی ایران را فارغ از نگرش های ایدئولوژیک، زیر چتر واحدی متمرکز کرد و حتی کسانی را برای نخستین بار پای صندوق های رای کشاند. تحولات روزهای اخیر در سپهر سیاسی ایران از نضج گرفتن تدریجی جنبش اعتدال حکایت دارد. این جنبش تازه که ادامه منطقی جنبش شش روزه است بر چند پایه استوار است که مهمترین آنها عبارتند از روحانیان غیردولتی، روشنفکران میانه رو، بخش قابل توجهی از دانشجویان، کارگران، پزشکان، معلمان، وکلا و مهندسان. موضع گیری های اخیر فعالان سیاسی و حزبی درباره انتخابات خبرگان و شوراها نشان می دهد که نخبگان سیاسی به فراست دریافته اند که وانهادن بخشی از مطالبات شخصی و حزبی و تقویت مطالبات جبهه ای رفتاری در جهت مصالح عمومی است. تصمیم حزب اعتماد ملی درباره فهرست خبرگان و همراهی ستودنی این حزب با ائتلاف اصلاح طلبان در انتخابات شورا، تواضع مجمع روحانیون مبارز، جبهه مشارکت و مجاهدین انقلاب در نحوه حضور در ستاد ائتلاف و همراهی حزب همبستگی، حزب مردم سالاری و خانه کارگر با ائتلاف، انسجام درونی اصلاح طلبان را افزایش داده است.فاصله گرفتن روحانیت اصیل از جریان های نوبنیاد، تاکید جامعه روحانیت و حزب موتلفه اسلامی بر ضرورت احترام به چهره های با تجربه نظام همگی از انزوای افراطیون خبر می دهند.
بر این مجموعه می توان اعلام آمادگی نهضت آزادی برای حمایت انتخاباتی از اصلاح طلبان و زمزمه فعال شدن روشنفکران و هنرمندان در انتخابات را افزود. آنچه باقی می ماند گروه بزرگ سرخوردگان اجتماعی است که احتمالا تصمیم خود را به تحولات آینده و میزان جنب و جوش در اردوگاه های رقیب موکول کرده اند. اگر اصلاح طلبان بتوانند با بسیج امکانات خود رای دهندگان سوم تیر 1384 به آیت الله هاشمی رفسنجانی را به شرکت در انتخابات 24 آذر ترغیب کنند، می توان گفت جبهه اعتدال کلید خورده است. جبهه ای که فارغ از مهندسی های سیاسی و صرفا براساس احساس نیاز جمعی شکل بگیرد، قابلیت باقی ماندن به عنوان یک حزب فراگیر را بیش از دیگر احزاب خواهد داشت. اگر انتخابات کنونی فقط مقدمات این کار را فراهم کند، از هم اکنون می توان اصلاح طلبان را پیروز نهایی در میدان دموکراسی خواهی دانست.