پانزدهمین سفر بوش به اروپا

گروه سیاسی: در حالى که کمتر از یک ماه به برگزارى اجلاس گروه هشت باقى مانده است، جورج بوش رئیس جمهور آمریکا مى کوشد با حضور پررنگ در محافل اروپایى، بر اتحاد جبهه غرب علیه ایران که بسیارى از وجود شکاف در آن سخن مى گویند، صحه بگذارد. بوش با هدف شرکت در نشست سالیانه آمریکا به اتحادیه اروپا و مراسم گرامیداشت پنجاهمین سالگرد قیام مجارستان علیه جماهیر شوروى سابق، در وین حضور دارد و موضوع ایران در صدر دستور کار وى در جریان ملاقات با مقامات اروپایى قرار گرفته است. با وجود آنکه در مجموعه مشوق هاى پیشنهادى آلمان و پنج عضو دائم شوراى امنیت (آمریکا، انگلیس، فرانسه، چین و روسیه) به ایران، ضرب الاجلى براى پاسخگویى تهران تعیین نشده است، اما بسیارى از مقامات آمریکایى و اروپایى ازجمله خاویر سولانا رئیس سیاست خارجى اتحادیه اروپا در اظهارات خود به تاریخ 29ژوئن (8 تیر) زمانى که رهبران هشت کشور صنعتى جهان در روسیه گرد هم مى آیند ـ به عنوان مهلت نهایى ایران براى پذیرش یا رد مجموعه پیشنهادى غرب اشاره مى‌کنند.
خبرگزارى فرانسه به نقل از خاویر سولانا مى نویسد: کشورهاى 1+5 تا هشتم تیر ماه منتظر پاسخ تهران هستند. یک دیپلمات ارشد اروپایى نیز به این خبرگزارى فرانسوى مى گوید: 29ژوئن کم و بیش فرصت نهایى ایران است و سولانا همزمان با ارائه مجموعه مشوق ها به مقامات ایرانى، این مهلت نهایى غیر رسمى را اعلام کرده است. هرچند روسیه به عنوان رئیس دوره اى گروه هشت، با توجه به روابط هسته اى خود با ایران مى کوشد از طرح موضوع در چارچوب این اجلاس جلوگیرى کند اما به نظر مى رسد همه پیکان ها محوریت موضوع فعالیت هاى هسته اى ایران در نشست گروه هشت را نشانه رفته اند. تحلیلگران مى گویند: کرملین براى حل و فصل موضوع ایران پیش از گردهمایى رهبران کشورهاى قدرتمند جهان در سن پترزبورگ عجله دارد، زیرا نمى خواهد موضوع همکارى هسته اى با ایران در کنار مسائلى نظیر سیاست هاى انرژى مسکو و روند دموکراسى در روسیه مورد انتقاد اعضاى گروه هشت قرار گیرد. توافق اخیر ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه با همتاى آمریکایى اش تلاش آشکارى است که در راستاى تحقق این هدف انجام گرفته است.
پوتین و بوش در جریان گفت وگوى تلفنى توافق کرده اند اختلافات دو کشور را درباره ایران و کره شمالى برطرف کنند. خبرگزارى فرانسه به نقل از یک مقام مى نویسد: روساى جمهور آمریکا و روسیه درخصوص اهمیت متحد ماندن در تلاش هایشان براى تحت فشار قراردادن ایران به منظور تعلیق فعالیت هاى غنى سازى و آغاز مذاکرات درباره مجموعه مشوق ها توافق کردند. با این حال با توجه به اظهارات صریح بوش درخصوص محوریت موضوع ایران به نظر مى رسد که اجلاس جارى اتحادیه اروپا ـ آمریکا در وین، پیش زمینه اى براى نشست گروه هشت باشد. بوش پیش از ترک واشینگتن به مقصد وین در آکادمى ناوگان تجارى آمریکا این نکته را خاطر نشان ساخت که مى کوشد از نشست وین و موضوع ایران براى نزدیکى هرچه بیشتر مواضع آمریکا ـ اروپا استفاده کند. بوش در جریان این سخنرانى سه بار از کلمه «متحد» براى توصیف روابط کشورش با دوستان اروپایى استفاده کرد و گفت: پس از نشست وین پیامى براى مقامات ایرانى ارسال مى شود.
بوش که براى پانزدهمین بار پس از رئیس جمهور شدن به اروپا سفر مى کند بر لزوم ایستادگى آمریکا و اروپا در مقابل فعالیت هاى غنى سازى ایران تاکید دارد و از مقامات تهران مى خواهد از فرصت تاریخى ارائه مجموعه پیشنهادهاى غرب براى بهبود وضعیت موجود استفاده کنند. بوش با تکرار پیشنهاد واشینگتن براى پیوستن به مذاکرات چند جانبه با ایران، بار دیگر توقف عملیات غنى سازى را پیش شرط آغاز مذاکرات توصیف کرد. روزنامه نیویورک تایمز در این زمینه مى نویسد: بحث گفت وگو با ایران در شرایط دشوارى قرار دارد و دور نماى هرگونه تفاهم به تمایل تهران براى توقف برنامه هایى بستگى دارد که آن را حق مشروع خود مى‌داند.
این روزنامه آمریکایى مى افزاید: استراتژى آمریکا در جریان نشست هاى وین تلاش براى ایجاد جبهه اى مشترک با اتحادیه اروپا است که هدف آن تحت فشار قراردادن ایران براى توقف عملیات غنى سازى خواهد بود. چارلز کاپچان مسئول امور اروپا در شوراى امنیت ملى دولت کلینتون مى گوید: «این نشست در حالى برگزار مى شود که آمریکا به سوى دیپلماسى براى تعامل با ایران گام برمى دارد و رهبران اروپایى ابتکار عمل را براى یافتن یک ساختار مشترک برعهده گرفته اند.» وى مى افزاید: این روند براى دستیابى به یک رویکرد متحد ضرورى است و در شرایط حساس کنونى براى تعامل با ایران، یکپارچگى کشورهاى آن سوى دریاى آتلانتیک از اهمیت ویژه اى برخوردار است. این در حالى است که در مقایسه با عراق، دولت بوش تلاش هاى هماهنگى براى رایزنى با متحدانش درخصوص موضوع ایران انجام داده است و این امر از میزان تنش هایى که در دور اول ریاست جمهورى بوش میان آمریکا و اروپا ایجاد شده بود، کاسته است. با این حال احتمال افزایش اختلافات در صورت مخالفت ایران با طرح پیشنهادى غرب وجود خواهد داشت.
کاپچان مى گوید: «آمریکا و اروپا در بحث اعمال تحریم هاى اقتصادى یا استفاده از گزینه نظامى، به واقع دو قطب متفاوت هستند.» از سویى دیگر استفان هادلى مشاور امنیت ملى دولت بوش بر این عقیده است که مذاکرات وین به نتیجه اى نمى رسد مگر اینکه تا زمانى که بوش در اروپا حضور دارد، ایران پاسخ نهایى خود را ارائه کند. وى افزاید: در شرایط کنونى گام بعدى را ایران باید بردارد. روزنامه نیویورک تایمز نیز با اشاره به این موضوع که بوش در جریان اجلاس وین تنها با هسته رهبرى اتحادیه اروپا ملاقات مى کند، نه روساى کشورها، احتمال دستیابى به اجماع نظر در خصوص ایران را ضعیف توصیف مى‌کند.
8 تیر، آخرین فرصت ایران براى پاسخگویى
در همین حال خبرگزارى فرانسه به نقل از دیپلمات ها نوشت: خاویر سولانا به ایران گفته است که کشورهاى 1+5 تا 8تیر منتظر پاسخ تهران به پیشنهاد هسته اى هستند. یک دیپلمات ارشد اروپایى که نامى از وى برده نشد به این خبرگزارى فرانسوى گفت: زمان 8تیر که وزراى خارجه جى هشت در مسکو دیدار مى کنند کم و بیش یک مهلت نهایى است.
این دیپلمات ارشد افزود: سولانا این مهلت نهایى غیررسمى را زمانى که بسته مشوق هاى هسته اى را به تهران ارائه کرده براى ایرانیان اعلام کرده است. وى افزود: سولانا گفت آن مهلت نهایى براى پاسخگویى به پیشنهاد قدرت هاى جهان بود. یک دیپلمات دیگر نیز که خواست نامش فاش نشود، گفت: زمان قابل انعطاف باقى مانده، زیرا هدف رسیدن پاسخى مثبت از سوى ایران است. وى افزود: اگر آنها خواهان اندک زمان بیشترى شوند، مطمئنم که این زمان را به آنها خواهیم داد. این گزارش به نقل از دیپلمات سوم نوشت: اگر من جاى ایرانیان بودم، جواب را در اول ژوئیه به آنها مى دادم. در مذاکرات شما چنین محدودیت هاى زمانى را نمى پذیرید. اما یک دیپلمات غربى گفت: ما منتظر جواب پیش از نشست 29ژوئن هستیم. این دیپلمات ادامه داد، سولانا سعى مى کرد که نشستى را قبل از این زمان با على لاریجانى دبیر شوراى عالى امنیت ملى ایران هماهنگ کند.
در ادامه این گزارش، یک دیپلمات نزدیک به مذاکرات گفت: نشست میان سولانا و لاریجانى براى هفته آخر لغو شد، زیرا آن طور که گزارش شده شرایط جسمى لاریجانى براى سفر مناسب نبوده است و آنها تلفنى با هم گفت وگو کردند. یک دیپلمات غربى درباره پاسخ ایران به بسته هسته اى گفت: ما منتظر جواب نسبى بدون تعلیق کامل (غنى سازى) هستیم و این خیلى مناسب نخواهد بود. به گفته دیپلمات هاى اروپایى، زمان بندى دیپلماسى به این موضوع وابسته خواهد بود که ایران چگونه جوابى خواهد داد و چقدر در را باز نگه مى‌دارد. تهران پافشارى کرد که هیچ مهلت نهایى برایش تعیین نشده است.